ستاره قطبی
English: Pole star

ستاره قطبی یا ستارهٔ شمالی ستاره‌ای است که بسیار نزدیک به امتداد محور زمین بر کره سماوی باشد، و جهت شمال (در نیمکره شمالی) یا جنوب (در نیمکره جنوبی) را نشان می‌دهد؛ و ستاره‌ای است که با این موقعیت محلش نسبت به ناظر ساکن روی زمین تغییر نمی‌کند. در حال حاضر این موقعیت از آن ستاره جُدَی است که با قدر ظاهری ۲/۱ درخشانترین ستارهٔ صورت فلکی خرس کوچک (دب اصغر) است، اما به دلیل حرکت تقدیمی زمین این مکان تغییر می‌کند. در ۴۰۰۰ سال پیش ستاره قطبی ستاره اتا آبمار بود، ۳۰۰۰ سال پیش ستاره قطبی ستاره ثعبان، 16500 سال پیش ستاره دلتای ماکیان، و در سال ۱۴۰۰۰ میلادی ستارهٔ قطبی ستارهٔ نسر واقع خواهد بود.

مسیر قطب شمال سماوی، به خاطر حرکت تقدیمی کره زمین، با تاریخ‌های میلادی نشان‌داده شده روی تصویر.

زمین دور محوری فرضی که از شمال و جنوب کرهٔ زمین می‌گذرد می‌چرخد. این چرخش زمین موجب می‌شود که ما تصور کنیم همهٔ ستاره‌های آسمان حول محوری می‌چرخند (حرکت ظاهری دارند)، که در محل محور گردش آن‌ها ستارهٔ قطبی می‌درخشد؛ ستارهٔ پرنوری که جایش در آسمان ثابت است. دلیل عدم حرکت ظاهری ستارهٔ قطبی این است که این ستاره در امتداد محور چرخش زمین قرار دارد.

  • در شب می‌توان به وسیلهٔ ستارهٔ قطبی و دب اکبر زمان را تشخیص داد. روش آن در مدخل ساعت ستاره‌ای آمده‌است.
  • همچنین توسط ستاره قطبی می‌توان عرض جغرافیایی را تعیین کرد.
زبان های دیگر
Afrikaans: Poolster
العربية: نجم قطبي
asturianu: Estrella Polar
català: Estel polar
English: Pole star
español: Estrella polar
suomi: Napatähti
français: Étoile polaire
Frysk: Poalstjer
हिन्दी: ध्रुव तारा
íslenska: Pólstjarna
italiano: Stella polare
Bahasa Melayu: Bintang kutub
Nederlands: Poolster
ਪੰਜਾਬੀ: ਧਰੂ ਤਾਰਾ
پنجابی: قطبی تارا
português: Estrela Polar
română: Stea polară
русский: Поляриссима
sicilianu: Puddara
srpskohrvatski / српскохрватски: Polarna zvijezda
shqip: Ylli Polar
svenska: Polstjärna
українська: Поляриссима
Tiếng Việt: Sao Bắc cực
中文: 極星
粵語: 極星