زبان فارسی

فارسی  
واژه فارسی به خط نستعلیق
گویشگاه‌ها:به‌طور بومی در ایران، افغانستان، تاجیکستان، جنوب ازبکستان و به گونهٔ محدودتر در بحرین، قزاقستان، پاکستان، ترکمنستان.
شمار گویشوران:حدود ۱۱۰ میلیون تن[۱][۲]
خانواده:هندواروپایی
زبان‌های هندوایرانی
زبان‌های ایرانی
   زبان‌های ایرانی غربی
    زبان‌های ایرانی جنوب غربی
     فارسی 
زبان رسمی
زبان رسمی در: ایران
 افغانستان
 تاجیکستان
مرجع رسمی:فرهنگستان زبان و ادب فارسی
کد زبان
ISO 639-1:fa
ISO 639-2:per‏ (B) fas‏ (T)
ISO 639-3:either:
fas – prs – tgk – aiq – bhh – deh – drw – haz – jpr – phv – پهلوانی

فارسی یا پارسی یکی از زبان‌های هندواروپایی در شاخهٔ زبان‌های ایرانی جنوب غربی است که در کشورهای ایران، افغانستان،[۳] تاجیکستان[۴] و ازبکستان[۵] به آن سخن می‌گویند. فارسی زبان رسمی کشورهای ایران و تاجیکستان و یکی از دو زبان رسمی افغانستان (در کنار پشتو) است. زبان رسمی کشور هندوستان نیز تا پیش از ورود استعمار انگلیس، فارسی بود.[۶]

فا، fa: نماد زبان فارسی

زبان فارسی را پارسی نیز می‌گویند. زبان فارسی در افغانستان به‌طور رسمی دری و در تاجیکستان تاجیکی خوانده شده‌است.[۷]

در سال ۱۸۷۲ در نشست ادیبان و زبان‌شناسان اروپایی در برلین، زبان‌های یونانی، فارسی، لاتین و سانسکریت به عنوان زبان‌های کلاسیک جهان برگزیده شدند. بر پایهٔ تعریف، زبانی کلاسیک به‌شمار می‌آید که یکم، باستانی باشد، دوم، ادبیات پرباری داشته باشد و سوم در آخرین هزاره عمر خود تغییرات اندکی کرده باشد.[۸]

فارسی از دیدگاه شمار و گوناگونی ضرب‌المثل‌ها در میان سه زبان نخست جهان است.[۹]با ورود واژگان از زبان عربی (و زبان‌های دیگری مانند یونانی، آرامی، ترکی و غیره) به زبان فارسی، این زبان از نظر تعداد واژه‌ها یکی از غنی‌ترین زبان‌ها شده‌است. در کمتر زبانی فرهنگ واژگانی چون دهخدا (در ۱۸ جلد) یا فرهنگ معین (در ۶ جلد) دیده می‌شود.[۱۰]

زبان فارسی از زبان قدیمی تر فارسی میانه (یا پهلوی) و آن نیز خود از فارسی باستان نشأت گرفته‌است. این دو زبان قدیمی تر برخاسته از ناحیه تاریخی پارس در نزدیک استان امروزی فارس در جنوب ایران هستند. فارسی میانه به عنوان گویش رسمی در زمان ساسانیان در دیگر سرزمین‌های ایرانی گسترش زیادی یافت به گونه‌ای که در خراسان بزرگ جایگزین زبان‌های پارتی و بلخی شد و بخش‌های بزرگی از خوارزمی‌زبانان و سغدی‌زبانان نیز فارسی‌زبان شدند.[۱۱] گویشی از فارسی میانه که بعدها فارسی دری نام گرفت پس از اسلام به عنوان گویش استاندارد نوشتاری در خراسان شکل گرفت و این بار با گسترش به سوی غرب به ناحیه پارس و دیگر نقاط ایران بازگشت.

بر پایهٔ نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ دربارهٔ ترکیب قومی ملّت ایران، جمعیت فارسی زبانها نزدیک ۷۳ تا ۷۵ درصد جمعیت ایران است. آمار سرشماری سال ۱۳۷۵ نشان می‌دهد که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم فارسی سخن می‌گویند و ۸۶ درصد از آن‌ها تنها فارسی را می‌فهمند.[۱۲]

فارسی زبان نخست ۲۰ میلیون تَن در افغانستان، ۵ میلیون تَن در تاجیکستان،[۱۳] و در ازبکستان حدود ۷ میلیون تَن است.[۱۴][۱۵] زبان فارسی گویشورانی نیز در هند و پاکستان دارد (نگاه: زبان فارسی در شبه‌قاره هندوستان). با توجه به رسمی بودن زبان فارسی در ایران، افغانستان و تاجیکستان و چیرگی گویشوران سایر زبان‌ها بدان به عنوان زبان دوم روی هم‌رفته می‌توان شمار فارسی‌گویان جهان را نزدیک ۱۱۰ میلیون تن برآورد کرد.[۱] زبان فارسی نهمین زبان پرکاربرد در محتوای وب و بالاتر از عربی و ترکی و سایر زبان‌های خاورمیانه است.[۱۶]

زبان های دیگر
Afrikaans: Persies
Alemannisch: Persische Sprache
አማርኛ: ፋርስኛ
aragonés: Idioma persa
العربية: لغة فارسية
مصرى: فارسى
asturianu: Idioma persa
azərbaycanca: Fars dili
تۆرکجه: فارس دیلی
башҡортса: Фарсы теле
Boarisch: Persisch
žemaitėška: Persu kalba
беларуская: Персідская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Пэрсыдзкая мова
български: Персийски език
भोजपुरी: फ़ारसी भाषा
brezhoneg: Perseg
bosanski: Perzijski jezik
català: Persa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Pŏ̤-sṳ̆-ngṳ̄
čeština: Perština
Чӑвашла: Перс чĕлхи
Cymraeg: Perseg
Zazaki: Farski
dolnoserbski: Persišćina
ދިވެހިބަސް: ފާރިސީ
Ελληνικά: Περσική γλώσσα
Esperanto: Persa lingvo
español: Idioma persa
euskara: Persiera
français: Persan
Nordfriisk: Persisk spriak
Frysk: Perzysk
Gaeilge: An Pheirsis
贛語: 波斯語
galego: Lingua persa
ગુજરાતી: ફારસી ભાષા
客家語/Hak-kâ-ngî: Pô-sṳ̂-ngî
עברית: פרסית
Fiji Hindi: Farsi bhasa
hrvatski: Perzijski jezik
hornjoserbsce: Persišćina
հայերեն: Պարսկերեն
Bahasa Indonesia: Bahasa Persia
íslenska: Persneska
italiano: Lingua persiana
日本語: ペルシア語
Basa Jawa: Basa Pèrsi
ქართული: სპარსული ენა
Адыгэбзэ: Парсыбзэ
қазақша: Парсы тілі
kalaallisut: Farsimiutut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាពែក
한국어: 페르시아어
коми: Фарси
kernowek: Persek
Кыргызча: Фарс тили
лезги: Фарси
Lingua Franca Nova: Farsi (lingua)
Limburgs: Perzisch
Ligure: Lengua farsi
lumbaart: Lengua persiana
lietuvių: Persų kalba
latviešu: Persiešu valoda
मैथिली: फारसी भाषा
Malagasy: Fiteny persana
олык марий: Фарси йылме
Māori: Reo Farsi
Baso Minangkabau: Bahaso Persia
македонски: Персиски јазик
монгол: Перс хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Parsi
မြန်မာဘာသာ: ပါရှားဘာသာစကား
مازِرونی: فارسی
नेपाली: फारसी भाषा
नेपाल भाषा: पारसी भाषा
Nederlands: Perzisch
norsk nynorsk: Persisk
norsk: Persisk
occitan: Persan
پنجابی: فارسی
português: Língua persa
Runa Simi: Pharsi simi
română: Limba persană
tarandíne: Lènga persiane
русиньскый: Перьскый язык
саха тыла: Перс тыла
davvisámegiella: Persiagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Perzijski jezik
Simple English: Persian language
slovenčina: Perzské jazyky
slovenščina: Perzijščina
Gagana Samoa: Fa'aPeresia
Soomaaliga: Af-Faarisi
српски / srpski: Персијски језик
Basa Sunda: Basa Pérsia
svenska: Persiska
Kiswahili: Kiajemi
ślůnski: Perskŏ gŏdka
Türkmençe: Farsi diller
Tok Pisin: Tokples Pesia
Türkçe: Farsça
татарча/tatarça: Фарсы теле
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پارس تىلى
українська: Перська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Fors tili
vèneto: Lengua farsi
Tiếng Việt: Tiếng Ba Tư
Volapük: Pärsänapük
Winaray: Pinersyano
吴语: 波斯语
მარგალური: სპარსული ნინა
ייִדיש: פערסיש
中文: 波斯语
文言: 波斯語
Bân-lâm-gú: Pho-su-gí
粵語: 波斯文