زبان‌های ژرمنی

پراکندگی زبان‌های ژرمنی:      آلمانی      انگلیسی      ایسلندی      دانمارکی      سوئدی      هلندی و آفریکانس      نروژی (نینورسک و بوکمال)
زبان‌های ژرمنی در اروپا
سبز: کشورهایی که یکی از زبان‌های ژرمنی، زبان ملی آن‌ها است
آبی: کشورهایی که یکی از زبان‌های ژرمنی در آن‌ها رسمی است

زبان‌های ژرمنی، شاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی اند که بیشتر در شمال اروپا و نیز به سبب مهاجرت این اقوام در آمریکا و نیز در مناطق دیگر رواج دارند. زبان‌های این شاخه، نیای یکتایی به نام ژرمنی نخستین داشته‌اند که ژرمن‌ها نزدیک به کمابیش دوهزار و پانصد سال پیش در عصر آهن، در شمال اروپا به آن سخن می‌گفته‌اند. ژرمنی باستان، همراه فرزندانش، تنها با شماری از ویژگی‌های یکتای زبان شناختی، از جمله تغییر هم‌خوان‌ها شناخته می‌شود. اگر نه کهن‌ترین چیزی که تاریخ از ژرمن‌ها به یاد می‌آورد نه زبان ایشان، که جای‌گیر شدن اشان است در شمال اروپا و در امتداد مرزهای شمالی امپراتوری روم از سدهٔ دوم میلادی.

پرگویش‌ورترین زبان‌های ژرمنی، انگلیسی با ۳۴۰ و آلمانی با ۱۲۰ میلیون تن گویشور بومی اند. همچنین زبان‌های دیگری هم‌چون هلندی با ۲۲ میلیون و آفریکانس با ۱۶ میلیون تن و زبان‌های اسکاندیناوی مانند دانمارکی و سوئدی و نروژی با روی هم ۲۰ میلیون گویشوَر، در همین شاخه از زبان‌های هندواروپایی می‌گنجند. هندواروپایی بودن این زبان‌ها بدین معنی است که این زبان‌ها خویشاوند دور زبان‌های ایرانی اند. پژوهش‌های تازهٔ زبان شناختی و تبارشناختی، سیاهه‌ای از ۵۳ زبان و گویش در شاخهٔ زبان‌های ژرمنی به دست می‌دهد.

شمار نه چندان کمی از مردم ژرمن از قوم گت که جزو سربازان امپراتوری روم بودند در جنگ با ساسانیان اسیر شده و در ایران زندگی می‌کردند. بنابراین می‌توان گفت که زبان‌های ژرمنی از سده سوم میلادی در ایران صحبت شده‌است.[۱]

زبان‌های ژرمنی از دیدگاه تاریخی به سه دسته زبان‌های ژرمنی شمالی، زبان‌های ژرمنی شرقی و زبان‌های ژرمنی غربی بخش می‌شوند.

تاریخچه زبان‌های ژرمنی

عصر آهن
۵۰۰ ق.م.–۲۰۰ م
نیاژرمنی
ژرمنی شرقی ژرمنی غربی ژرمنی شمالی
Irminonic Ingvaeonic Istvaeonic
آلمانی ادبی اولیه ساکسون اولیه آنگلو-فریزی فرانکی اولیه
دوره مهاجرت‌ها
۲۰۰ - ۷۰۰ م
گوتیک, وندالی, بورگوندی (ژرمنی) آلمانی ادبی باستان, لمباردی1 ساکسون باستان فریزی باستان انگلیسی باستان فرانکی باستان نیااسکاندیناوی
قرون وسطی اولیه
۷۰۰ - ۱۱۰۰ م
هلندی باستان اسکاندیناوی غربی باستان اسکاندیناوی شرقی باستان
قرون وسطی ثانویه
۱۱۰۰ - ۱۳۵۰ م
آلمانی ادبی، دوره میانه آلمانی پایین، دوره میانه انگلیسی میانه اولیه هلندی میانه ایسلندی باستان نروژی باستان6 دانمارکی باستان سوئدی باستان اولیه گوتنی باستان اولیه
قرون وسطی پایانی
۱۳۵۰ - ۱۱۵۰۰ م
آلمانی ادبی، اوایل دوره جدید انگلیسی میانه پایانی اسکاتس اولیه ایسلندی باستان پایانی فاروئی باستان نورن باستان نروژی میانه دانمارکی میانه سوئدی باستان پایانی گوتنی باستان پایانی
دوران پیشامدرن
۱۵۰۰ - ۱۷۰۰ م
گوتیک کریمه فریزی میانه انگلیسی مدرن اولیه اسکاتس میانه هلندی مدرن اولیه ایسلندی فاروئی نورن نروژی دانمارکی سوئدی گوتنی
دوران مدرن
۱۷۰۰ میلادی تاکنون
ازمیان رفته آلمانی ادبی Low Saxon varieties فریزی انگلیسی اسکاتس هلندی از میان رفته 4 از میان رفته 5
  • ^  درباره طبقه بندی زبان لمباردی اختلافاتی وجود دارد.
  • ^  زبان اسکاتس به تدریج جایگزین زبان نورن درمیان گویشوران این زبان گردیده است.
  • ^  درحال حاضر زبان گوتنی عملا لهجه ای از لهجه های زبان سوئدی است.
  • ^  Mainland Old Norwegian existed along a dialect continuum between West and East Old Norse.
زبان های دیگر
Afrikaans: Germaanse tale
العربية: لغات جرمانية
azərbaycanca: German dilləri
تۆرکجه: ژرمن دیللری
беларуская: Германскія мовы
беларуская (тарашкевіца)‎: Германскія мовы
български: Германски езици
brezhoneg: Yezhoù germanek
dolnoserbski: Germaniske rěcy
føroyskt: Germansk mál
Nordfriisk: Germaans spriaken
客家語/Hak-kâ-ngî: German Ngî-chhu̍k
hornjoserbsce: Germanske rěče
interlingua: Linguas germanic
Bahasa Indonesia: Rumpun bahasa Jermanik
한국어: 게르만어파
kernowek: Yethow germanek
Кыргызча: Герман тилдери
Lëtzebuergesch: Germanesch Sproochen
Lingua Franca Nova: Linguas germanica
Limburgs: Germaanse taole
lietuvių: Germanų kalbos
македонски: Германски јазици
Bahasa Melayu: Rumpun bahasa Germanik
مازِرونی: ژرمنی
Plattdüütsch: Germaansche Spraken
Nedersaksies: Germaanse taelen
Nederlands: Germaanse talen
norsk nynorsk: Germanske språk
Papiamentu: Lenganan german
Piemontèis: Lenghe germàniche
română: Limbi germanice
русиньскый: Ґерманьскы языкы
davvisámegiella: Germánalaš gielat
srpskohrvatski / српскохрватски: Germanski jezici
Simple English: Germanic languages
slovenčina: Germánske jazyky
slovenščina: Germanski jeziki
српски / srpski: Германски језици
Kiswahili: Kigermanik
Tok Pisin: Ol tok Siamanik
Türkçe: Cermen dilleri
українська: Германські мови
oʻzbekcha/ўзбекча: German tillari
Tiếng Việt: Ngữ tộc German
West-Vlams: Germaansche toaln
Bân-lâm-gú: German gí-cho̍k