راکتانس الکتریکی

در سامانه‌های الکتریکی و الکترونیکی، راکتانس یا واکُنایی [۱] مخالفت یک عنصر الکتریکی به تغییرات جریان الکتریکی یا ولتاژ است که بر اثر گنجایش الکتریکی یا القاوری آن عنصر پدید می‌آید. میدان الکتریکی پدیدآمده در عنصر، برابر تغییر ولتاژ آن مقاومت می‌کند؛ به طور مشابه میدان مغناطیسی در برابر تغییرات جریان مقاومت می‌کند. مفهوم راکتانس به مقاومت الکتریکی نزدیک است اما از چندین جنبه با آن تفاوت دارد. [۲]

ظرفیت خازنی و القاوری از ویژگی‌های ذاتی عناصر هستند، دقیقاً مانند مقاومت الکتریکی. خواص راکتیو این ویژگی‌ها در جریان مستقیم ثابت به نمایش در نمی‌آید، تنها زمانی می‌توان شاهد آنها بود که شرایط مدار تغییر می‌کند؛ بنابراین راکتانس با سرعت تغییرات متناسب است و تنها زمانی ثابت می‌ماند که مدار تحت یک جریان متناوب با بسامد ثابت کار کند. در بررسی‌های برداری مدارهای الکتریکی، مقاومت الکتریکی بخش حقیقی امپدانس مختلط‌است، در حالی که راکتانس بخش موهومی آن است. مقاومت الکتریکی و راکتانس هردو یکای اس‌آی یکسانی دارند: اهم.

مقاومت الکتریکی آرمانی، راکتانسی معادل صفر دارد، در حالی که القاگرها و خازنها تنها از راکتانس تشکیل شده‌اند.

تحلیل

در تحلیل فازور، راکتانس برای رایانش اندازه و تغییرات فاز جریان متناوب سینوسی که از درون عنصر الکتریکی می‌گذرد بکار گرفته می‌شود. نماد راکتانس الکتریکی X است.

هم راکتانسِ X و هم مقاومت الکتریکیِ R برای محاسبهٔ امپدانس الکتریکی Z لازمند. در برخی مدارها ممکن است یکی از ایندو غالب باشد و بتوان از دیگری چشم‌پوشی کرد، اما داشتن دانش تقریبی از اجزای کوچکتر امپدانس می‌تواند برای تشخیص مناسب‌بودن این چشم‌پوشی کمک کند.

که در آن:

هم اندازه‌ی و هم فاز در امپدانس الکتریکی، به کمیت‌های مقاومت و راکتانس بستگی دارند.

که در آن مزدوج مختلط است

اندازهٔ امپدانس، نسبت دامنهٔ ولتاژ به دامنهٔ جریان است، در حالی که فاز امپدانس، تفاصل فاز ولتاژ و جریان است.

  • اگر X>۰ آنگاه راکتانس از نوع القایی است.
  • اگر X=۰ آنگاه امپدانس مقاومتی خالص است.
  • اگر X<۰ آنگاه راکتانس خازنی است.
زبان های دیگر
Afrikaans: Reaktansie
català: Reactància
čeština: Reaktance
dansk: Reaktans
Esperanto: Reaktanco
español: Reactancia
suomi: Reaktanssi
galego: Reactancia
עברית: היגב
Bahasa Indonesia: Reaktansi listrik
íslenska: Launviðnám
italiano: Reattanza
한국어: 반응저항
македонски: Реактанса
नेपाल भाषा: रियाक्ट्यान्स
Nederlands: Reactantie
norsk nynorsk: Reaktans
norsk: Reaktans
português: Reatância
slovenčina: Reaktancia
slovenščina: Reaktanca
Basa Sunda: Réaktansi
svenska: Reaktans
Tagalog: Reaktansiya
Türkçe: Reaktans
татарча/tatarça: Реактив каршылык
українська: Реактивний опір
中文: 电抗
Bân-lâm-gú: Tiān-khòng
粵語: 電抗