دستگاه اعداد پایه ۱۶

جدول‌ضرب هِگزادسیمال

دستگاه اعداد پایه ۱۶ یا دستگاه شانزده‌شانزدهی (به انگلیسی: hexadecimal) (هِگزادِسیمال) (به اختصار hex) در علوم رایانه و ریاضیات، سامانهٔ عددنویسی بر پایه ۱۶ می‌باشد. این سیستم از نمادهای ۰ تا ۹ برای مقادیر صفر تا نه و از حروف F،E،D،C،B،A برای مقادیر ده تا پانزده استفاده می‌کند. عددنویسی به صورت هگزادسیمال به طور گسترده‌ای توسط طراحان و برنامه‌نویسان سیستم‌های رایانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. در رایانش، هگزادسیمال معمولاً با پیشوند "0x" آغاز می‌شود.

هر رقم هگزادسیمال، نشان‌دهندهٔ چهار رقم دودویی (بیت) است.

تبدیل

تبدیل اعداد دودویی به شانزده‌شانزدهی از تبدیل دودویی به ده‌دهی ساده‌تر است؛ مثلاً در تبدیل ده‌دهی داریم:

۰۱۰۱۱۱۱۰۱۰۱۱۰۱۰۱۰۰۱۰۲ = ۲۶۲۱۴۴۱۰ + ۶۵۵۳۶۱۰ + ۳۲۷۶۸۱۰ + ۱۶۳۸۴۱۰ + ۸۱۹۲۱۰ + ۲۰۴۸۱۰ + ۵۱۲۱۰ + ۲۵۶۱۰ + ۶۴۱۰ + ۱۶۱۰ + ۲۱۰
  = ۳۸۷۹۲۲۱۰

همین عدد در تبدیل از دودویی به شانزده‌شانزدهی با جدا کردن ۴ رقم ۴ رقم از سمت راست عدد به صورت زیر محاسبه‌پذیر است:

۰۱۰۱۱۱۱۰۱۰۱۱۰۱۰۱۰۰۱۰۲ = ۰۱۰۱  ۱۱۱۰  ۱۰۱۱  ۰۱۰۱  ۰۰۱۰۲
  = ۵ E B ۵ ۲۱۶
  = ۵EB52۱۶
زبان های دیگر
беларуская (тарашкевіца)‎: Шаснаццатковая сыстэма зьлічэньня
Cymraeg: Hecsadegol
English: Hexadecimal
Kreyòl ayisyen: Sistèm ekzadesimal
Bahasa Indonesia: Heksadesimal
íslenska: Sextánundakerfi
日本語: 十六進法
la .lojban.: ju’u pi’e
Basa Jawa: Hèksadèsimal
한국어: 십육진법
Lingua Franca Nova: Sistem exadesimal
Bahasa Melayu: Nombor perenambelasan
Nederlands: Hexadecimaal
norsk nynorsk: Sekstentalssystemet
Sesotho sa Leboa: Letlase la lesometshela
srpskohrvatski / српскохрватски: Heksadecimalni sistem
Tagalog: Hexadecimal
Tiếng Việt: Hệ thập lục phân
吴语: 十六进制
中文: 十六进制
文言: 十六進制
粵語: 十六進制