خشایارشا

خشایارشا
𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠
شاهنشاه
شاه شاهان
شاه پارس و ماد
پادشاه ملل
فرعون مصر[۱]
0 4f0b6 929f2b8b XL-1.jpg
فرتوری از خشایارشا
دوران۴۸۶–۴۶۶ پیش از میلاد (۲۰ سال)
تاجگذاری۴۸۶ پیش از میلاد
لقب(ها)شاه شاهان، خشایارشا فاتح
زادروز۵۱۹ پیش از میلاد
زادگاهایران
درگذشت۴۶۶ پیش از میلاد (۵۴ سال)
محل درگذشتاحتمالاً ایران
آرامگاهکوه رحمت، نقش رستم
پیش ازاردشیر یکم
پس ازداریوش بزرگ
همسرانآمستریس[۲]
هدسه(استر)
وشتی
دودمانهخامنشیان
پدرداریوش بزرگ
مادرآتوسا
فرزندانامیتیس
داریوش
ویشتاسپ
اردشیر یکم
روزگونه
هخامنش
آرشام
آرتاریوس
تیفراتس
پروشات
رتشه
دینمزدیسنا

خَشایارشای یکم (به پارسی باستان: 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠)، یا خَشایارشای بزرگ،[۳] فرنامیده به شاه شاهان پسر داریوش بزرگ و آتوسا دختر کوروش بزرگ، چهارمین پادشاه هخامنشی در سال‌های (۴۸۵ تا ۴۶۵ پیش از میلاد) است.

داریوش بزرگ پسران بسیاری داشت که بزرگ‌ترین آن‌ها آرتوبازان بود، ولی داریوش خشایارشا را که بزرگ‌ترین فرزند آتوسا دختر کوروش بود به جانشینی برگزید. خشایارشا در سال ۴۸۶ پیش از میلاد در سی و چهار سالگی پس از مرگ پدر به پادشاهی رسید.[۴] خشایارشا بر کشوری فرمان می‌راند که بزرگترین شاهنشاهی تاریخ جهان از نگر درصد مردمانی که در آن می‌زیسته‌اند است. ۴۴ درصد مردمان جهان در این گستره زندگی می‌کرده‌اند.[۵]

نام خشایارشا از دو بخش «خشای» به معنای «فرمان‌روا» و «آرشا» به‌معنای «قهرمان‌مرد» پدید آمده‌است.[۶] معنای این نام می‌تواند «کسی که در میان شاهان پهلوان است»[۷] یا فرمانروای قهرمانان باشد.[۸] خشایار یعنی آنکه در راستی سلطنت می‌کند و وقتی که به سمت ولایتعهدی منسوب شد این لقب را بر او نهادند.[۹]

زبان های دیگر
Afrikaans: Ahasveros
Alemannisch: Xerxes I.
azərbaycanca: I Kserks
تۆرکجه: خشایارشا
беларуская: Ксеркс I
български: Ксеркс I
brezhoneg: Kserses Iañ
čeština: Xerxés I.
Deutsch: Xerxes I.
English: Xerxes I
español: Jerjes I
eesti: Xerxes I
euskara: Xerxes I.a
suomi: Kserkses I
français: Xerxès Ier
galego: Xerxes I
हिन्दी: क्षयार्षा
hrvatski: Kserkso I.
հայերեն: Քսերքսես I
Bahasa Indonesia: Ahasyweros I dari Persia
ქართული: ქსერქსე I
қазақша: Ксеркс
Кыргызча: Ксеркс
Lëtzebuergesch: Xerxes I.
lietuvių: Kserksas I
latviešu: Kserkss I
Bahasa Melayu: Xerxes I dari Parsi
Nederlands: Xerxes I
norsk nynorsk: Xerxes I av Persia
occitan: Xerxes Ier
polski: Kserkses I
português: Xerxes I
română: Xerxes I
русский: Ксеркс I
Scots: Xerxes I
srpskohrvatski / српскохрватски: Kserks I
Simple English: Xerxes
slovenčina: Xerxes I.
slovenščina: Kserks I.
српски / srpski: Ксеркс I
svenska: Xerxes I
Türkçe: I. Serhas
українська: Ксеркс I
oʻzbekcha/ўзбекча: Kserks I
Tiếng Việt: Xerxes I của Ba Tư