تمدن اتروسک

Rasenna
  اتریش

768 BC–264 BC
Extent of Etruscan civilization and the twelve Etruscan League cities.
پایتخت Velzna
زبان‌(ها) Etruscan language
دین آنی
دولت نامشخص
قانونگذار Etruscan League
دوره تاریخی Ancient
 -  Villanovan 768 BC
 - Roman conquest of Volsinii 264 BC
امروزه بخشی از   ایتالیا
  فرانسه
نفشه قلمرو اتروسک

اِتروسک تمدنی با تبار هندواروپایی است که از حدود سال ۷۰۰ پیش از میلاد تا میانه‌های سده اول پیش از میلاد در شبه‌جزیره ایتالیا دوام داشت و همزمان با شکوفایی جمهوری روم ناپدید گردید.

اخیراً از طریق مهندسی ژنتیک اثبات شده که اتروسکی ها ریشه و تبار هیتی و لیدیایی دارند البته خود منابع اتروسکی نیز بر این اشاره دارند که آنها از آناتولی به ایتالیا مهاجرت کرده‌اند. همچنین برخی ها آنها را به باسکهای اسپانیا ربط می‌دهند.

تاریخ

خاستگاه اتروسک‌ها به پیشاتاریخ برمی گردد. هیچ متن ادبیات، مذهبی یا فلسفی از این قوم به مورخان نرسیده و تقریباً همه دانسته‌های ما از کاوشهای باستانشناختی سرچشمه می‌گیرد.

دربارهٔ اتروسک‌ها دو نظریهٔ غالب وجود دارد؛ برخی بر این باورند که اتروسک‌ها بومی منطقه هستند و از فرهنگ ویلانوا سربرآورده‌اند در حالیکه برخی دیگر آنها را مهاجرانی از آناتولی می‌دانند. [۱] به هر روی از سده ششم پیش از میلاد قلمرو اتروسک‌ها از منطقهٔ اتروریا در شمال غربی ایتالیای امروزی رو به گسترش گذاشت، بطوریکه از شمال به آن سوی کوه‌های آپنین و از جنوب به کامپانیا رسید.

پیشتر گروهی از مهاجران یونانی بخش‌هایی از جنوب ایتالیا را به اشغال خود درآورده کشوری برپا کرده بودند که به یونان بزرگ (Magna Graecia) نامور بود. همسایگی با مستعمرات یونانی نشین باعث تأثیر پذیرفتن اتروسک‌ها از فرهنگ یونانی و بعدتر رقابت‌های سیاسی و اقتصادی میان دو کشور شد. بهره‌برداری از معادن و تجارت آهن و مس برای اتروسک‌ها ثروت سرشاری حاصل کرد و حوزهٔ نفوذ آنها را در شبه جزیره ایتالیا وسعت بخشید. از سوی دیگر یونانی‌ها موفق به ایجاد شهرک‌های بازرگانی در سواحل فرانسه و اسپانیا و جزیره کرس شده بودند. اتروسک‌ها که احساس می‌کردند منافع اقتصادیشان در خطر افتاده، با کارتاژ همپیمان شدند و در آلالیا به جنگ یونانیان رفتند (۵۴۰ پیش از میلاد)؛ نتیجه این نبرد دریایی عقب رانده شدن یونانی‌ها و چیرگی اتروسکان بر شمال دریای تیرنی و جزیرهٔ کرس بود.

با دگرگونی‌های قدرت‌های منطقه در نیمه اول سده پنجم پیش از میلاد جایگاه اتروسکان رو به افول رفت. ابتدا کارتاژ متحد آنها از یونانی‌ها شکست خورد و چند سال بعد هییرو حاکم سیراکوز اتروسک‌ها را شکست سختی داد و باعث شد رومیان تازه از راه رسیده شهرهای لاتیوم و کامپانیا را از چنگ آنها درآورند. با یورش گلها مناطق شمالی دریای آدریاتیک هم جدا شد. رومیان هم یک به یک شهرهای اتروسکان را زیر پرچم خود می‌کشیدند تا اینکه در سده سوم پیش از میلاد اتروریا به تصرف روم درآمد.

زبان های دیگر
Afrikaans: Etruskers
Alemannisch: Etrusker
asturianu: Etruscos
azərbaycanca: Etrusklar
تۆرکجه: اتروسک‌لار
беларуская: Этрускі
беларуская (тарашкевіца)‎: Этрускі
български: Етруски
brezhoneg: Etrusked
català: Etruscs
corsu: Etruschi
čeština: Etruskové
Чӑвашла: Этрускăсем
Cymraeg: Etrwsciaid
dansk: Etruskere
Deutsch: Etrusker
Ελληνικά: Ετρούσκοι
Esperanto: Etruskoj
español: Etruscos
eesti: Etruskid
euskara: Etruriar
estremeñu: Etruscus
suomi: Etruskit
français: Étrusques
Frysk: Etrusken
galego: Etruscos
עברית: אטרוסקים
hrvatski: Etruščani
magyar: Etruszkok
Հայերեն: Էտրուսկներ
interlingua: Etruscos
Bahasa Indonesia: Etruskan
italiano: Etruschi
ქართული: ეტრუსკები
Kurdî: Etrûsk
Latina: Etrusci
Lëtzebuergesch: Etrusker
lumbaart: Etrusch
lietuvių: Etruskai
latviešu: Etruski
македонски: Етрурци
Nederlands: Etrusken
norsk nynorsk: Etruskarar
norsk: Etruskere
occitan: Etruscs
polski: Etruskowie
português: Etruscos
română: Etrusci
русский: Этруски
sicilianu: Etruschi
srpskohrvatski / српскохрватски: Etrurci
Simple English: Etruscan civilization
slovenčina: Etruskovia
slovenščina: Etruščani
shqip: Etruskët
српски / srpski: Етрурци
svenska: Etrusker
Kiswahili: Waetruski
Türkçe: Etrüskler
українська: Етруски
vèneto: Etruschi
Tiếng Việt: Văn minh Etrusca