تجربه‌گرایی

تجربه‌گرایی (به انگلیسی: Empiricism) یا آروین‌گرایی یکی از گرایش‌های اصلی در شناخت‌شناسی و نقطهٔ مقابل عقل‌گرایی است. بر اساس این دیدگاه همهٔ معرفتهای بشری مستقیم یا غیرمستقیم برآمده از تجربه است. تجربه از منظر این دیدگاه نه فقط ادراک حسی بلکه دریافتهایی مانند حافظه یا گواهی دیگران را هم در بر می‌گیرد.

برمبنای نظریهٔ مبناگرایی همهٔ باورهای ما با واسطهٔ استدلال نهایتاً از منبعی به دست آمده‌اند که آن منبع نیاز به توجیه یا استدلال ندارد. تجربه‌گرایی - که یکی از زیرمجموعه‌های مبناگرایی است - تنها تجربه را به عنوان چنین منبعی بی‌نیاز از توجیه می‌دانند.تقلیل گرایی یکی از ویژگیهای عمده برنامه تجربه گرایی است که توسط جان لاک مطرح شد و بارکلی و هیوم آن را تدقیق کردند و اثبات گرایان آن را آخرین میخی می‌دانستند که بر تابوت بحثهای دینی و اخلاقی و متافیزیکی کوفته شده بودتجربه‌گرایی با استفاده از حسیات در مقابل عقل‌گرایی می‌باشد. تجربیات عقلی از علم حصولی است و روش اثبات غیر حسی دارد. طبق نظر دکارت اگر همهٔ حواس چندگانهٔ ما از کار بیافتند ولی مغز هنوز بتواند فکر کند حتماً ما وجود داریم پس تجربهٔ ایندیدگاه بعد از رنسانس به صورت جدی طرح شد.بارکلی، جان لاک و دیوید هیوم از فیلسوفان تجربه‌گرا هستند.[تحقیق دست‌اول؟] تجربه گرایان عقیده داشتند که کل شناخت از تجربه به دست می‌آیداین فیلسوفان با متافیزیک خردگرا بخصوص استفاده مهارگسیخته اش از فرضیه پردازی طرح دعاوی کلان و شناخت مبتنی بر تصورات ذاتی خصومت می‌ورزیدند.

منابع

  • Hume, D. «An Enquiry Concerning Human Understanding", in Enquiries Concerning the Human Understanding and Concerning the Principles of Morals، 2nd edition, L.A. Selby-Bigge (ed.), Oxford University Press, Oxford, UK، ۱۹۰۲
  • Rock, Irvin (۱۹۸۳)، The Logic of Perception, MIT Press, Cambridge, MA
  • منطق صوری، انتشارات دانشگاه تهران (۱۷۳۳) دکتر محمد خوانساری
  • تجربه گرایی همسو با عقل‌گرایی است (کتاب اندیشه اسلامی ۱ تدریس شده در دانشگاه‌های ایران)
زبان های دیگر
Afrikaans: Empirisme
አማርኛ: ዳሳሻዊነት
asturianu: Empirismu
беларуская: Эмпірызм
български: Емпиризъм
català: Empirisme
čeština: Empirismus
Cymraeg: Empiriaeth
dansk: Empirisme
Deutsch: Empirismus
Ελληνικά: Εμπειρισμός
English: Empiricism
Esperanto: Empiriismo
español: Empirismo
eesti: Empirism
euskara: Enpirismo
suomi: Empirismi
français: Empirisme
贛語: 經驗主義
galego: Empirismo
ગુજરાતી: અનુભવવાદ
हिन्दी: अनुभववाद
hrvatski: Empirizam
magyar: Empirizmus
հայերեն: Էմպիրիզմ
Bahasa Indonesia: Empirisme
íslenska: Raunhyggja
italiano: Empirismo
日本語: 経験論
ქართული: ემპირიზმი
қазақша: Эмпиризм
한국어: 경험론
kurdî: Empîrîzm
Latina: Empirismus
lietuvių: Empirizmas
latviešu: Empīrisms
македонски: Емпиризам
മലയാളം: അനുഭവവാദം
मराठी: अनुभववाद
Bahasa Melayu: Empirisisme
Plattdüütsch: Empirismus
Nederlands: Empirisme
norsk nynorsk: Empirisme
norsk: Empirisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਨੁਭਵਵਾਦ
polski: Empiryzm
Piemontèis: Empirism
português: Empirismo
română: Empirism
русский: Эмпиризм
Scots: Empiricism
سنڌي: تجربيت
srpskohrvatski / српскохрватски: Empirizam
Simple English: Empiricism
slovenčina: Empirizmus
српски / srpski: Емпиризам
svenska: Empirism
Türkçe: Deneycilik
українська: Емпіризм
اردو: تجربیت
oʻzbekcha/ўзбекча: Empirizm
Winaray: Empirisismo
吴语: 經驗主義
中文: 经验主义
粵語: 經驗主義