اتریش-مجارستان

پادشاهی اتریش-مجارستان
نام‌های دیگر
Österreichisch-Ungarische Monarchie (آلمانی)
Osztrák-Magyar Monarchia (مجاری)
امپراتوری

۱۸۶۷–۱۹۱۸
پرچم ملینشان امپراتوری و سلطنتی
شعار
تقسیم‌ناپذیر و جدانشدنی
Indivisibiliter ac Inseparabiliter
سرود
هیچ
سرود امپراتوری
Gott erhalte, Gott beschütze / Unsern Kaiser, unser Land!
"خدا حفظ کند، خدا نگهداری کند / امپراتورمان را، کشورمان را!"
موقعیت امپراتوری اتریش-مجارستان در ۱۹۱۳
پایتختوین (پایتخت اصلی) و بوداپست
زبان‌(ها)زبان‌های رسمی:
آلمانی، مجاری، چکی، لهستانی، اوکراینی، رومانیایی، کرواتی، ایتالیایی، اسلواکیایی، صربی، اسلونیایی
زبان‌های غیررسمی اقلیت:
بوسنیایی، روسینی، ییدیش
دینکاتولیک رومی؛ همچنین پروتستانتیسم، ارتدکس شرقی، یهودیت، و اسلام سنی پس از الحاق بوسنی
دولتسلطنت مشروطه، اتحاد شخصی از طریق پادشاهی دوگانه
امپراتور و پادشاه
 - ۱۸۶۷–۱۹۱۶فرانتس یوزف یکم
 - ۱۹۱۶–۱۹۱۸کارل یکم
وزیر-رئیس
 - ۱۸۶۷فریدریش فن بیوست (اولین)
 - ۱۹۱۸هاینریش لمش (آخرین)
نخست‌وزیر
 - ۱۸۶۷–۱۸۷۱گیولا آندراسی (نخستین)
 - ۱۹۱۸یانوس هادیک (واپسین)
دوره تاریخیامپریالیسم نو
 - سازش ۱۸۶۷۳۰ مارس ۱۸۶۷
 - استقلال چک-اسلواک.۲۸ اکتبر ۱۹۱۸
 - استقلال اسلاوهای جنوبی.۲۹ اکتبر ۱۹۱۸
 - انحلال۳۱ اکتبر ۱۹۱۸
 - معاهدات انحلال¹در ۱۹۱۹ و در ۱۹۲۰
مساحت
 - ۱۹۱۴۶۷۶۶۱۵کیلومترمربع (۲۶۱٬۲۴۳مایل‌مربع)
جمعیت
 - حدود ۱۹۱۴۵۲۸۰۰۰۰۰ 
     تراکم جمعیت۷۸ /کیلومترمربع (۲۰۲٫۱ /مایل‌مربع)
یکای پولگولدن
کرون (از ۱۸۹۲)
پیش از آن
به دنبال آن
امپراتوری اتریش
اتریش آلمانی
جمهوری دموکراتیک مجارستان
جمهوری اول چکوسلواکی
جمهوری خلق اکراین غربی
جمهوری دوم لهستان
دولت اسلونیایی، کروات و صرب
پادشاهی ایتالیا (۱۸۶۱–۱۹۴۶)
امروزه بخشی از اتریش
 بوسنی و هرزگوین
 کرواسی
 جمهوری چک
 مجارستان
 ایتالیا
 مونته‌نگرو
 لهستان
 رومانی
 صربستان
 اسلواکی
 اسلوونی
 اوکراین
۱) معاهده سنت ژرمن امضا شده در ۱۰ سپتامبر ۱۹۱۹ و معاهده تریانون امضا شده در ۴ ژوئن ۱۹۲۰.

اتریش-مجارستان پادشاهی دوگانه‌ای بود که از سال ۱۸۶۷م تا ۱۹۱۸م در اروپای مرکزی سیطره داشت. این کشور از اتحاد امپراتوری اتریش و پادشاهی مجارستان به وجود آمد.

تاریخ

به موجب سازش ۱۸۶۷م، امپراتوری اتریش به اتریش (سرزمین‌هایی که در پارلمان امپراتوری نماینده داشتند) و مجارستان تقسیم گردید. هر دو کشور یک نخست‌وزیر و یک پارلمان داشتند ولی از هر پارلمان ۶۰ نماینده به دعوت امپراتور-پادشاه، در بوداپست یا وین گرد می‌آمدند و مستقل از یکدیگر مسائل مشترک اتریش-مجارستان را مورد بحث قرار می‌دادند.[۱]

این سازش آلمان‌های ساکن اتریش و مجارها را به هم نزدیک کرد، اما موجب رضایت خاطر رومنها، اسلاوها و ایتالیایی‌های ساکن امپراتوری که با هم اکثریت سکنه مملکت را تشکیل می‌دادند، نشد. این اقوام با اصرار تمام هواخواه ایجاد حکومت فدرالیسم بودند. در خارج، اتریش با آلمان مصالحه کرد و پس از اتحاد با آن در سال ۱۸۷۹م ناحیه بوسنی و هرزگووین را گرفت. سیاست خارجی این امپراتوری متکی به اتحاد با آلمان و سپس اتحاد با ایتالیا بود و با روسیه و صربستان مخالفت می‌شد چون صربستان مرکز فعالیت‌های خطرناک اسلاوهای امپراتوری به‌شمار می‌رفت.[۲]

اتریشی‌ها درصدد بودند با رسمیت بخشیدن به حاکمیت خود بر دو ایالت بوسنی و هرزگوین آن‌ها را از سلطه عثمانی‌ها خارج کنند و در عین حال به این وسیله، ملی‌گرایان اسلاو را از اتحاد با یکدیگر دلسرد سازند. در روز ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴م آرشیدوک فرانتس فردیناند ولیعهد اتریش-مجارستان و همسرش در سارایوو به دست یک متعصب صرب که تبعهٔ اتریش بود کشته شدند. در نتیجه در ۲۸ ژوئیه ۱۹۱۴م اتریش به صربستان اعلان جنگ داد که باعث آغاز جنگ جهانی اول شد.[۳]

با مرگ فرانسوا ژوزف در ۱۹۱۶م، جانشین او کارل وعدهٔ اصلاحاتی در قانون اساسی را داد ولی حمایت متفقین از تجزیهٔ اتریش-مجارستان، فروپاشی آن را گریزناپذیر ساخت. معاهده‌های سنت ژرمن و تریانون رسماً انحلال دوگانه را تأیید کردند.[۱]

زبان های دیگر
Alemannisch: Österreich-Ungarn
azərbaycanca: Avstriya-Macarıstan
башҡортса: Австро-Венгрия
беларуская: Аўстра-Венгрыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўстра-Вугоршчына
български: Австро-Унгария
brezhoneg: Aostria-Hungaria
bosanski: Austro-Ugarska
čeština: Rakousko-Uhersko
dolnoserbski: Awstrisko-Hungorska
français: Autriche-Hongrie
Nordfriisk: Uasterrik-Ungarn
Gàidhlig: Ostair-Ungaire
hrvatski: Austro-Ugarska
hornjoserbsce: Rakusko-Wuherska
interlingua: Austria-Hungaria
Bahasa Indonesia: Austria-Hongaria
Basa Jawa: Austria-Hongaria
Lëtzebuergesch: Éisträich-Ungarn
Lingua Franca Nova: Impero de Osteraic e Magiar
latviešu: Austroungārija
македонски: Австро-Унгарија
Bahasa Melayu: Austria-Hungary
مازِرونی: اتریش-مجارستون
Plattdüütsch: Öösterriek-Ungarn
norsk nynorsk: Austerrike-Ungarn
Nouormand: Autriche-Hongrie
português: Áustria-Hungria
română: Austro-Ungaria
русиньскый: Австро-Угорьско
srpskohrvatski / српскохрватски: Austro-Ugarska
Simple English: Austria-Hungary
slovenčina: Rakúsko-Uhorsko
slovenščina: Avstro-Ogrska
српски / srpski: Аустроугарска
Seeltersk: Aastriek-Ungarn
Kiswahili: Austria-Hungaria
українська: Австро-Угорщина
oʻzbekcha/ўзбекча: Avstriya-Vengriya imperiyasi
Tiếng Việt: Đế quốc Áo-Hung
吴语: 奥匈帝国
中文: 奥匈帝国
文言: 奧匈帝國
粵語: 奧匈帝國