Titanomakia

Cornelis van Haarlem-en "Titanen erorialdia"

Greziar mitologian, Titanomakia (antzinako grezieraz: Τιτανομαχία, Titanomakhía, ‘Titan/Titanideen(titan emakumeak) guda’) hamar urteren zehar, gizakia existitu baino askoz lehenago, garaiko bi jainko errazen artean egon ziren gatazkak dira: alde batetik titanak zeuden, Otris mendian bizi zirenak, eta bestetik Olinpiar jainkoak, guda irabazi eta gero Olinpotik[1] erreinatzen hasiko zirenak. Titanen Gatazka edo Gerra Titaniko bezala ere ezagutzen da greziar mitologiako pasarte hori. Askotan, egile askok (Ovidiok adibidez) Gigantomakiarekin nahasten dute guda hau, bien artean ezberdintasun asko eta oso nabarmenak egon arren.

Garai klasikoko greziarrek Titanomakiari buruz hitz egiten zuten poema asko ezagutzen zituzten. Hala ere, nagusiena eta gaur egun kontserbatzen den bakarra, Hesiodoren Teogonia da. Beste poema bat, Titanomakia izenburua duena eta gaur egun galdua, Tamiris aedoarena da, Plutarkoren "Musikari Buruz" entseguan modu oso laburrean agertzen dena. Aipatu beharra dago titanak Orfeoren poemetan ere oso garrantzitsuak zirela. Orfismoko kontakizunen zati txikiak kontserbatzen badira ere, hauetan tradizio hesiodoetan agertzen diren irudietatik oso ezberdinak diren deskribapenak ageri dira.

Titanomakiari buruzko greziar mito hauek berdintasun asko dituzte Europa eta Ekialde Hurbileko mitoetan ageri diren istorio askorekin, non belaunaldi edo jainko talde berri batek aurka egiten dio talde nagusiari. Batzuetan talde nagusi hau ordezkatu egiten da, eta beste batzuetan berriz matxinada guztiz suntsitzen da eta matxinatuak botere guztia galtzen dute. Azken aukeran berriz, talde nagusia eta matxinatuak batu egiten dira eta horrela panteoi berri bat sortzen dute. Istorio hauen adibide bezala guda Aesirrak ditugu Vaniren eta Jötunnen artean, eskandinaviar mitologiakoak, Enuma Elish Babiloniakoa, "Zeruko Erresuma" narrazio hititar edo zati ugaritarretan ageri den gatazka iluna.

Other Languages
Afrikaans: Titanestryd
አማርኛ: ቲታኖማኪያ
العربية: حرب الجبابرة
asturianu: Titanomaquia
azərbaycanca: Titanomaxiya
беларуская: Тытанамахія
беларуская (тарашкевіца)‎: Тытанамахія
български: Титаномахия
català: Titanomàquia
Cymraeg: Titanomachia
Deutsch: Titanomachie
Ελληνικά: Τιτανομαχία
English: Titanomachy
Esperanto: Titanomakio
español: Titanomaquia
français: Titanomachie
interlingua: Titanomachia
Bahasa Indonesia: Titanomakhia
italiano: Titanomachia
Latina: Titanomachia
lietuvių: Titanomachija
македонски: Титаномахија
Nederlands: Titanenstrijd
occitan: Titanomaquia
polski: Tytanomachia
português: Titanomaquia
русский: Титаномахия
српски / srpski: Титаномахија
Türkçe: Titanomahia
українська: Титаномахія
中文: 提坦之战