Suedia

Suediako Erresuma
Konungariket Sverige
BanderaArmarria
Goiburua: För Sverige – i tiden
Ereserkia: Du gamla, du fria
(Aspaldikoa zara, askea zara)

Hiriburua
eta hiri handiena
Stockholm
Hizkuntza ofiziala(k)Suediera1
Herritarrasuediar[1]
GobernuaMonarkia konstituzionala
 - ErregeaKarlos XVI.a Gustavo
 - Lehen ministroaStefan Löfven
Geografia
 - Guztira449,964 km2 (57)
 - Ura (%)8,7
Biztanleria
 - 2013 zenbatespena9.658.301
 - Dentsitatea21,5 bizt./km2 (195)
DiruaSuediar koroa (SEK)
Ordu-eremuaCET (UTC+1)
 - Udan (DST) (UTC+2)
Aurrezenbakia46
Internet domeinuase
1Beste bost hizkuntza gutxitu ere onesten dira: erromaniera, yiddish, finlandiera, samiera eta meänkieli

Suedia[1] (suedieraz: Sverige, ˈsværjɛ ahoskatua), ofizialki Suediako Erresuma (suedieraz: Konungariket Sverige), Europa iparraldeko estatu bat da, Europar Batasuneko kidea. Eskandinaviar penintsulako ekialdean dago kokatua. Mugakide ditu iparraldean Norvegia eta Finlandia, ekialdean Finlandia eta Botnia golko, hegoaldean Itsaso Baltiko eta mendebaldean Norvegia eta Ipar Itsaso. Horrez gainera, Öresund zubiaren bidez, Danimarkarekin lotuta dago, 2000. urtetik.

Stockholm da hiriburua eta biztanle gehieneko hiria. Suediako biztanleria gehiena (%85 inguru) hiri guneetan bizi da. Horrela, populazio dentsitatea baxua da (21 biztanle/km²).

Geografia

Sakontzeko, irakurri: «Suediako geografia»
Suediako mapa

Eskualde naturalak

Eskandinaviar penintsulan kokatuta, 449.964 km²-ko azalera du. Europako bosgarren estatu handiena da azalerari dagokionez (munduko estatuen artean 55.a). Lurrazal gehiena (%78) basoz osatuta dago. Hegoaldean hosto galkorreko zuhaitzak dira ugarien, eta iparraldean koniferoak, garoak eta urkiak. Nekazaritzarako erabiltzeko lurrak, aldiz, %1a baino ez dira, hegoaldean kokatuak. Iparraldera hurbildu ahala, basoek erabateko nagusitza hartzen dute. Mendi eta muinoak mendebaldean dira nagusi, Norvegiarekin mugan (Eskandinaviako mendiak); gainerako lurralde gehiena nahiko laua da. Suediako punturik altuena Kebnekaise mendia da (2.111 m) eta baxuena Hammarsjön lakuaren badia (-2,41 m), hegoaldean.

Uharteak

Suediako irlarik handienak Gotland eta Öland dira. Lakurik handienak, berriz, Vänern eta Vättern dira.

Erliebea

Herrialdearen ekialdean, Itsaso Baltikoa eta Botniako Golkoa daude, Suediari kosta lerro zabal bat eskaintzen, zeinek klima gehiago epeltzen duen. Mendebaldean Eskandinaviako mendiak daude, Suedia eta Norvegia mugatuz. Mendi horiek itsasoko lainoen sarrera eragozten dute. Horregatik, urteko prezipitazio kopurua baxua da Suedian.

Hidrografia

Suediak hainbat aintzira handi ditu, bereziki hegoaldean. Handienak Vänern, Vättern eta Mälaren dira. Ibaiei dagokionez luzeenak Eskandinaviako Alpeetan hasi eta urak Itsaso Baltikora isurtzen dituztenak dira, adibidez Dalälven (520 km), Torneälven (510 km) eta Umeälven (470 km). Klarälven bestalde ibaiak Vänern aintzirara isurtzen ditu urak eta handik Göta ibaia ateratzen da Kattegaten itsasoratzeko. Guztiak bat eginda 740 km-ko luzera hartzen du eta honek Eskandinavia guztiko ibai luzeena bihurtuko luke.

Klima

Suediak gehienbat klima epela du, nahiz eta bere latitudea oso iparrekoa izan. Golkoko itsaslasterrari esker gertatzen da hori. Suediako iparraldeko mendietan klima subartikoa da nagusi. Zirkulu artikotik iparraldera dagoen herrialdearen zatian, udan ez da inoiz eguzkia ezkutatzen eta neguan gauak amaigabeak dira.

Other Languages
Аҧсшәа: Швециа
Acèh: Swèdia
адыгабзэ: Швецие
Afrikaans: Swede
Akan: Sweden
Alemannisch: Schweden
አማርኛ: ስዊድን
aragonés: Suecia
Ænglisc: Swēoland
العربية: السويد
ܐܪܡܝܐ: ܣܘܝܕ
مصرى: السويد
asturianu: Suecia
авар: Швеция
Aymar aru: Swisiya
azərbaycanca: İsveç
تۆرکجه: سوئد
башҡортса: Швеция
Boarisch: Schwedn
žemaitėška: Švedėjė
Bikol Central: Suesya
беларуская: Швецыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Швэцыя
български: Швеция
भोजपुरी: स्वीडन
Bislama: Sweden
bamanankan: Swedi
বাংলা: সুইডেন
བོད་ཡིག: སི་ཝེ་དེན།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সুইডেন
brezhoneg: Sveden
bosanski: Švedska
буряад: Швеци
català: Suècia
Chavacano de Zamboanga: Suecia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sôi-diēng
нохчийн: Швеци
Cebuano: Suwesya
Chamoru: Swesia
ᏣᎳᎩ: ᏍᏫᏕᏂ
کوردی: سوێد
corsu: Svezia
qırımtatarca: İsveç
čeština: Švédsko
kaszëbsczi: Szwedzkô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Свєньско
Чӑвашла: Швеци
Cymraeg: Sweden
dansk: Sverige
Deutsch: Schweden
Zazaki: İswec
dolnoserbski: Šwedska
डोटेली: स्वीडेन
ދިވެހިބަސް: ސުވިޑަން
ཇོང་ཁ: སུའི་ཌན་
eʋegbe: Sweden
Ελληνικά: Σουηδία
emiliàn e rumagnòl: Śvèsia
English: Sweden
Esperanto: Svedio
español: Suecia
eesti: Rootsi
estremeñu: Suecia
فارسی: سوئد
Fulfulde: Suwed
suomi: Ruotsi
Võro: Roodsi
føroyskt: Svøríki
français: Suède
arpetan: Suède
Nordfriisk: Swärik
furlan: Svezie
Frysk: Sweden
Gaeilge: An tSualainn
Gagauz: Şvețiya
贛語: 瑞典
Gàidhlig: An t-Suain
galego: Suecia
Avañe'ẽ: Suesia
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: स्विडन
ગુજરાતી: સ્વિડન
Gaelg: Yn Toolynn
Hausa: Sweden
客家語/Hak-kâ-ngî: Sui-tiên
Hawaiʻi: Kuekene
עברית: שוודיה
हिन्दी: स्वीडन
Fiji Hindi: Sweden
hrvatski: Švedska
hornjoserbsce: Šwedska
Kreyòl ayisyen: Syèd
magyar: Svédország
Հայերեն: Շվեդիա
interlingua: Svedia
Bahasa Indonesia: Swedia
Interlingue: Svedia
Igbo: Sweden
Ilokano: Suesia
Ido: Suedia
íslenska: Svíþjóð
italiano: Svezia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᔅᕗᕆᑭ
Patois: Swiidn
la .lojban.: sueriges
Basa Jawa: Swèdhen
ქართული: შვედეთი
Qaraqalpaqsha: Shvetsiya
Taqbaylit: Sswid
Адыгэбзэ: Шуецэ
Kabɩyɛ: Sʊyɛdɩ
Kongo: Suedi
Gĩkũyũ: Cuindeni
қазақша: Швеция
kalaallisut: Svenskit Nunaat
ភាសាខ្មែរ: ស៊ុយអែត
ಕನ್ನಡ: ಸ್ವೀಡನ್
한국어: 스웨덴
Перем Коми: Шведму
къарачай-малкъар: Швеция
kurdî: Swêd
коми: Швеция
kernowek: Swedherwyk
Кыргызча: Швеция
Latina: Suecia
Ladino: Suesia
Lëtzebuergesch: Schweden
лезги: Швеция
Lingua Franca Nova: Sveria
Luganda: Swiiden
Limburgs: Zwede
Ligure: Sveçia
lumbaart: Svezia
lingála: Swédi
لۊری شومالی: سۊئد
lietuvių: Švedija
latgaļu: Švedeja
latviešu: Zviedrija
मैथिली: स्वीडेन
мокшень: Шведмастор
Malagasy: Soeda
олык марий: Швеций
Māori: Huitene
македонски: Шведска
മലയാളം: സ്വീഡൻ
монгол: Швед
मराठी: स्वीडन
Bahasa Melayu: Sweden
Malti: Żvezja
မြန်မာဘာသာ: ဆွီဒင်နိုင်ငံ
مازِرونی: سوئد
Dorerin Naoero: Widen
Nāhuatl: Suecia
Napulitano: Sguezia
Plattdüütsch: Sweden
Nedersaksies: Sveden
नेपाली: स्वीडेन
नेपाल भाषा: स्विदेन
Nederlands: Zweden
norsk nynorsk: Sverige
norsk: Sverige
Novial: Suedia
Nouormand: Suède
occitan: Suècia
Livvinkarjala: Ruočči
Oromoo: Iswiidin
ଓଡ଼ିଆ: ସ୍ଵିଡେନ
Ирон: Швеци
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਵੀਡਨ
Pangasinan: Suesia
Kapampangan: Sweden
Papiamentu: Suecia
Picard: Suède
Deitsch: Schweden
पालि: स्वीडन
Norfuk / Pitkern: Swiiden
polski: Szwecja
Piemontèis: Svessia
پنجابی: سویڈن
Ποντιακά: Σουηδία
پښتو: سويډن
português: Suécia
Runa Simi: Suwidsuyu
rumantsch: Svezia
română: Suedia
armãneashti: Suidia
tarandíne: Svezzie
русский: Швеция
русиньскый: Швеція
Kinyarwanda: Suwede
संस्कृतम्: स्वीडन
саха тыла: Швеция
sardu: Isvetzia
sicilianu: Svezzia
Scots: Swaden
سنڌي: سويڊن
davvisámegiella: Ruoŧŧa
srpskohrvatski / српскохрватски: Švedska
Simple English: Sweden
slovenčina: Švédsko
slovenščina: Švedska
Gagana Samoa: Suetena
chiShona: Sweden
Soomaaliga: Iswiidhan
shqip: Suedia
српски / srpski: Шведска
Sranantongo: Swerigekondre
SiSwati: ISwideni
Seeltersk: Sweeden
Basa Sunda: Swédia
svenska: Sverige
Kiswahili: Uswidi
ślůnski: Szwecyjo
தமிழ்: சுவீடன்
తెలుగు: స్వీడన్
tetun: Suésia
тоҷикӣ: Шветсия
Türkmençe: Şwesiýa
Tagalog: Sweden
Tok Pisin: Suwidan
Türkçe: İsveç
Xitsonga: Sweden
татарча/tatarça: Швеция
chiTumbuka: Sweden
Twi: Sweden
reo tahiti: Tuete
тыва дыл: Швеция
удмурт: Швеция
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: شۋېتسىيە
українська: Швеція
اردو: سویڈن
oʻzbekcha/ўзбекча: Shvetsiya
vèneto: Svèsia
vepsän kel’: Ročinma
Tiếng Việt: Thụy Điển
West-Vlams: Zweedn
Volapük: Svedän
walon: Suwedwesse
Winaray: Suwesya
Wolof: Suweed
吴语: 瑞典
хальмг: Сведин Нутг
მარგალური: შვედეთი
ייִדיש: שוועדן
Yorùbá: Swídìn
Zeêuws: Zweden
中文: 瑞典
文言: 瑞典
Bân-lâm-gú: Sūi-tián
粵語: 瑞典
isiZulu: ISwidi