Paris

Artikulu hau Frantziako hiriburuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Paris (argipena)».
Paris
 Île-de-France
Paris montage 2013.jpg
Grandes Armes de Paris.svg
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Île-de-France
DepartamenduaParis (75) - (hiriburua)
BarrutiaParisko barrutia (hiriburua)
Izen ofizialaParis
Alkatea(2014-2020)[1]
INSEE kodea75056
Postakodea75001-75020 eta 75116
Demografia
Biztanleria2.206.488
% 47 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 53
0
14
15
29
30
44
45
59
60
74
>
75
AglomerazioaParisko aglomerazioa
Eremua2.844,8 km2
Kokapena
Koordenatuak48° 51′ 24″ N, 2° 21′ 07″ E / 48° 51′ 24″ N, 2° 21′ 07″ E / 48.856577777778; 2.3518277777778
Paris hemen kokatua: Frantzia
Paris
Paris
Paris (Frantzia)
Datu gehigarriak
SorreraParisii galiar herrixka
Herritarraparistar[2]
http://www.paris.fr

Paris[2] (frantsesez paʁi) ahoskatua) Frantziako hiriburua da, eta herrialdearen iparraldean dago, Sena ibaiaren ertzean. Hiriak 2.153.600 biztanle ditu,[3] eta haren metropolitar gunea, 12.067.000 milioi biztanlekoa izaki,[4][5] Europar Batasuneko jendetsuena da, Frantziako Uhartea (Île-de-France) eskualdean kokatua.

Paris gaur egungo ekonomia-gunerik garrantzitsuenetarikoa da, eta berebiziko eragina du politikan, artean, hedabideetan, aisialdian, zientzian eta modan,[6] munduko metropolirik garrantzitsuenetarikoa baita.[7]

Parisko eskualdea, Frantziako Uhartea deritzona, Frantziako ekonomia hiriburua da.[8] Munduko hirien artetik, barne produktu gordin handienetarikoa du: 669,2 bilioi euro 2013an.[9] Gainera, La Défense, Europako negozio-barrutirik handiena, Frantziako enpresen erdiaren egoitza nagusia da, eta munduko 100 enpresarik handienetatik 20rena ere.[10] Era berean, frantses hiriburuan dute egoitza hainbat nazioarteko erakundek, hala nola UNESCOk edota OCDEk.

Paris munduko turismo helmuga nagusia da, 30 milioi turistak bisitatzen baitute urtero.[11] Intereseko leku asko daude hirian. Adibidez, Eiffel Dorrea, Notre-Dame katedrala, Garaipen Arkua, Sacré-Cœur basilika eta abar. Horrez gain, Louvre eta Orsay museoek nazioarteko onarpena ere badute, baita Disneyland Resort Paris parkeak ere. Parisko Charles de Gaulle aireportua Frantziako aireportu nagusia da, eta munduko aireportu erabilienetatik zortzigarrena.[12]

1989an Europako kultura-hiriburua izan zen.

Izena

Paris izena galiar herritik datorkio (sing. Parisius, pl. Parisii). Erromatarren garaian, hiriaren izena Lutetia zen, baina era berean Civitas Parisiorum (Parisii-en hiria) ere bazuen, gerora gailendu zena. Parisii izenaren jatorria, ordea, ezezaguna da, nahiz eta inguruetako hainbat lekuri izena eman: Paris, Villeparisis, Cormeilles-en-Parisis eta Fontenay-en-Parisis. Erromatarren garaian, Parisiiak Ingalaterran ere aurkitzen ziren, egungo Ekialdeko Yorkshire konderrian.

Other Languages
Acèh: Paris
адыгабзэ: Париж
Afrikaans: Parys
Akan: Paris
Alemannisch: Paris
አማርኛ: ፓሪስ
aragonés: París
Ænglisc: Paris
العربية: باريس
ܐܪܡܝܐ: ܦܐܪܝܣ
مصرى: باريس
asturianu: París
авар: Париж
Aymar aru: Paris
azərbaycanca: Paris
تۆرکجه: پاریس
башҡортса: Париж
Boarisch: Paris
žemaitėška: Parīžios
Bikol Central: Paris
беларуская: Парыж
беларуская (тарашкевіца)‎: Парыж
български: Париж
भोजपुरी: पैरिस
Bislama: Paris
bamanankan: Paris
বাংলা: প্যারিস
བོད་ཡིག: ཕ་རི།
brezhoneg: Pariz
bosanski: Pariz
буряад: Парис
català: París
Chavacano de Zamboanga: Paris
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Bă-là̤
нохчийн: Париж
Cebuano: Paris
Chamoru: Paris
Tsetsêhestâhese: Paris
کوردی: پاریس
corsu: Parighji
qırımtatarca: Paris
čeština: Paříž
kaszëbsczi: Pariz
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Парижь
Чӑвашла: Парис
Cymraeg: Paris
dansk: Paris
Deutsch: Paris
Zazaki: Paris
dolnoserbski: Paris
डोटेली: पेरिस
eʋegbe: Paris
Ελληνικά: Παρίσι
emiliàn e rumagnòl: Parì
English: Paris
Esperanto: Parizo
español: París
eesti: Pariis
estremeñu: París
فارسی: پاریس
Fulfulde: Pari
suomi: Pariisi
Võro: Pariis
føroyskt: Paris
français: Paris
arpetan: Paris
Nordfriisk: Paris
furlan: Parîs
Frysk: Parys
Gaeilge: Páras
Gagauz: Paris
贛語: 巴黎
Gàidhlig: Paris
galego: París
گیلکی: پاريس
Avañe'ẽ: Parĩ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Paris
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍀𐌰𐍂𐌹𐍃
ગુજરાતી: પેરિસ
Gaelg: Paarys
Hausa: Paris
客家語/Hak-kâ-ngî: Pâ-lì
Hawaiʻi: Palika
עברית: פריז
हिन्दी: पेरिस
Fiji Hindi: Paris
hrvatski: Pariz
hornjoserbsce: Paris
Kreyòl ayisyen: Pari
magyar: Párizs
Հայերեն: Փարիզ
interlingua: Paris
Bahasa Indonesia: Paris
Interlingue: Paris
Ilokano: Paris
ГӀалгӀай: Париж
Ido: Paris
íslenska: París
italiano: Parigi
日本語: パリ
Patois: Paris
la .lojban.: paris
Basa Jawa: Paris
ქართული: პარიზი
Qaraqalpaqsha: Parij
Taqbaylit: Paris (Fransa)
Адыгэбзэ: Париж
Kabɩyɛ: Paarii
Kongo: Paris
қазақша: Париж
kalaallisut: Paris
ភាសាខ្មែរ: ប៉ារីស
ಕನ್ನಡ: ಪ್ಯಾರಿಸ್
Перем Коми: Париж
къарачай-малкъар: Париж
kurdî: Parîs
коми: Париж
kernowek: Paris
Кыргызча: Париж
Latina: Lutetia
Ladino: Paris
Lëtzebuergesch: Paräis
лезги: Париж
Lingua Franca Nova: Paris
Luganda: Paris
Limburgs: Paries
Ligure: Pariggi
lumbaart: Paris
lingála: Pari
ລາວ: ປາລີ
لۊری شومالی: شأر پاریس
lietuvių: Paryžius
latviešu: Parīze
मैथिली: पेरिस
Malagasy: Paris
олык марий: Париж
Māori: Parī
Baso Minangkabau: Paris
македонски: Париз
മലയാളം: പാരിസ്
монгол: Парис
मराठी: पॅरिस
кырык мары: Париж
Bahasa Melayu: Paris
Malti: Pariġi
Mirandés: Paris
မြန်မာဘာသာ: ပါရီမြို့
эрзянь: Париж ош
مازِرونی: پاریس
Dorerin Naoero: Paris
Nāhuatl: Paris
Napulitano: Parigge
Plattdüütsch: Paris
Nedersaksies: Paries
नेपाली: पेरिस
नेपाल भाषा: पेरिस
Nederlands: Parijs
norsk nynorsk: Paris
norsk: Paris
Novial: Paris
Nouormand: Paris
Chi-Chewa: Paris
occitan: París
Livvinkarjala: Pariižu
Oromoo: Paaris
ଓଡ଼ିଆ: ପ୍ୟାରିସ
Ирон: Париж
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੈਰਿਸ
Kapampangan: Paris
Papiamentu: Paris
Picard: Paris
Deitsch: Paris
Norfuk / Pitkern: Paris
polski: Paryż
Piemontèis: Paris
پنجابی: پیرس
Ποντιακά: Παρίσι
پښتو: پاريس
português: Paris
Runa Simi: Paris
rumantsch: Paris
Romani: Paris
Kirundi: Paris
română: Paris
armãneashti: Parij
tarandíne: Parigge
русский: Париж
русиньскый: Паріж
Kinyarwanda: Paris
саха тыла: Париж
sardu: Parigi
sicilianu: Pariggi
Scots: Paris
سنڌي: پيرس
davvisámegiella: Paris
Sängö: Paris
srpskohrvatski / српскохрватски: Pariz
සිංහල: පැරිස්
Simple English: Paris
slovenčina: Paríž
slovenščina: Pariz
Gagana Samoa: Pale
chiShona: Paris
Soomaaliga: Baariis
shqip: Parisi
српски / srpski: Париз
Sranantongo: Paris
Sesotho: Paris
Seeltersk: Paris (Stääd)
Basa Sunda: Paris
svenska: Paris
Kiswahili: Paris
ślůnski: Paryż
தமிழ்: பாரிஸ்
తెలుగు: పారిస్
tetun: París
тоҷикӣ: Порис
ไทย: ปารีส
Türkmençe: Pariž
Tagalog: Paris
Tok Pisin: Paris
Türkçe: Paris
татарча/tatarça: Париж
Twi: Paris
reo tahiti: Paris
тыва дыл: Париж
удмурт: Париж
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پارىژ
українська: Париж
اردو: پیرس
oʻzbekcha/ўзбекча: Parij
vèneto: Parixe
vepsän kel’: Pariž
Tiếng Việt: Paris
West-Vlams: Parys
Volapük: Paris
walon: Paris
Winaray: Paris
Wolof: Pari
吴语: 巴黎
მარგალური: პარიზი
ייִדיש: פאריז
Yorùbá: Parisi
Vahcuengh: Bahliz
Zeêuws: Paries
中文: 巴黎
文言: 巴黎
Bân-lâm-gú: Pa-lí
粵語: 巴黎
isiZulu: IParisi