Mantenugai


Mantenugaia, elikagaia edo nutrientea zelulek euren funtzioak bete eta organismoek bizitzeko behar duten edozein elementu kimiko eta osagai organiko edo inorganikoa da, bizidunen metabolismoan parte hartzen duena.[1] Mantenugaiak janarietatik eta edarietatik eskuratzen dira. Organismoak eta zelulek mantenugaiak asimilatzeko prozesua eta funtzioa nutrizioa da.

Izaki bizidunek bizi funtzioak betetzeko behar dituzte mantenugaiak: bizirauteko, hazteko eta ugaltzeko. Animaliek, landareek, onddoek zein protistek behar dute mantenugaiak asimilatu. Mantenugaiak zeluletan barnera daitezke prozesu metabolikoak gauzatzeko, edo zeluletatik kanpora daitezke beste egitura batzuk (ilea, lumak, kanpo eskeletoak...) eratzeko. Zenbait mantenugai, esaterako karbohidratoak, lipidoak edo proteinak, molekula txikiagotan zati daitezke energia askatzeko. Prozesu horretan zehar ura eta karbono dioxidoa ekoizten da. Organismo guztiek behar dute ura mantenugai gisa. Horrez gain, animalientzat funtsezkoak dira proteinak osatzen dituzten aminoazido zenbait, gantz azidoen multzo bat, bitaminak eta zenbait mineral. Landareek, berriz, mineral multzo handiagoa behar dute, sustraien bidez asimilatuta, gehi hostoetatik xurgatzen duten karbono dioxidoa eta oxigenoa. Onddoek materia organiko hil zein biziaren gainean bizi behar dute, eta mantenugaiak beren ostalaritik jasotzen dituzte.

Organismo mota bakoitzak funtsezko mantenugai desberdinak behar ditu. Adibidez, azido askorbikoa (C bitamina) ezinbestekoa da gizakientzat eta beste animalia espezie batzuentzat, baina ez da beharrezkoa animalia guztientzat eta landareek ez dute behar, hura sintetizatzeko ahalmena baitute. Mantenugaiak oorganikoak zein inorganikoak izan daitezke: organikoek karbonoa dute osagai gisa, eta inorganikoek ez. Organikoek energia ematen dute, bai eta bitaminak ere. Inorganikoen artean daude, esaterako, burdina, selenioa edo zinka.

  • erreferentziak

Erreferentziak


Biologia Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia .
Other Languages
العربية: مغذي
অসমীয়া: পুষ্টিকাৰক
azərbaycanca: Biogen
català: Nutrient
čeština: Živina
Deutsch: Nährstoff
ދިވެހިބަސް: މާމިން އޮށްޓަރު
English: Nutrient
Esperanto: Nutraĵo
español: Nutrimento
eesti: Toitained
فارسی: مواد مغذی
suomi: Ravinne
français: Nutriment
Gaeilge: Cothaithigh
galego: Nutriente
हिन्दी: पोषक तत्व
hrvatski: Nutrijent
magyar: Tápanyag
Bahasa Indonesia: Nutrien
íslenska: Næringarefni
日本語: 栄養素
Basa Jawa: Hara
ಕನ್ನಡ: ಪೌಷ್ಟಿಕ
한국어: 영양소
Bahasa Melayu: Nutrien
Nederlands: Voedingsstof
norsk nynorsk: Næringsemne
português: Nutriente
Scots: Nutrient
srpskohrvatski / српскохрватски: Nutrijent
Simple English: Nutrient
slovenčina: Živina
Soomaaliga: Nafaqo
српски / srpski: Nutrijent
svenska: Näringsämne
Kiswahili: Virutubishi
తెలుగు: పోషకాలు
Türkçe: Besin
українська: Поживна речовина
Tiếng Việt: Chất dinh dưỡng
中文: 營養素