Koliseoa

Koliseoa
Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg
Koliseoa ilunabarrean
Kokapena
kokapenmapa
Koordenatuak41° 53′ 25″ N, 12° 29′ 32″ E / 41° 53′ 25″ N, 12° 29′ 32″ E / 41.890169444444; 12.492269444444
Historia eta erabilera
Erabileraludia Itzuli
Harrobia
turismo-atrakzioa
Edukiera65.000
Arkitektura
Materiala(k)Trabertinoa, Toba eta hormigoia
EstiloaErromatar arkitektura
Ondarea
Bisitariak urtean4
Webgune ofiziala

Koliseoa[1] (latinez: Colosseum; italieraz: Colosseo), jatorrian Flaviar Anfiteatroa deitua (latinez: Amphiteatrum Flavium; italieraz: Anfiteatro Flavio), Erroma erdialdean dagoen eraikin handi bat da, Monti eta Celio rionien artean kokaturik dagoena.

Antzinatean, 50.000 pertsonentzako tokia zuen, laurogei harmaila ilarekin. Hareatik gertu zeudenak, Enperadorea eta Senatariak ziren, eta, gorantz egin ahala, gizarteko maila baxuagoko jendea zegoen. Koliseoan, gladiadore borrokak eta ikuskizun publikoak egiten ziren. Erromatar foroaren ekialdean eraiki zen, eta, lanak, 70 eta 72 urteen artean hasi ziren, Vespasiano enperadorearen agintaldian. Anfiteatroa, Erromatar Inperioan sekula eraiki zen handiena, 80an amaitu zen, Tito enperadorearen agintaldian, eta Domizianoren agintaldian aldatua izan zen.

Koliseoa, ia 500 urtez erabili zen, historiako azken jokoak, VI. mendean ospatu zirelarik, Mendebaldeko Erromatar Inperioaren erorketa data tradizionala den 476. urtea baino askoz geroago. Gladiadore borrokez gain, beste ikuskizun batzuk ere egiten ziren koliseoan, naumakia, animalia ehiza, exekuzioak, gudu ospetsuen antzezpenak eta mitologia klasikoan oinarritutako antzezlanak kasu. Eraikina, halako ekitaldietarako erabilia izateari utzi zitzaion Goi Erdi Aroan. Geroago, babeslekutzat, lantegitzat, ordena erlijioso baten egoitzatzat, gotorlekutzat, harrobitzat eta santutegi kristautzat berrerabili zen.

Egitura, lurrikara eta harginen ondorioz oso kaltetua dagoen arren, Koliseoa, beti ikusi izan da Erromatar Inperioaren ikurtzat, eta erromatar arkitekturaren hoberen kontserbatutako ereduetako bat da. Gaur egungo Erromako turismo gune ezagunenetako bat da, eta oraindik Erromatar Eliza Katolikoari oso lotua dago, eta, honen ondorioz, Aita Santua, Anfiteatroraino eginiko gurutzbidearen buru da Ostiral Santu egunean.

Other Languages
Afrikaans: Colosseum
Alemannisch: Colosseum
አማርኛ: ኮሎሲየም
aragonés: Coloseu
العربية: كولوسيوم
অসমীয়া: ক'ল'ছিয়াম
asturianu: Coliséu
azərbaycanca: Kolizey
تۆرکجه: کولوسئوم
башҡортса: Колизей
Boarisch: Colosseum
žemaitėška: Kolėzėjos
беларуская: Калізей
беларуская (тарашкевіца)‎: Калізэй
български: Колизей
भोजपुरी: कोलोसियम
brezhoneg: Kolize
bosanski: Koloseum
català: Colosseu
нохчийн: Колизей
کوردی: کلۆسیۆم
čeština: Koloseum
Cymraeg: Colosseum
dansk: Colosseum
Deutsch: Kolosseum
Zazaki: Kolezyum
Ελληνικά: Κολοσσαίο
emiliàn e rumagnòl: Colosseo
English: Colosseum
Esperanto: Koloseo
español: Coliseo
eesti: Colosseum
فارسی: کولوسئوم
suomi: Colosseum
føroyskt: Kolosseum
français: Colisée
Frysk: Kolosseum
Gaeilge: An Colasaem
ગુજરાતી: કોલોસીયમ
עברית: קולוסיאום
हिन्दी: कोलोसियम
Fiji Hindi: Colosseum
hrvatski: Kolosej
magyar: Colosseum
հայերեն: Կոլիզեում
interlingua: Colosseo
Bahasa Indonesia: Koloseum
íslenska: Colosseum
italiano: Colosseo
日本語: コロッセオ
Basa Jawa: Colloseum
ქართული: კოლოსეუმი
Kabɩyɛ: Koliisee
қазақша: Колизей
한국어: 콜로세움
kurdî: Coliseum
Кыргызча: Колизей
Lëtzebuergesch: Kolosseum
Lingua Franca Nova: Coloseo
Ligure: Colosseo
lietuvių: Koliziejus
latviešu: Kolizejs
मैथिली: कोलोसियम
македонски: Колосеум
മലയാളം: കൊളോസിയം
монгол: Колизей
मराठी: कलोसियम
Bahasa Melayu: Koloseum
မြန်မာဘာသာ: ကိုလော့စီယမ်
Dorerin Naoero: Colosseum
नेपाली: कोलोसियम
नेपाल भाषा: कोलोजियम
Nederlands: Colosseum
norsk nynorsk: Colosseum
norsk: Colosseum
occitan: Colisèu
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਲੋਸੀਅਮ
polski: Koloseum
Piemontèis: Colossé
پنجابی: کولوزیئم
português: Coliseu
Runa Simi: Colosseum
română: Colosseum
русский: Колизей
sicilianu: Culusseu
Scots: Colosseum
srpskohrvatski / српскохрватски: Koloseum
Simple English: Colosseum
slovenčina: Koloseum
slovenščina: Kolosej
shqip: Koloseumi
српски / srpski: Колосеум
Seeltersk: Kolosseum
Basa Sunda: Koloseum
svenska: Colosseum
Kiswahili: Koloseo
తెలుగు: కొలోస్సియం
Tagalog: Koliseo
Türkçe: Kolezyum
татарча/tatarça: Колизей
українська: Колізей
oʻzbekcha/ўзбекча: Kolizey
vepsän kel’: Kolizei
Tiếng Việt: Đấu trường La Mã
Winaray: Coliseo
მარგალური: კოლოსეუმი
ייִדיש: קאלאסעום
Zeêuws: Colosseum
Bân-lâm-gú: Colosseum
粵語: 鬥獸場