Joanes Leizarraga

Joanes Leizarraga
Bizitza
JaiotzaBeskoitze1506
Herrialdea Lapurdi, Euskal Herria
Lehen hizkuntzaeuskara
HeriotzaBastida1601 (94/95 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzakfrantses ertaina
euskara
Jarduerak
Jarduerakhizkuntzalaria, itzultzailea, Bibliaren itzultzailea, artzaina eta idazlea

Joanes Leizarraga[1] (Beskoitze, 1506 - Bastida, 1601) kalbindar artzaina eta euskal idazlea izan zen, Itun Berria euskaratu zuen lehena.

Bizitza

Leizarragaren omenezko oroitarria Beskoitzen (Lapurdi)

Higanot bihurtu aurretik, seguru asko apaiz katolikoa izan zen. 1567eko apirilaren 15ean egin zen artzain Pauen, eta Bastidako herrira igorririk, hil zen arte han gelditu zen. Joana III.a Albretekoa Nafarroako erreginak, kalbinismora konbertitu zelarik, bere gortean Elizaren erreformaren aldeko pentsalariei babesa eman zien eta protestantismoa erresumako lurraldeetan barna hedatu nahi izan zuen. Ideia erreformazaleen arabera, testu sakratuak herri xehearen hizkuntzan jarri behar ziren.

Joanes Leizarragak gidatu zuen Bibliaren Itun Berriaren lehen euskal itzulpena. IESVS CHIST GVRE IAVNAREN TESTAMENTV BERRIA 1571. urtean argitaratu zen.

Hala bada, erreginak euskarazko eta gaskoierazko itzulpenak egiteko bitartekoak eta diru-laguntzak eman zituen. 1563ko martxoaren 14an egin zen Bearnoko protestanteen sinodoan (batzarra), Leizarraga izendatu zuten euskarazko itzulpena egin zezan. Eredu moduan, Leizarragak Vulgata eta frantsesezko itzulpenak erabili zituen. Lau laguntzaile izan zituela dirudi, bera taldearen zuzendari izanik: Sanz Tartas (batzuen ustez Joan Tartas idazlearen osaba-aitona izan zitekeena), Piarres Landetxeberri eta Tardetz zuberotarrak eta Joanes Etxeberri lohitzundarra petit basque goitizenarekin ezagun zena. Leizarragaren Biblia 1571ko irailean inprimatu zen, Arroxelan. Testamentu Berriaren itzulpenarekin batera (Jesus Krist Gure Jaunaren Testamentu Berria), kristauak hezitzeko testu didaktikoak inprimatu ziren, orduko argitaratze protestanteetan ohiko zen bezala.

Other Languages