Iruñerria

Picto infobox map.png
Iruñerria
Nafarroa Garaia,  Euskal Herria

Iruñerria - 2017-04-03.jpg

Iruñerriaren ikuspegi orokorra.
Kokapena
Localizacion pamplona.svg
Ezaugarriak
Azalera 488,6 km²
Biztanleria 346.716 ( 2012)
Dentsitatea 710 biztanle/km²
Udalerriak Antsoain‎, Aranguren‎, Atarrabia‎, Barañain‎, Beraskoain‎, Beriain‎, Berriobeiti‎, Berriozar‎, Bidaurreta‎, Burlata‎, Eguesibar‎, Etxarri, Etxauri‎, Ezkabarte‎, Galar, Goñerri‎, Iruñea‎, Itza‎, Noain Elortzibar‎, Olaibar‎, Ollaran‎, Oltza zendea‎, Orkoien‎, Tebas-Muru Artederreta‎, Txulapain‎, Uharte‎, Zabaltza‎, Ziritza‎, Zizur Nagusia‎ eta Zizur
Herririk handiena Iruñea (197.604 biztanle)
Iruñerriko satelite irudia
Yamaguchi parkea, Iruñean

Iruñerria Nafarroa Garaiko erdialdeko eskualdea da, probintziako populatuena eta Erkidego osoko biztanleen erdia baino gehiago biltzen dituena. Iruñea hiriburuaren inguruan dago, Iruñeko merindadearen hego-ekialdean. Eskualde honek, Iruñeko metropoli eremua osatzen du.

Erakunde publikoek ez dute Iruñerria eskualdetzat erabiltzen ekonomian eta plangintzan; beraz, ofizialki ez dago zehaztuta zer eremu hartzen duen. Hala ere, geografia unitatetzat erabiltzen da, 24 udalerri barne hartzen dituela. [1]

Hiriburuaz gain, udalerri nagusiak (10.000 biztanletik gorakoak) dira: Barañain, Burlata, Eguesibar, Zizur Nagusia, Antsoain eta Atarrabia.

Inguru naturala eta kokapena

Iruñerria Ezkaba menditik ikusia.

Iruñerria haran obalatua da, Arga ibaiak eta honen ibaiadar diren Ultzama, Elortz eta Arakil ibaiek sortua eta soslaitua. Bi gune desberdintzen dira, bata Iruñea eta inguruko dentsitate handiko gunea, eta bestea zereal eta gari zelaien kanpoaldeko nekazaritza gunea. Hiria "olio orban" moduan zabaldu da azken urteetan ekialde, hegoalde eta mendebalderantz. Iparraldean, San Kristobal mendia eta ekialderantz hedatzen diren gainek hazkundea mugatu egiten dute, eta hegoaldean, Erreniegak eta inguruko mendiek.

Iruñerriko Mankomunitatea

Sakontzeko, irakurri: « Iruñerriko Mankomunitatea»

Iruñerriko Mankomunitatea toki erakunde publikoa da, Nafarroako 50 udalerriz osatua (horietariko asko, Iruñerritik kanpokoak). Iruñea da mankomunitateko udalerri handiena eta erdigune geografikoa. Ur-horniketaz, saneamendu eta arazketaz, eskualdeko hiri garraioaz eta hiri hondakinak biltzeaz arduratzen da, besteak beste.

2007ko urtarrilaren 1ean, mankomunitateak 329.531 biztanleri ematen zien zerbitzua.

Klima

urt ots mar api mai eka uzt abu ira urr aza abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura (°C) 5,2 5,5 9,4 10,9 16,3 17,7 21,2 21,8 19,2 14 6,3 4,8 12,6

Klima eta landaredia trantsiziozko klima bati dagozkionak dira, mediterraneo eta atlantiar klimaren tartekoa. Urteroko batez besteko prezipitazioa 800mm ingurukoa izaten da. Tenperaturei dagokienez, batez bestekoa 12,6 °C da: 21,8 °C udan, eta 4,8 °C neguan. Erliebe laua dela eta, ipar-ekialdeko haizeek erraz astintzen dute gunea.

Udako eta neguko egun jakinetan, tenperaturak 35 °C-etatik gora eta 0 °C-etatik behera jaitsi daitezke. Horrela, urtero 39 izozte izaten dira, abenduan, urtarrilean eta otsailean.

Estazio meteorologikoak

Tenperatura eta prezipitazioak neurtzeko erakunde ofizialek ezarritako hiru estazio meteorologiko daude Iruñerrian: Nafarroako gobernuak Iruñearen erdialdean eta Larrabiden dituen bi estazioak, eta Espainiako AEMET meteorologia zerbitzuak Noaingo aireportuan duena. Euri gutxien jasotzen duena aireportukoa da, hegoalderago dagoelako.