Inperio

Politika
Botereak
Betearazlea | Legegilea | Judiziala
Gobernu motak
Monarkia | Errepublika | Anarkia
Erregimen eta sistemak
Parlamentarismoa | Presidentzialismoa | Demokrazia | Despotismoa | Diktadura (Junta militarra) | Absolutismoa | Autoritarismoa | Erregeordetza
Botere motak
Aristokrazia | Autokrazia | Burokrazia | Kaudillismoa | Kazikismoa | Kleptokrazia | Koronelismoa |Korporatibismoa | Korporokrazia | Demagogia | Meritokrazia | Minarkia | Oklokrazia | Oligarkia | Plutokrazia | Soziokrazia | Teknokrazia | Teokrazia | Nepotismoa | Fisioloxismoa
Estatu motak
Hiri-estatua | Kolonia | Konfederazioa | Inperioa | Printzerria | Protektoratua | Erresuma | Errepublika | Errepublika federala
Kontzeptuak
Aktibismoa | Biltzarra | Ustelkeria | Dotrina | Estatua | Gobernua | Hegemonia | Ideologia | Legegintzaldia | Askatasuna | Nazioa | Alderdia | Aberria | Legebiltzarra | Subiranotasuna | Tirania | Herrialdea
Prozesuak
Hauteskundeak | Estatu-kolpea | Iraultza | Manifestazioa | Independentzia | Plebiszitua | Erreferenduma | Zentsura mozioa | Errepresioa | Lobby-a
Banaketa administratiboa
Kantonamendua | Autonomia erkidegoa | Aldundia | Udala | Estatua | Probintzia | Departamendua | Eskualdea | Barrutia
Kargu eta postuak
Kantzelaria | Sailburua | Zinegotzia | Diputatua | Diktadorea | Alkatea | Enperadorea | Ministroa | Prefeta | Presidentea | Lehen ministroa | Erregea | Senataria
Diziplinak
Zientzia politikoa | Diplomazia | Filosofia politikoa | Historia politikoa | Metapolitika | Politika internazionala | Teoria politikoa | Geopolitika
Ideologiak
Ezker politikoa | Eskuin politikoa

Karlismoa | Komunismoa | Faxismoa | Liberalismoa | Populismoa | Sozialdemokrazia | Sozialismoa | Kristau demokrazia

Jokabideak
Klientelismoa | Chauvinismoa | Kolektibismoa | Kolonialismoa | Kontserbadorismoa | Elitismoa | Inperialismoa | Neo-inperialismoa | Interbentzionismoa | Isolazionismoa | Nazionalismoa | Aurkakotasuna | Bakezaletasuna | Erradikalismoa | Separatismoa | Tradizionalismoa | Alderdi-aniztasuna | Bipartidismoa | Unipartidarismoa

Abstentzioa | Amnistia | Desobedientzia zibila | Disidentzia | Kultura-aniztasuna

Europako inperioren kronologia.

Inperio (latinezko imperium hitzetik ekarria), aginterri edo jaurgo etnologikoki eta/edo kulturalki ezberdinak diren lurralde zabalak menpean dituen estatua da, gainera eskualde batean itzala edo botere hegemonikoa duena. Hitza lurraldeen multzoa izendatzeko ere erabiltzen da. Hedaduraz, herrialde batek itzal politiko, ekonomiko edo kulturala handia duen garaiak izendatzeko ere erabiltzen da.

Horrexegatik gaur egun inperioa ez da bakarrik inperio koloniala baizik eta zenbait estatuk erabiltzen duten politika non militarki ez dute lurraldeak okupatu baina bai ekonomikoki edo kulturalki, adibidez, Ameriketako Estatu Batuak edo Sobietar Batasuna.

XX. mendean, inperialismo hitza egungo gutxiespen-zentzuzko konnotazioa hartu zuen, batez ere Lenin idazkeren eraginez, adibidez “Inperialismoa: kapitalismoaren goiko fasea” bere liburuan.Mende hartan, inperio izendatutako estatu guztiek izenaz aldatu zuten: 1949an, Txinatar Inperioa Txinako Herri Errepublika bihurtu zen edo Bigarren Mundu Gerra eta gero Japoniar Inperioa desagertu zen.Azkena 1976an Jean-Bédel Bokassak sortutako eta hiru urte baino ez zueneko iraun Afrika Erdiko Inperioa zen. Era berean enperadoreak desagertu ziren: britainiar errege-erreginak Indiako enperadoreak izateari utzi zuten 1947an eta 1974an militarrek Etiopiakoa bota zuten. Hala ere, gaur egun Japoniako estatu buruari oraindino enperadorea deitzen zaio.


  • ikus, gainera
Other Languages
Afrikaans: Ryk
العربية: إمبراطورية
asturianu: Imperiu
azərbaycanca: İmperiya
беларуская: Імперыя
български: Империя
brezhoneg: Impalaeriezh
bosanski: Carstvo
català: Imperi
čeština: Říše
Cymraeg: Ymerodraeth
dansk: Imperium
Ελληνικά: Αυτοκρατορία
English: Empire
Esperanto: Imperio
español: Imperio
eesti: Keisririik
فارسی: امپراتوری
suomi: Imperiumi
français: Empire
galego: Imperio
Avañe'ẽ: Mburuvi
עברית: אימפריה
हिन्दी: साम्राज्य
hrvatski: Carstva
magyar: Birodalom
հայերեն: Կայսրություն
Bahasa Indonesia: Kekaisaran
Ido: Imperio
íslenska: Heimsveldi
italiano: Impero
日本語: 帝国
Basa Jawa: Kamaharajan
ქართული: იმპერია
қазақша: Империя
한국어: 제국
kurdî: Împeratorî
Кыргызча: Империя
Latina: Imperium
Lingua Franca Nova: Impero
lietuvių: Imperija
latviešu: Impērija
македонски: Империја
монгол: Гүрэн
Bahasa Melayu: Empayar
नेपाल भाषा: साम्राज्य
Nederlands: Wereldrijk
norsk nynorsk: Imperium
norsk: Imperium
Nouormand: Empire
occitan: Empèri
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਲਤਨਤ
Picard: Impire
polski: Imperium
português: Império
română: Imperiu
armãneashti: Amirâriľi
русский: Империя
Scots: Empire
سنڌي: سلطنت
srpskohrvatski / српскохрватски: Carstvo
Simple English: Empire
slovenščina: Imperij
shqip: Perandoria
српски / srpski: Царство
svenska: Imperium
தமிழ்: பேரரசு
тоҷикӣ: Империя
Tagalog: Imperyo
Türkçe: İmparatorluk
українська: Імперія
اردو: سلطنت
oʻzbekcha/ўзбекча: Imperiya
Tiếng Việt: Đế quốc
Winaray: Imperyo
მარგალური: იმპერია
ייִדיש: אימפעריע
中文: 帝国
Bân-lâm-gú: Tè-kok
粵語: 帝國