Gobernu

Gobernu motak

Politika saila

Gobernua (grekotik κυβερνάω "ontzia gidatu") edo jaurlaritza, botere publiko bat zuzendu, kontrolatu eta administratzen duen sistema eta sistema hori ordezkatzen duten agintarien multzoa da. Gobernuak edozein lurralde mailatan egon daitezke, nahiz eta, oro har, Estatuaz eta tokiko gobernuez aritzean erabiltzen den gehien. Estatuen kasuan, lehendakari edo lehen ministro bat —gobernuburua— izaten da gobernu horren buru, eta hainbat ministroz osatuta dago. Konstituzioak botere betearazlea ematen die gobernuko kide horiei, eta botere politikoa ematen die gizartearen gain.

Bi gobernu mota nagusi dira gaur egun: autokrazia eta konstituzionalismoa. Erregimen autokratikoetan gobernua agintari edo agintari talde (alderdi politiko bakar) baten esku dago, eta hark bere esku du estatuko aginpide osoa. Agintari goren horrek talde nagusiaren aurrean baino ez du erantzukizunik, zenbaitetan aukeratu duen biltzarraren aurrean erantzukizun formala izaten baldin badu ere. Aldiz, demokrazia konstituzionaletan herriak hautatzen ditu bere ordezkariak eta hauek biltzar legegileak edo parlamentuak eratzen dituzte; azkenik, parlamentuak gobernua (ministro taldea) aukeratzen du, aginpide beterazlea duena.

Sistema batzuetan estatu konstituzionaleko buruak (erregeak edo errepublikako lehendakariak) badu gobernuburua hautatzeko ahalmena, baina hautapena forma hutsa izaten da, biltzar legegilearen aukera baieztatu baino ez baitu egiten. Batzuetan alderdi baten burua automatikoki bihurtzen da gobernuburu, baldin eta alderdi horrek eskuratu badu hauteskundeetan parlamentuko gehiengoa. Ministroak eta gobernuburua beren ekintzen erantzule dira parlamentuaren aurrean.

Gobernuburuak

Gobernuaren izaerari buruzko alegoria AEBko Puck aldizkarian, 1898ko nazioarteko gatazken testuinguruan
Other Languages
Afrikaans: Regering
Alemannisch: Regierung
አማርኛ: መንግሥት
aragonés: Gubierno
العربية: حكومة
مصرى: حكومه
asturianu: Gobiernu
azərbaycanca: Hökumət
تۆرکجه: حؤکومت
башҡортса: Хөкүмәт
беларуская: Урад
беларуская (тарашкевіца)‎: Урад
български: Правителство
বাংলা: সরকার
brezhoneg: Gouarnamant
bosanski: Vlada
буряад: Засаглал
català: Govern
Cebuano: Kagamhanan
Chamoru: Gobietnu
کوردی: حکوومەت
čeština: Státní moc
Cymraeg: Llywodraeth
dansk: Regering
Deutsch: Regierung
Ελληνικά: Κυβέρνηση
English: Government
Esperanto: Registaro
español: Gobierno
eesti: Valitsus
estremeñu: Goviernu
فارسی: حکومت
suomi: Hallinto
français: Gouvernement
Frysk: Regear
Gaeilge: Rialtas
Gàidhlig: Riaghaltas
galego: Goberno
Gaelg: Reiltys
Hawaiʻi: Aupuni
עברית: ממשלה
हिन्दी: सरकार
Fiji Hindi: Sarkar
hrvatski: Vlada
Kreyòl ayisyen: Gouvènman
interlingua: Governamento
Bahasa Indonesia: Pemerintah
Interlingue: Guvernament
Ilokano: Gobierno
íslenska: Ríkisstjórn
italiano: Governo
日本語: 政府
Patois: Gobament
Basa Jawa: Pamaréntah
ქართული: მთავრობა
қазақша: Үкімет
kalaallisut: Naalakkersueriaaseq
ភាសាខ្មែរ: រដ្ឋាភិបាល
ಕನ್ನಡ: ಸರಕಾರ
한국어: 정부
къарачай-малкъар: Правительство
Кыргызча: Өкмөт
Latina: Rectio
Lëtzebuergesch: Regierung
lumbaart: Governo
lingála: Guvɛnɛmá
lietuvių: Vyriausybė
latviešu: Valdība
मैथिली: सरकार
Basa Banyumasan: Pemerentahan
Malagasy: Governemanta
Māori: Kāwanatanga
Baso Minangkabau: Pamarintahan
македонски: Влада
മലയാളം: ഗവൺമെന്റ്
монгол: Засаглал
मराठी: सरकार
Bahasa Melayu: Pemerintahan
Mirandés: Gobierno
မြန်မာဘာသာ: အစိုးရ
नेपाली: सरकार
Nederlands: Regering
norsk nynorsk: Regjering
norsk: Regjering
Nouormand: Gouvèrnément
Chi-Chewa: Boma
occitan: Govèrn
Oromoo: Mootummaa
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਰਕਾਰ
Piemontèis: Govern
پنجابی: سرکار
پښتو: حکومت
português: Governo
română: Guvern
armãneashti: Chivernisi
русиньскый: Влада
саха тыла: Дьаhалта
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ
sicilianu: Cuvernu
Scots: Govrenment
سنڌي: حڪومت
davvisámegiella: Ráđđehus
srpskohrvatski / српскохрватски: Vlada
සිංහල: ආණ්ඩුව
Simple English: Government
slovenščina: Vladavina
shqip: Qeveria
српски / srpski: Влада
Basa Sunda: Pamaréntah
svenska: Regering
Kiswahili: Serikali
తెలుగు: ప్రభుత్వం
тоҷикӣ: Ҳукумат
Tagalog: Pamahalaan
Tok Pisin: Gavman
Türkçe: Hükûmet
Xitsonga: Hulumendhe
татарча/tatarça: Xökümät
українська: Уряд
اردو: حکومت
oʻzbekcha/ўзбекча: Hukumat
vèneto: Goerno
Tiếng Việt: Chính phủ
Winaray: Pamunuan
吴语: 政府
მარგალური: თარობა
ייִדיש: רעגירונג
Yorùbá: Ìjọba
Vahcuengh: Cwngfuj
中文: 政府
文言: 政府
Bân-lâm-gú: Chèng-hú
粵語: 政府