Euskara

Euskara
Euskara
Euskara 2016 fluency Argia.jpg
Euskaraz hitz egiteko gai direnak eta ulertzen dutenak batuta, Euskal Herrian, udalerrika (2016. urtea)
Datu orokorrak
Lurralde eremuaEspainia eta Frantzia;
euskal diaspora
Hiztunak922.640 (hala ere, euskara ulertzeko gai diren pertsonak 1.185.500 dira 2016an[1]
OfizialtasunaEuskal Autonomia Erkidegoa eta Nafarroako Foru Erkidegoko iparraldea (Espainia)
EskualdeaEuskal Herria
UNESCO sailkapena2 zaurgarria
AraugileaEuskaltzaindia
Hizkuntza familia
Euskal hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologiasubjektua aditza objektua, SOV hizkuntza, aditza objektua subjektua, objektua aditza subjektua, objektua subjektua aditza, hizkuntza eranskari, silabadun hizkuntza, hizkuntza polisintetikoa, hizkuntza ergatiboa eta hizkuntza sintetikoa
Kasu gramatikalakabsolutibo, ergatibo, datibo, inesibo, adlatibo, ablatibo, genitibo, instrumental, komitatibo, destinatibo, kausatiboa, terminatiboa, Q3029439 Itzuli, partitibo, prolatibo eta gutxi gorabeherakoa
Alfabetoalatindar alfabetoa eta Euskal alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1eu
ISO 639-2baq eus
ISO 639-3eus
Ethnologueeus
Wikipediaeu
Euskal hiztunen proportzioa, erdaldun hutsen aldean, 2006. urtean.

Euskara Euskal Herriko hizkuntza da.[2] Hizkuntza isolatua da, ez baitzaio ahaidetasunik aurkitu, eta morfologiari dagokionez, hizkuntza ergatiboa da. Euskaraz mintzo direnei euskaldun deritze. Gaur egun, Euskal Herrian bertan ere hizkuntza gutxitua da, lurralde horretan gaztelania eta frantsesa nagusitu baitira.

Euskararen sustrairik zaharrenak, Erromatar Inperioaren aurretikoak, Akitania osoan eta Bizkaiko golkotik Andorraraino bitarteko Pirinioen bi aldeetan agertu dira. Erdi Aroan, gutxienez Errioxan eta Burgosko ipar-ekialdean ere hitz egin zela dokumentatuta dago. Gutxitze prozesu latza jasan du, eta lurraldeak galdu ditu etenik gabe. Nafarroa Garaian, bereziki, prozesu hori oso nabarmena izan da azken mendeetan. XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran, hainbat intelektual nahizArturo Kanpion eta Sabino Arana bezalako politikarien eraginez nolabait biziberritu zen, eusko abertzaletasunari estuki lotu baitzen. Frankismoaren garaian (19361977) euskarak jazarpen arrotza pairatu zuen eta ia desagertu zen, baina berriro ere indartu egin da 1960ko hamarkadaz geroztik, euskararen aldeko herri mugimenduak (ikastolak, AEK...) eta idatzizko estandarizazioa lagunduta.

1980ko hamarkadatik aurrera, erakundeen onarpena lortu du, lurralde zatiketa handiekin bada ere. Gernikako Estatutuak euskara Euskal Autonomia Erkidegoko berezko hizkuntza izendatu zuen eta gaztelerarekin batera ofizial egin zuen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan (Trebiñun eta Villaverde Turtziozen izan ezik). Nafarroa Garaian, Euskararen Legearen eraginez, herrialdeko ipar-mendebaldean (eremu euskaldunean) soilik da koofiziala. Iruñean eta erdialdeko beste hiri garrantzitsuetan (eremu mistoan), onarpen maila txikiagoa da eta traba handiagoak ditu euskarak. Nafarroako hegoaldean (eremu ez-euskaldunean), berriz, euskara ez dago onartuta. Ipar Euskal Herrian, euskarak ez du aginpidea duten erakunde publikoen onarpenik: hizkuntza ofizial bakarra frantsesa da.

«Euskararen egiazko misterioa iraupena da, ez jatorria.»
Koldo Mitxelena[3]
Other Languages
Afrikaans: Baskies
Alemannisch: Baskische Sprache
አማርኛ: ባስክኛ
aragonés: Idioma vasco
العربية: لغة بشكنشية
مصرى: باسكى
asturianu: Idioma vascu
azərbaycanca: Bask dili
تۆرکجه: باسک دیلی
Bikol Central: Tataramon na Basko
беларуская: Баскская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Басконская мова
български: Баски език
brezhoneg: Euskareg
bosanski: Baskijski jezik
català: Basc
čeština: Baskičtina
kaszëbsczi: Baskijsczi jãzëk
Чӑвашла: Баск чĕлхи
Cymraeg: Basgeg
Zazaki: Baski
dolnoserbski: Baskiska rěc
Ελληνικά: Βασκική γλώσσα
Esperanto: Eŭska lingvo
español: Euskera
eesti: Baski keel
estremeñu: Luenga vasca
Võro: Baski kiil
føroyskt: Baskiskt mál
français: Basque
Nordfriisk: Baskisk spriak
Frysk: Baskysk
Gaeilge: An Bhascais
Gàidhlig: Basgais
Avañe'ẽ: Euskera ñe'ẽ
Gaelg: Bascish
客家語/Hak-kâ-ngî: Basque-ngî
עברית: בסקית
हिन्दी: बास्क भाषा
Fiji Hindi: Basque bhasa
hrvatski: Baskijski jezik
hornjoserbsce: Baskišćina
magyar: Baszk nyelv
հայերեն: Բասկերեն
interlingua: Lingua basc
Bahasa Indonesia: Bahasa Basque
íslenska: Baskneska
italiano: Lingua basca
日本語: バスク語
Basa Jawa: Basa Basque
ქართული: ბასკური ენა
Qaraqalpaqsha: Bask tili
қазақша: Баск тілі
한국어: 바스크어
kernowek: Baskek
Ladino: Lingua vaska
Lingua Franca Nova: Euscara (lingua)
Limburgs: Baskisch
lumbaart: Lengua basca
lietuvių: Baskų kalba
latviešu: Basku valoda
македонски: Баскиски јазик
Bahasa Melayu: Bahasa Basque
مازِرونی: باسکی
Nedersaksies: Baskisk
Nederlands: Baskisch
norsk nynorsk: Baskisk
norsk: Baskisk
occitan: Basc
Livvinkarjala: Baskin kieli
Kapampangan: Amanung Basku
Piemontèis: Lenga basca
پنجابی: باسک
português: Língua basca
Runa Simi: Yuskara simi
română: Limba bască
sicilianu: Lingua basca
davvisámegiella: Baskagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Baskijski jezik
Simple English: Basque language
slovenčina: Baskičtina
slovenščina: Baskovščina
српски / srpski: Баскијски језик
Seeltersk: Baskisk
svenska: Baskiska
Kiswahili: Kieuskara
ślůnski: Baskijsko godka
tetun: Basku
Türkçe: Baskça
татарча/tatarça: Баск теле
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: باسكى تىلى
українська: Баскійська мова
Tiếng Việt: Tiếng Basque
吴语: 巴斯克语
მარგალური: ბასკური ნინა
ייִדיש: באסקיש
中文: 巴斯克語
文言: 巴斯克語
Bân-lâm-gú: Basque-gí
粵語: 巴斯克話