Europar Batasuna


Bandera
Goiburua: "Aniztasunean bat eginik"
Ereserkia: "Europako Ereserkia"
HiriburuaBrusela[1]
Hiri handiena Londres eta Paris
Hizkuntza ofiziala(k)
Herritarra europar
Mota Batasun politiko-ekonomikoa
Gobernua
 -  Europako Batzordeko Presidentea Jean-Claude Juncker
 -  Europako Kontseiluko Presidentea Donald Tusk
Legebiltzarra  - EBko Kontseilua
 - Legebiltzarra
Sorrera[2]
 -  Erromako Ituna 1958ko urtarrilak 1 
 -  Maastrichteko Ituna 1993ko azaroak 1 
Azalera
 -  Guztira 4,324,782 km2 (7.a)
 -  Ura (%) 3,08
Biztanleria
 -  Zenbatespena  (2014) 506.913.394[3] (3.a)
 -  Dentsitatea 115.8 bizt./km2
Kidetza
Gini (2010)30.4
ertaina
GGI (2011)negative increase 0.876[4]
oso altua •
Dirua Euroa (EUREurogunea)
Ordu-eremua WET (UTC)
CET (UTC+1)
EET (UTC+2)
 -  Udan (DST) WEST (UTC+1)
CEST (UTC+2)
EEST (UTC+3)
a. Herrialde guztiak batera hartuz gero.

Europar Batasuna[5] (EB) batez ere Europan kokatuta dauden 28 estatuz osaturiko batasun politiko eta ekonomikoa da[6]. 4.475.757 km2 ditu eta 513 milioi biztanle inguru. Europar Batasunak barne-merkatu bakarra garatu du legedi sistema estandarizatu batekin; lege horiek estatu-kide guztiei eragiten diete legearen esparruan, eta soilik esparru horretan, estatuek hala erabakita. Europar Batasuneko politikek pertsonen, produktuen, zerbitzuen eta kapitalaren mugimendu askea baimentzera bideratzen dira eta barne-arazoak konpontzeko justizia komun bat izatera[7]; politika bateratuak daude gaur egun merkataritza[8], nekazaritza, arrantza eta eskualde-garapenean[9]. Schengen eremuaren barruan bidaiatzeko pasaporte kontrolik ez dago[10]. 1999an Euro txanpona sortu zen, 2002tik EBko 19 kidek erabiltzen duten txanpon bateratua.

EB eta europar herritartasuna Maastrichteko Ituna indarrean jarri zenean sortu ziren, 1993an[11]. EBren jatorria Europako Ikatz eta Altzairuaren Erkidegoan eta Europako Ekonomia Erkidegoan daude, hurrenez hurren 1951eko Parisko Itunean eta 1957eko Erromako Itunean sortu zirenak. Hasieran Europar Komunitateak deitu zenaren barnean zeuden herrialdeei Seien Europa deitzen zaio: Belgika, Frantzia, Italia, Luxenburgo, Herbehereak eta Mendebaldeko Alemania. Komunitateen ondoren sortu ziren erakundeek kide berriak izan zituzten, eta politika eremu berriak batu zizkioten. EBren azken aldaketa konstituzional nabarmena, Lisboako Ituna, 2009ean jarri zen indarrean. Orain arte ezein herrialdek ez du utzi EB edo haren aurreko erakundeetako bat, baina Erresuma Batua EBtik irteteko negoziazioetan ari da, 2016ko ekainean egindako erreferendumean irtetearen aldekoek irabazi ostean.

Munduko gizakien % 7,3 bizi dira EBn,[12] baina 2017an Barne Produktu Gordina 19.670 bilioi dolarrekoa zen, munduko BGParen %24,6[13], eta %16,5 erosketa-ahalmena parekatzen bada[14]. Gainera, EBko 28 herrialde kideek Giza Garapen Indizean goi-mailako emaitza dute, Nazio Batuen Garapen Programaren arabera. 2012an, EBk eskuratu zuen Bakearen Nobel saria[15]. Kanpo Afera eta Segurtasun Politika erabilita, EBk nazioarteko harreman eta defentsan paper garrantzitsua du. EBk misio diplomatikoak ditu mundu osoan zehar, ordezkaritza dauka Nazio Batuen Erakundean, Munduko Merkataritza Elkartean, G7an eta G20an. Bere paperaren garrantzia dela eta, superpotentzia berritzat hartzen da[16].

Other Languages
Afrikaans: Europese Unie
Alemannisch: Europäische Union
aragonés: Unión Europea
asturianu: Xunión Europea
azərbaycanca: Avropa İttifaqı
башҡортса: Европа берлеге
žemaitėška: Euruopas Sājonga
Bikol Central: Union Europea
беларуская: Еўрапейскі Саюз
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўрапейскі Зьвяз
български: Европейски съюз
bamanankan: Eropa Jɛkulu
brezhoneg: Unaniezh Europa
bosanski: Evropska unija
català: Unió Europea
Chavacano de Zamboanga: Unión Europea
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĕu-ciŭ Lièng-mèng
нохчийн: Европан барт
qırımtatarca: Avropa Birligi
čeština: Evropská unie
dolnoserbski: Europska unija
Esperanto: Eŭropa Unio
español: Unión Europea
estremeñu: Unión Uropea
Nordfriisk: Europäisch Unjoon
客家語/Hak-kâ-ngî: Êu-chû Lièn-mèn
Fiji Hindi: European Union
hrvatski: Europska unija
hornjoserbsce: Europska unija
Kreyòl ayisyen: Inyon Ewopeyèn
Արեւմտահայերէն: Եւրոպական Միութիւն
interlingua: Union Europee
Bahasa Indonesia: Uni Eropa
Interlingue: Europan Union
italiano: Unione europea
日本語: 欧州連合
la .lojban.: ropno gunma
Kabɩyɛ: UE ŋgbɛyɛ
қазақша: Еуропа одағы
kalaallisut: EU
ភាសាខ្មែរ: សហភាពអឺរ៉ុប
한국어: 유럽 연합
Перем Коми: Ӧтласа Европа
къарачай-малкъар: Европа бирлик
kernowek: Unyans Europek
Lëtzebuergesch: Europäesch Unioun
Lingua Franca Nova: Uni European
Limburgs: Europese Unie
lumbaart: Üniun Eurupea
lietuvių: Europos Sąjunga
олык марий: Европа Ушем
македонски: Европска Унија
Bahasa Melayu: Kesatuan Eropah
Mirandés: Ounion Ouropeia
မြန်မာဘာသာ: ဥရောပ သမဂ္ဂ
مازِرونی: اروپای اتحادیه
Napulitano: Aunione europea
Plattdüütsch: Europääsche Union
Nedersaksies: Europese Unie
नेपाल भाषा: युरोपियन युनियन
Nederlands: Europese Unie
norsk nynorsk: Den europeiske unionen
Chi-Chewa: European Union
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ
Papiamentu: Union Oropeo
Piemontèis: Union Europenga
پنجابی: یورپی یونین
português: União Europeia
Runa Simi: Iwrupa Huñu
rumantsch: Uniun europeica
romani čhib: Europikano Ekipen
armãneashti: Uniunea Europeană
tarandíne: Aunìone europèe
русиньскый: Европска унія
sicilianu: Unioni Europea
davvisámegiella: Eurohpá uniovdna
srpskohrvatski / српскохрватски: Evropska unija
Simple English: European Union
slovenčina: Európska únia
slovenščina: Evropska unija
Gagana Samoa: Iuni a Europa
Soomaaliga: Midowga Yurub
српски / srpski: Европска унија
Sunda: Uni Éropa
Kiswahili: Umoja wa Ulaya
Türkçe: Avrupa Birliği
татарча/tatarça: Аурупа берлеге
удмурт: Европа союз
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ياۋروپا ئىتتىپاقى
українська: Європейський Союз
oʻzbekcha/ўзбекча: Yevropa Ittifoqi
vèneto: Union Eoropea
vepsän kel’: Evropan Ühtištuz
Tiếng Việt: Liên minh châu Âu
West-Vlams: Europese Unie
Volapük: Balatam Yuropik
Winaray: Unyon Europea
吴语: 欧洲联盟
მარგალური: ევროპაშ რსხუ
Zeêuws: Europese Unie
中文: 欧洲联盟
Bân-lâm-gú: Au-chiu Liân-bêng
粵語: 歐洲聯盟