Egia
English: Truth

Artikulu hau kontzeptu filosofikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Egia (argipena)».
Denborak Egia salbatzen du Faltsukeri eta Jeloskortasunatik, François Lemoyne, 1737.

Egia benetako eginkizunekin, fede onarekin edota zintzotasunarekin erlazionatua dagoen kontzeptu filosofikoa da. Ideia filosofiko lausoa izaki, teoria anitz idatzi dituzte filosofoek hura deskribatzeko. Eztabaiden artean, errebelazioen egiazkotasuna dago, baita egia arrazoimenaren bidez soilik heldu ote daitekeen. Halaber, ezbaian dago egia objektiboa ala subjektiboa ote den, edo erlatiboa ala absolutua.

Egiaren esanahiaren edo definizioaren inguruan lau teoria nagusi izan dira: egiaren koherentziaren teoria, korrespondentziarena, teoria pragmatikoa eta teoria eragilea. Koherentziaren teoriaren arabera, adierazpen bat egia izateko ezinbesteko baldintza da adierazpen horrek beste zenbait adierazpenekin sistema bat osatzea. Sistema horretako gainerako enuntziatuekiko logikazko harremanek adierazten dute enuntziatua egia den ala gezurra (a priorizko egia).

Korrespondentziaren teoriak, aurrekoak ez bezala, enuntziatua sistema batean sartu gabe, aske aztertzeko aukera ematen du, enuntziatua bera soilik egia den ala gezurra den aztertzeko aukera alegia. Teoria honek pentsatzen denaren eta gertatzen denaren arteko loturaren arabera aztertzen du egia.

Teoria pragmatikoak, sistema bat egia ala gezurra den aztertzeko, sistema hori egiatzat onartzeak praktikan zein ondorio izango duen hartzen du kontuan. Pentsamendu jakin bat onartzeak jakintza zabaltzen lagunduko badu eta erabilgarritasuna izango badu, egiatzat hartzen da.

Teoria eragilearen arabera, «egia» edo «egia da» esatea zerbait egiteko edo adierazteko bidea baino ez da. «Elurra zuria da» esaten denean ez da ezer berririk esaten, aldiz, zerbait azpimarratzen da; adierazpen horrek bere aldetik ez du tasun berezirik, estilistika baliabide bat da soilik.

Erreferentziak

  • Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Open Data Euskadi webgunean.
Other Languages
Afrikaans: Waarheid
Alemannisch: Wahrheit
aragonés: Verdat
العربية: حقيقة
مصرى: حقيقه
asturianu: Verdá
azərbaycanca: Həqiqət
башҡортса: Хәҡиҡәт
Boarisch: Woarheit
žemaitėška: Teisībė
беларуская: Ісціна
беларуская (тарашкевіца)‎: Ісьціна
български: Истина
বাংলা: সত্য
brezhoneg: Gwirionez
bosanski: Istina
буряад: Үнэн
català: Veritat
нохчийн: Бакъдерг
کوردی: ڕاستی
čeština: Pravda
Чӑвашла: Чăнлăх
Cymraeg: Gwirionedd
dansk: Sandhed
Deutsch: Wahrheit
Ελληνικά: Αλήθεια
English: Truth
Esperanto: Vero
español: Verdad
eesti: Tõde
فارسی: حقیقت
suomi: Totuus
français: Vérité
Nordfriisk: Woorhaid
Frysk: Wierheid
Gaeilge: Fírinne
贛語: 真理
galego: Verdade
Avañe'ẽ: Añete
ગુજરાતી: સત્ય
Fiji Hindi: Sachchaai
hrvatski: Istina
Արեւմտահայերէն: Ճշմարտութիւն
interlingua: Veritate
Bahasa Indonesia: Kebenaran
Ilokano: Kinaagpayso
Ido: Verajo
íslenska: Sannleikur
italiano: Verità
日本語: 真理
Patois: Chuut
ქართული: ჭეშმარიტება
한국어: 진리
kurdî: Rastî
Кыргызча: Чындык
Latina: Veritas
Lingua Franca Nova: Veria
Limburgs: Waorheid
lietuvių: Tiesa
latviešu: Patiesība
मैथिली: साँच
македонски: Вистина
മലയാളം: സത്യം
монгол: Үнэн
मराठी: सत्य
Bahasa Melayu: Kebenaran
Mirandés: Berdade
नेपाल भाषा: सत्य
Nederlands: Waarheid
norsk nynorsk: Sanning
norsk: Sannhet
Novial: Veritate
Nouormand: Véritaé
occitan: Vertat
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੱਚ
Pälzisch: Wahrheit
polski: Prawda
Piemontèis: Vrità
پنجابی: سچ
português: Verdade
Runa Simi: Chiqap
română: Adevăr
русский: Истина
русиньскый: Правда
संस्कृतम्: सत्यम्
саха тыла: Кырдьык
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱚᱛ
Scots: Truith
srpskohrvatski / српскохрватски: Istina
Simple English: Truth
slovenčina: Pravda (filozofia)
slovenščina: Resnica
chiShona: Chokwadi
Soomaaliga: Run
shqip: E vërteta
српски / srpski: Истина
svenska: Sanning
Kiswahili: Ukweli
தமிழ்: உண்மை
తెలుగు: నిజం
Tagalog: Katotohanan
Türkçe: Gerçek
татарча/tatarça: Хакыйкать
українська: Істина
اردو: سچائی
oʻzbekcha/ўзбекча: Haqiqat
Tiếng Việt: Chân lý
Winaray: Kamatooran
吴语: 真理
хальмг: Үнн
ייִדיש: אמת
Vahcuengh: Caenleix
中文: 真理
Bân-lâm-gú: Chin-lí
粵語: