Duna

Erg Chebbi, Maroko

Duna harea-muinoa da, haizeak lurzoru finkatugabea multzo erregularretan pilatuz eratua. Landaredi gabeko zoru hareatsuetan eta hareazko basamortuetan eratzen dira batik bat.[1] Dunak mugikorrak dira haizearen eraginez etengabe lekualdatzen badira, eta finkoak landarediak lekuz aldatzea galarazten dienean.[2]

Duna mota desberdinak daude: barjan izenekoek ilargierdi forma dute, batetik bestera tarte handia izaten da eta muturrak mugimenduaren norabiderantz bideratuak dauzkate; beste batzuek hogeita hamabost gradu inguruko malda dute haizebean dagoen aurpegian eta, aitzitik, txikiagoa izaten da hondarra igotzen den aurpegiko malda, hots, haizealdekoa. Hondar hedadura handietan barjanak multzoka eta lerrokatuta azaldu ohi dira: zeharkako duna esaten zaie horiei. Zeharkako duna batzuen multzoari hondarrezko itsaso esaten zaio, eta hori izaten da ergen ohizko egitura, alegia, gailurrak lerrokatuta egoten dira baina sakongune handiz elkarrengandik bereiziak, eta sakongune horietan azpiko haitza agerian geratzen ere da batzuetan.

Beste duna mota bat parabolikoa da; horren adibide garbia dira kostaldeko dunak. Kasu horretan, ordea, dunaren antolamendua kontrakoa da, haizea datorren norabiderantz baitauzka muturrak. Malda handirik gabeko dunak dira, nahiko geldiak, baina haizea zakarra bada sakongunea aurrerantz higitzen da, dunak luzatu egiten dira, eta urkila itxurako dunak sortzen dituzte, beso luzekoak alegia. Luzetarako duna da hirugarren mota: indar handiko haizeek jotzen duten hondar gutxiko basamortuetako ordokietan eta goi ordokietan izaten dira horrelakoak. Berez, urkila itxurako dunen gehieneko garapena dira; izan ere, horrenbeste mugitzen dira, ezen hondar pilaketak sortzen baitituzte haizearen norabidean eta elkarren artean, deflazioak eraginak.

Other Languages
Afrikaans: Duin
العربية: كثيب
asturianu: Duna
azərbaycanca: Dyun
Boarisch: Düne
беларуская: Дзюна
български: Дюна
brezhoneg: Tevenn
català: Duna
Cebuano: Dunes
čeština: Duna
dansk: Klit
Deutsch: Düne
Ελληνικά: Θίνα
English: Dune
Esperanto: Duno
español: Duna
eesti: Luide
suomi: Dyyni
français: Dune
Nordfriisk: Düner
Frysk: Dún
galego: Duna
hrvatski: Pješčana dina
Kreyòl ayisyen: Din
magyar: Dűne
հայերեն: Դյուներ
Bahasa Indonesia: Gumuk
Ido: Duno
íslenska: Sandalda
italiano: Duna
日本語: 砂丘
ქართული: დიუნა
한국어: 사구
Кыргызча: Дюна
Latina: Thinium
lietuvių: Kopa
latviešu: Kāpa
македонски: Дина
Bahasa Melayu: Gumuk
Plattdüütsch: Düün
Nederlands: Duin
norsk nynorsk: Sanddyne
norsk: Sanddyne
Nouormand: Mielle
occitan: Duna
Picard: Cro
polski: Wydma
português: Duna
română: Dună
русский: Дюна
sicilianu: Muntarozzu
Scots: Dune
srpskohrvatski / српскохрватски: Dina
සිංහල: වැලි කඳු
Simple English: Dune
slovenčina: Piesočná duna
slovenščina: Sipina
shqip: Duna
српски / srpski: Дина (рељеф)
svenska: Sanddyn
Kiswahili: Tuta la mchanga
Türkçe: Kumul
українська: Дюни
oʻzbekcha/ўзбекча: Dyuna
Tiếng Việt: Đụn cát
West-Vlams: Dune
Zeêuws: Kliengen
中文: 沙丘
Bân-lâm-gú: Soa-lūn
粵語: 沙丘