Done Joan Laterangoaren basilika

Done Joan Laterangoaren basilika
Arcibasilica Papale di San Giovanni in Laterano
Archbasilica of St. John Lateran HD.jpg
Fatxada nagusia.
Kokapena
kokapenmapa
Koordenatuak41° 53′ 09″ N, 12° 30′ 22″ E / 41° 53′ 09″ N, 12° 30′ 22″ E / 41.885905555556; 12.506155555556
Historia eta erabilera
ErlijioaErromatar Eliza Katolikoa
katolizismoa
ElizbarrutiaRoman Catholic Diocese of Rome
DedikazioaJohn the Evangelist
Joan Bataiatzailea
Arkitektura
ArkitektoaFrancesco Borromini
Materiala(k)haitzurdina, Zementua eta Granitoa
EstiloaArkitektura barrokoa
Arkitektura neoklasikoa
Zabalera140 m.
Luzera140 m.
Webgune ofiziala

Done Joan Laterangoaren basilika[1] (italieraz: San Giovanni in Laterano; latinez: Sancti Ioannis in Laterano) Erromako katedrala da eta Aita Santuaren egoitza eklesiastiko nagusia, bertan baitako Aulki Santua. Lau basilika nagusien lehena da, San Petri Vatikanokoaren gainetik, eta Mendebaldeko basilika zaharrena[2].

Basilika honen izen osoa honakoa da: Salbatore Txit Santuaren eta San Joan Bataiatzaile eta Ebanjelisten Laterangoaren artxibasilika, hiriko eta munduko eliza guztien ama eta buru (italieraz: Arcibasilica del Santissimo Salvatore e dei Santi Giovanni Battista ed Evangelista in Laterano madre e capo di tutte le chiese della città e del mondo; latinez: Archibasilica Sanctissimi Salvatoris et Sancti Iohannes Baptista et Evangelista in Laterano omnium urbis et orbis ecclesiarum mater et caput).

Basilika bera Vatikano Hiriaren mugetatik at dago, Erromako Lateran auzoan, Monti rionean. Hala ere, lurraldez kanpoko statusa du, Vatikanoaren jabegoa baita. Auzi hau Erromako beste eraikin batzuekin ere gertatzen da, Laterango Itunak hizpatu bezala. Egungo artzapeza Agostino Vallini da, Erromako elizbarrutiko karadinal bikario orokorra[3]. Frantziako presidentea, egun Nicolas Sarkozy, basilikako "ohorezko kanon bakar eta lehena" da, Frantziako erregeengandik jasotako titulua Henrike IV.a Frantziakoaren garaitik.

Historia

Laterango jauregiaren aurreko plazak obelisko bat du, Tutmosis III.a faraoiak agindua eta Tutmosis IV.a bilobak amaitua Karnaken. Lehenago Circus Maximus-ean egon zen, plaza honetan altxarazi zuten arte.

Basilika bera Castra Nova equitum singularium ("zalduneria inperialaren gotorleku berria") delakoaren hondakinen gainean eraikia dago. Gotorleku hau Septimio Severok ezarri zuen 193an, baina Milvio Zubiko guduaren ostean, zalduneria indargabetu eta eraikina eraitsi zuten. Hondakinetan gens laterani administratzaileak ezarri ziren, eta jauregia berreraiki. Konstantinok Erromako apezpikuari oparitu omen zion eraikina, nahiz eta data ezezaguna izan. Badirudi, Melkiades aita santuaren garaian izan zela, 313ko apezpikuen sinodoa bertan ospatzeko eta 324an Silvestre I.ak sagaratua.

Aita Santuen egoitza nagusia izan zen, alboko Laterango jauregian, 1309 arte, Klemente V.ak Aulki Santua Avignonera lekualdatu baitzuen.

Eraikinak aldaketa ugari izan ditu mendeetan zehar. Kalte ugari jasan zituen Erromako harrapaketan, 410ean Alariko I.arena eta 455ean Genserikorena. 774ko Pazkoan, Karlomagno bertan bataiatu zuten.

Lurrikara batek 896an suntsitu zuen. Sergio III.a aita santuak guztiz berreraiki zuen X. mendean, baina sute ikaragarri batek berriz suntsitu zuen 1308ko maiatzaren 6an, Klemente V.aren garaian, berriz berreraikiarazi zuena. Lanak hurrengo aita santu Joan XXII.ak amaiarazi zituen. 1349ko lurrikarak kaltetu zuen berriz, gero beste sute batek 1361ean eta berriz zaharberritu zuen Urbano V.ak, Giovanni Stefani arkitektoaren gidaritzapean.

Egungo eraikina XVII. mendeko berreraikuntza bat da berez, nabea eta barneko antolakuntza Francesco Borrominirenak, Inozentzio X.aren aitasantutzan egindakoa 1650ko urte santua ospatzeko. Fatxada Alessandro Galilei arkitektoak trabertinoz eraiki zuen 1734an.

Kontzilioak

Basilika eta alboko jauregia bost kontzilioren egoitza izan ziren:

Other Languages
Lëtzebuergesch: San Giovanni in Laterano
srpskohrvatski / српскохрватски: Bazilika sv. Ivana Lateranskog