Bizkaia

Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Bizkaia (argipena)»
Bizkaia
Bizkaiko Lurralde Historikoa
BanderaArmarria
Hiriburua
eta hiri handiena
Bilbo
Estatua
Autonomia erkidegoa
Foru lurraldea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Agintariak
 - Ahaldun NagusiaUnai Rementeria (EAJ)
 - Foru ganberaBatzar Nagusiak
Legebiltzarra25 eserleku
Eusko Legebiltzarrean;
8 eserleku
Diputatuen Kongresuan;
4 eserleku
Senatuan
Azalera
 - Guztira2,217 km2
Biztanleria
 - errolda1.158.439
 - Dentsitatea522,08 bizt./km2
ISO 3166 kodeaES-BI
Webgunea
http://www.bizkaia.eus
Guggenheim Bilbao Museoa

Bizkaia Euskal Herriko zazpi herrialdeetako probintzia bat da, Euskal Herriko ipar-mendebaldekoa. Iparraldean Kantauri Itsasoa (Bizkaiko golkoa) du mugakide; hegoaldean Burgos eta Araba; mendebaldean, Kantabria eta Burgos, eta ekialdean Gipuzkoa. 2.217 km² eta 1.158.439 biztanle ditu Bizkaiak. Euskal Herriko herrialderik populatuena da, eta Bilboaldeak osatzen du Euskal Herriko konurbazio garrantzitsuena. Administratiboki, Euskal Autonomia Erkidegoko foru lurraldea edo lurralde historikoa da.

Hiriburua Bilbo da.

Geografia

Kostaldea

Sakontzeko, irakurri: «Bizkaiko kostaldea»
Kostaldea Plentzian. Inguruak oso labartsuak dira, baina Butroek laugune bat sortzen du Plentzia eta Gorliz artean

Bizkaiko kostaldea malkartsua da, baina orokorrean hondartza handiak daude. Gainera bi itsas-adar daude bertan: Nerbioiko itsasadarra eta Urdaibai.

Bizkaiko kostaldean bost zonalde nagusi egin ditzakegu errazago aztertzeko. Lehenengoa Muskizetik Abrara doa. Bigarrena Abratik Plentziara. Hirugarrena hortik Urdaibaira. Laugarrena Urdaibai bera litzateke eta bosgarrena Urdaibaitik Ondarroara. Gune hauetariko bakoitzak bere ezaugarriak ditu, nahiz eta orokorrean nahiko antzekoak izan.

Bizkaiko kostan Euskal Herrian iparraldeenen dagoen lekuetako bat dago, Matxitxako lurmuturra. Gainera hainbat irla daude, Billano, Izaro edo Aketxe bezala.

Kostako puntu batzuetan itsasoak hegi handiekin topo egiten du, adibidez, Ogoño lurmuturran, 200 metro baino gehiago dituena.

Uharteak

Hondartzak

Nuvola apps kappfinder.png Zerrenda: Bizkaiko hondartzen zerrenda


Bizkaian hondartza ugari eta luzeak daude. Ezagunenak Urdaibaiko Laida eta Laga, Sopelako Barinatxe eta Atxabiribil-Arrietara, Plentziako hondartza, eta Ispasterreko Ogeia eta Mendexako Karraspio dira.


Mendiak

Sakontzeko, irakurri: «Bizkaiko mendien zerrenda»

Bizkaia menditsua da eta kostaldean ere garaiera erlatiboki handiko mendiak ditu. Mendi guztiak Euskal Herriko arkuko parte dira. Honela Oizko mendilerroa, Gorbeiako mendilerroa edo Anbotoko mendilerroa aipa ditzakegu mendilerro garrantzitsu bezala.

Mendi gehienak kareharrizkoak dira eta Jurasiko-Kretazeo aldian sortu ziren. Besteak Eozenoan sortu ziren orogeniarekin batera.

Bizkaiko punturik altuena Gorbeia da, Arabarekin batera duen mugan.

Hidrografia

Bizkaiko ibaiak motzak dira eta urte osoan zehar ura dute. Nerbioi-Ibaizabal arroak hartzen du ur gehien baina badira garrantzia duten beste ibai batzuk, Lea, Oka edo Butroe bezala.

Gutxitan egoten dira uholdeak, nahiz eta 1983an, adibidez, uholde handiak egon Bilbon. (Ikus, 1983ko uholdeak).

Klima

Tenperatura 1971tik 2000ra Bilbon
Bilboko klimograma Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Guztira
Maximoa 13 14 16 17 19 22 25 24 21 21 17 14 18.6
Minimoa 6 6 7 8 11 14 16 16 14 12 9 7 10.5
Batez beste 9 11 11 12 16 18 21 21 19 16 13 11 14.5
Euria (mm) 126 97 94 124 90 64 62 82 74 121 141 116 1191
Otxandioko batez besteko tenperaturak eta tenperatura maximoen eta minimoen batezbestekoa adierazten duen grafika. Ikus tenperatura tartea -5etik 30era dela eta minimoa eta maximoaren artean diferentzia handia dagoela.
Punta Galean tenperaturak leunagoak dira eta haize ufada handiak izaten dira, batez ere negu partean. Ikusi batez besteko tenperaturak ez direla normalean 0tik behera ez 25etik gora joaten eta aldeak txikiak direla.

Bizkaiko klima klima ozeanikoa da, tenperatura ertainekin eta urte osoan zehar banatutako euriarekin. Barnealdea hotzagoa da, eta Otxandion edo Urduñan, adibidez, klima kontinentalerako trantsizioa dago. Elurra gehiagotan egiten du mendietan.

Foehn efektuak askotan izaten da hego haizeak jotzen duenean, batez ere Bilbon.

Bilbon, 1.200 mm ur erortzen dira urtero, eta batez besteko tenperaturak 9 °Ctik 20 °Cra bitartekoak dira.

Beste bi puntu hartuta klimaren estremoak ikusiko genituzke. Horretarako klima hotza eta euritsua duen Otxandio eta klima epelagoa eta haizetsuagoa duen Galea Lurmuturra hartuko genituzke:

Other Languages
Afrikaans: Biskaje
aragonés: Vizcaya
asturianu: Bizkaia
brezhoneg: Bizkaia
català: Biscaia
Cebuano: Bizkaia
čeština: Bizkaia
Cymraeg: Biskaia
dansk: Vizcaya
Deutsch: Bizkaia
Ελληνικά: Μπισκάγια
English: Biscay
Esperanto: Provinco Biskajo
español: Vizcaya
eesti: Biskaia
estremeñu: Viscaya
suomi: Biskaja
français: Biscaye
galego: Biscaia
hrvatski: Biskaja
magyar: Bizkaia
Bahasa Indonesia: Vizcaya
italiano: Biscaglia
日本語: ビスカヤ県
ქართული: ბისკაია
қазақша: Бискайя
한국어: 비스카야 주
Кыргызча: Бискай
Latina: Biscaia
Lëtzebuergesch: Vizcaya
لۊری شومالی: بیسکای (آستوٙن)
Bahasa Melayu: Biscay
Nederlands: Biskaje
norsk nynorsk: Bizkaia
norsk: Bizkaia
occitan: Biscaia
Kapampangan: Biscay
polski: Vizcaya
português: Biscaia
русский: Бискайя
sicilianu: Biscagghia
Scots: Biscay
davvisámegiella: Vizcaya eanangoddi
srpskohrvatski / српскохрватски: Biskaja
српски / srpski: Покрајина Бискаја
Kiswahili: Mkoa wa Vizcaya
Tagalog: Vizcaya
Türkçe: Biskay
українська: Біскайя
اردو: بیسکای
oʻzbekcha/ўзбекча: Vizcaya (provinsiya)
vèneto: Bizkaia
Tiếng Việt: Bizkaia
Winaray: Vizcaya
中文: 比斯開省
Bân-lâm-gú: Vizcaya