Bihotz

Bihotza
CG Heart.gif
Xehetasunak
Honen parteZirkulazio-aparatua
AparatuaZirkulazio-sistema
Kokapenabarrunbe torazikoa
Konponenteakcardiac chamberra Itzuli
Miokardioa
Artikulazioaarteria
Zaina
Hona
drenatzen du
Goiko kaba
baliorik ez
Arteriaright coronary artery Itzuli
left coronary artery Itzuli
ZainaGoiko kaba
baliorik ez
Identifikadoreak
Latinezcor
Antzinako grezierazkardía (καρδία)
MeSHA07.541
TAA12.1.00.001
FMA7088
Terminologia anatomikoa

Bihotza muskuluz osatutako organoa da, uzkurdura erritmikoen bidez odola arteria eta benetan barrena zirkulatzea eragiten duena[1]. Animalia gehienetan aurkitzen da[2]. Bihotzak oxigenoz eta elikagaiz hornitzen du gorputz osoa, eta metabolismoaren hondakinak kanporatzen ditu[3]. Gizakietan biriken artean kokatuta dagoen organoa da, bularraren erdiko konpartimentuan zehazki[4].

Gizakietan, baita beste ugaztun batzuetan eta hegaztietan ere, bihotza lau ganberatan banatuta dago. Goiko eskuineko eta ezkerreko aurikulak eta beheko eskumako eta ezkerreko bentrikuluak[5][6]. Oro har, eskuineko aurikula-bentrikuluei eskuineko bihotz esaten zaie eta, ezkerreko homologoei, berriz, ezkerreko bihotz[7]. Arrainek aldiz, bi ganbera dituzte, aurikula bakarra eta bentrikulu bakarra, eta narrastiek hiru ganbera[5].Bihotz osasuntsuetan odola noranzko bakarrean mugitzen da bihotzeko balbulei esker. Izan ere, balbulok atzeranzko mugimendua galarazten dute[4]. Bihotza perikardio deritzon poltsa babesle batez inguratuta dago, zeinek likido pixka bat ere daukan. Bihotzaren pareta hiru geruzaz osatuta dago: epikardioa, miokardioa eta endokardioa[8].

Muskulu-organo honek nodulu sinoaurikularrean dauden zelula taupada-markatzaile talde baten bidez odola ponpatzen du erritmo jakin batean. Zelula horiek bihotzaren uzkurketa eragiten dute eta, gainera, korrontea sortzen dute nodulu atriobentrikularrean zehar eta bihotzaren garraio-sisteman zehar. Bihotzak zirkulazio-sistematik oxigeno gutxi duen odola jasotzen du. Odol hori goiko eta beheko kaba zainetatik eskumako aurikulara sartzen da eta eskumako bentrikulura igarotzen da. Hortik, biriketara ponpatzen da, eta bertan oxigenoa jaso, eta karbono dioxidoa askatzen du. Ondoren, oxigenoa duen odola ezkerreko aurikulara itzultzen da, ezkerreko bentrikulutik igarotzen da eta, aortaren bitartez, zirkulazio-sistemara ponpatzen da. Hor oxigenoa erabiltzen da eta karbono dioxidoa metabolizatzen da[9]. Bihotzak atsedenaldi egoeran minutuko 72 taupada inguru egiten ditu[10]. Ariketak maiztasuna denbora-tarte batean handitzen du, baina atsedenaldian tarte luzea emanez gero, maiztasun kardiakoa txikitu egiten da. Maiztasun-aldaketa horiek onak dira bihotzaren osasunerako[11].

2008. urtean zehar gaixotasun kardiobaskularrak mundu mailako heriotza-kausa ohikoena izan ziren: heriotzen % 30en kausa[12][13]. Horietako hiru laurden baino gehiago arteria koronarioetako gaixotasunagatik eta garun-isuriarengatik gertatzen dira[12]. Arrisku-faktore dira erretzea, gainpisua izatea, kirol gutxi egitea, kolesterola altua izatea, odol-presio altua izatea eta bai gutxi kontrolatutako diabetesa izatea ere[14]. Gaixotasun kardiobaskularrek askotan ez dute sintomarik baina, hala eta guztiz ere, gaixo batzuek bularreko mina zein arnas-urritasuna paira dezakete. Bihotzeko gaixotasunen diagnosia maiz pazientearen medikuak egindako historiala kontuan izanik egiten da, estetoskopio bidez bihotz-soinuak entzunez, eletrokardiograma bat eginez zein ultrasoinua erabiliz[4]. Bihotzeko gaixotasunak tratatzen dituzten espezialistei kardiologo deritze, nahiz eta medikuntzako zenbait espezialistek parte har dezaketen gaixotasunen tratamenduan[13].

Other Languages
Afrikaans: Hart
Alemannisch: Herz
አማርኛ: ልብ
aragonés: Corazón
Ænglisc: Heorte
العربية: قلب
ܐܪܡܝܐ: ܠܒܐ
مصرى: قلب
অসমীয়া: হৃদযন্ত্ৰ
asturianu: Corazón
Atikamekw: Otehi
авар: РакӀ
Aymar aru: Lluqu
azərbaycanca: Ürək
تۆرکجه: اورک
башҡортса: Йөрәк
žemaitėška: Šėrdės
Bikol Central: Puso (anatomiya)
беларуская: Сэрца
беларуская (тарашкевіца)‎: Сэрца
български: Сърце
भोजपुरी: दिल
Bahasa Banjar: Andui
বাংলা: হৃৎপিণ্ড
brezhoneg: Kalon
bosanski: Srce
буряад: Зүрхэн
català: Cor
Chavacano de Zamboanga: Corazon
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sĭng-câung
нохчийн: Дог
Cebuano: Kasingkasing
کوردی: دڵ
corsu: Core
čeština: Srdce
Чӑвашла: Чĕре
Cymraeg: Calon
dansk: Hjerte
Deutsch: Herz
Zazaki: Qelb
ދިވެހިބަސް: ހިތް
Ελληνικά: Καρδιά
emiliàn e rumagnòl: Côr
English: Heart
Esperanto: Koro
español: Corazón
eesti: Süda
فارسی: قلب
suomi: Sydän
Võro: Süä
føroyskt: Hjarta
français: Cœur
Frysk: Hert
Gaeilge: Croí
galego: Corazón
Avañe'ẽ: Ñe'ã
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: काळीज
客家語/Hak-kâ-ngî: Sîm-chhong
עברית: לב
हिन्दी: हृदय
Fiji Hindi: Dil
hrvatski: Srce
Kreyòl ayisyen:
magyar: Szív
հայերեն: Սիրտ
interlingua: Corde
Bahasa Indonesia: Jantung
Interlingue: Cordie
Ilokano: Puso
Ido: Kordio
íslenska: Hjarta
italiano: Cuore
日本語: 心臓
la .lojban.: risna
Basa Jawa: Jantung
ქართული: გული
қазақша: Жүрек
ಕನ್ನಡ: ಹೃದಯ
한국어: 심장
коми: Сьӧлӧм
Кыргызча: Жүрөк
Latina: Cor
Lëtzebuergesch: Häerz
лакку: КъюкӀ
Lingua Franca Nova: Cor
Limburgs: Hert
lumbaart: Coeur
lingála: Motéma
lietuvių: Širdis
latviešu: Sirds
Basa Banyumasan: Jantung
олык марий: Шӱм
македонски: Срце
മലയാളം: ഹൃദയം
монгол: Зүрх
मराठी: हृदय
кырык мары: Йӓнг
Bahasa Melayu: Jantung
Malti: Qalb
မြန်မာဘာသာ: နှလုံး
Nāhuatl: Yollotl
Napulitano: Core
Plattdüütsch: Hart
नेपाली: मुटु
नेपाल भाषा: नुगः
Nederlands: Hart
norsk nynorsk: Hjarte
norsk: Hjerte
Nouormand: Tchoeu
occitan: Còr
ਪੰਜਾਬੀ: ਦਿਲ
Pangasinan: Puso
Kapampangan: Pusu
polski: Serce
پنجابی: دل
پښتو: زړه
português: Coração
Runa Simi: Sunqu
română: Inimă
armãneashti: Inimâ
русский: Сердце
русиньскый: Сердце
संस्कृतम्: हृदयम्
саха тыла: Сүрэх
sardu: Coru
sicilianu: Cori
Scots: Hert
سنڌي: دل
srpskohrvatski / српскохрватски: Srce
සිංහල: හෘදය
Simple English: Heart
slovenčina: Srdce (orgán)
slovenščina: Srce
chiShona: Moyo
Soomaaliga: Wadno
shqip: Zemra
српски / srpski: Срце
Basa Sunda: Jantung
svenska: Hjärta
Kiswahili: Moyo
ślůnski: Śerce
தமிழ்: இதயம்
తెలుగు: గుండె
тоҷикӣ: Дил
ไทย: หัวใจ
ትግርኛ: ልቢ
Türkçe: Kalp
татарча/tatarça: Йөрәк
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يۈرەك
українська: Серце
اردو: قلب
oʻzbekcha/ўзбекча: Yurak
vèneto: Cuor
vepsän kel’: Südäin
Tiếng Việt: Tim
West-Vlams: Erte
Winaray: Kasingkasing
吴语: 心臟
хальмг: Зүркн
isiXhosa: Intliziyo
მარგალური: გური
ייִדיש: הארץ
Yorùbá: Ọkàn
Vahcuengh: Simdaeuz
中文: 心臟
Bân-lâm-gú: Sim-chōng
粵語: