Antzinako Egipto

Antzinako Egipto
Dinastiak eta faraoiak
All Gizah Pyramids.jpg
Aro aurredinastikoa
Aro protodinastikoa
Aro Goiztiarra

I.a - II.a

Inperio Zaharra

III.a IV.a V.a VI.a

Tarteko Lehen Aroa

VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a

Inperio Ertaina

XI.a XII.a

Tarteko Bigarren Aroa

XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a

Inperio Berria

XVIII.a XIX.a XX.a

Tarteko Hirugarren Aroa

XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a

Aro Berantiarra

XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a

Aro Helenistikoa

Mazedoniarra . Ptolomeotarra

Erromatar Aroa

Antzinako Egipto Nilo ibaiaren ibarrean sortutako antzinateko zibilizazioa da, gaur egun Egiptok hartzen duen eremuan gutxi gorabehera. Zibilizazioa K. a. 3150 inguruan sortu zen, Goi eta Behe Egipto politikoki bateratu eta lehenengo faraoiaren agindupean. 3.000 urtez iraun zuen. Bertako historia bi garai egonkorretan banatzen da, Inperio edo Erresuma izenekoak, garai ezegonkorrek bereiziak, Tarteko Aro izenekoak. Azken inperioaren ostean, zibilizazioa gainbehera lasai baina jarraian sartu zen, atzerritarrek herrialdearen agintea hartu baitzuten. Faraoien agintaldia K. a. 31n amaitu zen ofizialki, Erromatar Inperioak Egipto konkistatu eta probintzia bihurtu zuenean.

Antzinako Egiptoko zibilizazioaren arrakasta Nilo ibaiaren aldaketetara ongi moldatzetik dator. Ibar emankorraren ureztatze kontrolatuak uzta oparoak eragin zituen, gizartearen eta kulturaren garapen handia eragin zutenak. Horrela, administrazioek edo gobernuek meatzaritza sustatu, idazkera sistema sortu eta nekazaritza zein eraikuntza bultzatu zituzten, eta inguruko giza taldeekin merkataritza garatu eta gerra garaipenak lortu zituen, eskualde osoko zibilizazio nagusia bihurtzeraino. Ekintza hauek sustatzen eta antolatzen elite kultural eta militar bat sortu zen (eskribak, apaizak, administratzaileak) egiptoarren batasuna ziurtatzen zutenak, erlijio konplexu baten inguruan.

Antzinako egiptoarren lorpen ugarien artean daude matematika sistema konplexuak, meatzaritza aurreratua, behaketa eta eraikuntza hainbat eraikin monumental altxarazteko (piramideak, tenpluak eta obeliskoak) teknika garatuak, faiantza eta beiraren teknologia zehatza, medikuntza sistema praktiko eta eraginkorra, literatura forma berriak, ureztatze eta nekazaritza sistema emankorrak, eta munduko lehen bake hitzarmena. Egiptok ondare iraunkorra utzi zuen: artea eta arkitektura geroko hainbat estiloren oinarri izan dira, artelanak mundu osoan daude barreiatuta, euren arrasto monumentalek hainbat bidaiari eta idazle inspiratu dituzte eta erlijioak eragin handia izan du gure munduaren ikuskeran.

Other Languages
Afrikaans: Antieke Egipte
Alemannisch: Altes Ägypten
aragonés: Antigo Echipto
العربية: مصر القديمة
asturianu: Antiguu Exiptu
azərbaycanca: Qədim Misir
تۆرکجه: اسکی میصر
башҡортса: Боронғо Мысыр
Boarisch: Oids Egyptn
žemaitėška: Senuobės Egėpts
беларуская: Старажытны Егіпет
беларуская (тарашкевіца)‎: Старажытны Эгіпет
български: Древен Египет
brezhoneg: Henegipt
bosanski: Stari Egipat
català: Antic Egipte
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gū Ăi-gĭk
нохчийн: Шира Мисар
کوردی: میسری کۆن
Cymraeg: Yr Hen Aifft
emiliàn e rumagnòl: Egétt antîg
English: Ancient Egypt
Esperanto: Antikva Egiptio
español: Antiguo Egipto
estremeñu: Antíguu Egitu
français: Égypte antique
Nordfriisk: Ual Egypten
furlan: Antîc Egjit
贛語: 古埃及
Fiji Hindi: Purana Egypt
hrvatski: Drevni Egipat
Հայերեն: Հին Եգիպտոս
interlingua: Egypto ancian
Bahasa Indonesia: Mesir Kuno
italiano: Antico Egitto
Basa Jawa: Mesir Kuna
қазақша: Ежелгі Мысыр
한국어: 고대 이집트
Перем Коми: Важ Египет
Lingua Franca Nova: Egipte antica
Limburgs: Aad Egypte
lietuvių: Senovės Egiptas
latviešu: Senā Ēģipte
олык марий: Акрет Египет
Baso Minangkabau: Masia Kuno
македонски: Древен Египет
Bahasa Melayu: Mesir Purba
Mirandés: Antigo Eigito
မြန်မာဘာသာ: ရှေးဟောင်းအီဂျစ်
Napulitano: Antico Naggitto
Plattdüütsch: Oolt Ägypten
Nedersaksies: Olle Egypte
नेपाल भाषा: प्राचीन मिस्र
Nederlands: Oude Egypte
norsk nynorsk: Egypt i oldtida
occitan: Egipte antica
پنجابی: پرانا مصر
português: Antigo Egito
Runa Simi: Mawk'a Ihiptu
română: Egiptul Antic
русиньскый: Старовікый Еґіпет
sicilianu: Eggittu anticu
سنڌي: قديم مصر
srpskohrvatski / српскохрватски: Stari Egipat
Simple English: Ancient Egypt
slovenčina: Staroveký Egypt
slovenščina: Stari Egipt
Gagana Samoa: Le Malo o Aikupito
српски / srpski: Стари Египат
Kiswahili: Misri ya Kale
тоҷикӣ: Мисри Қадим
Türkmençe: Gadymy Müsür
Türkçe: Antik Mısır
татарча/tatarça: Борынгы Мисыр
اردو: قدیم مصر
oʻzbekcha/ўзбекча: Qadimgi Misr
vèneto: Antico Egito
vepsän kel’: Amuine Egipt
Tiếng Việt: Ai Cập cổ đại
Winaray: Hadton Ehipto
吴语: 古埃及
მარგალური: ჯვეში ეგვიპტე
Vahcuengh: Guj Aigib
中文: 古埃及
文言: 古埃及
Bân-lâm-gú: Kó͘-tāi Ai-ki̍p
粵語: 古埃及