Anfiteatro

Erromako Koliseoa, Italia.

Anfiteatro hitza antzinako grezieratik dator, ἀμφιθέατρον ('amphitheatron') edo "antzokia harearen inguruan". Zibilizazio erromatarrean leku publiko bat zen espektakuluak zein jokoak egiteko. Jokoak bi motatakoak ziren:

  • munera: gladiadoreen arteko borrokak
  • venationes, animalien arteko borrokak

Eraikuntza hauek erromatarrek propio sortutakoak dira Kristo aurreko bigarren mendean; beste zibilizazioetan ez dugu hauen aurrekaririk aurkitu. Anfiteatro zaharrenak Etrurian eta Campanian eraiki ziren.

Anfiteatroak zirkularrak ziren eta harea eta inguruko gradak bereizi zituen. Lau aldetan banatzen ziren:

  • foro berezi bat autoritateentzat
  • behekoa: senatarientzat eta goi karguentzat
  • erdikoa: pleberako
  • goikoa: emakumeentzat eta eskubide gabeko pertsonentzat.

Antzokiak eta Erromatar zirkuak desberdinak ziren bai formaz baita ere funtzioez. Antzokiak zirkuluerdiko forma zuen eta antzezlanak antzezteko erabiltzen zen. Zirkua, aldiz, eliptikoa zen eta lasterketak egiteko erabiltzen zen.

Anfiteatro ezagunena, zalantzarik gabe, Erromako Koliseoa, Italia da. Haren benetako izena, latinez, Amphitheatrum Flavium zen.

Antzinako anfiteatroak

Lehenengo anfiteatro finkoa Pompeian eraiki zen, K.a.70 urtean; Pompeian bertan aurkitutako inskripzio batek horrela adierazten du. Erroma hiriko lehendabizikoa Estatilio Tauro anfiteatroa izan zen, K.a.29an eraikia. Dena dela, ezagunena Erromako Koliseoa edo "Flavio anfiteatroa" da; izena Flavia dinastiak eraikitzeko agindua eman zuelako datorkio. Zehatz-mehatz Vespasianok eman zion hasiera eta Tito haren semea bukaera eman zion. Eraikuntza hauek tamaina oso handiak zituzten.

Other Languages
العربية: مسرح روماني
azərbaycanca: Amfiteatr
беларуская: Амфітэатр
български: Амфитеатър
brezhoneg: Amfiteatr
bosanski: Amfiteatar
català: Amfiteatre
čeština: Amfiteátr
Cymraeg: Amffitheatr
dansk: Amfiteater
Deutsch: Amphitheater
Ελληνικά: Αμφιθέατρο
English: Amphitheatre
Esperanto: Amfiteatro
español: Anfiteatro
eesti: Amfiteater
فارسی: تماشاخانه
Frysk: Amfiteater
Gaeilge: Aimfitéatar
galego: Anfiteatro
hrvatski: Amfiteatar
magyar: Amfiteátrum
Հայերեն: Ամֆիթատրոն
Bahasa Indonesia: Amfiteater
italiano: Anfiteatro
ქართული: ამფითეატრი
қазақша: Амфитеатр
한국어: 원형극장
Kurdî: Amfîtiyatro
Lëtzebuergesch: Kategorie:Amphitheateren
lietuvių: Amfiteatras
latviešu: Amfiteātris
македонски: Амфитеатар
Bahasa Melayu: Perani
Nederlands: Amfitheater
norsk nynorsk: Amfiteater
norsk: Amfiteater
polski: Amfiteatr
português: Anfiteatro
Runa Simi: Tumay aranwa
română: Amfiteatru
русский: Амфитеатр
srpskohrvatski / српскохрватски: Amfiteatar
Simple English: Amphitheatre
slovenščina: Amfiteater
српски / srpski: Амфитеатар
svenska: Amfiteater
ślůnski: Amfityjater
Türkçe: Amfitiyatro
українська: Амфітеатр
oʻzbekcha/ўзбекча: Amfiteatr
中文: 圓形劇場