Tapiŝo de Bayeux

Parto de la tapiŝo de Bayeux

La tapiŝo de Bayeux [bajO] aŭ pli ĝuste la tapeto de BayeuxBajoza tapeto, ankaŭ tapeto de la reĝino Matilda aŭ plej frue la tolaĵo pri la konkero estas brodaĵo kiu rakontas la konkeron de Anglujo fare de Vilhelmo la 1-a en la jaro 1066.

La tapiŝo estis verŝajne mendita de Odo de Bayeux, duonfrato de Vilhelmo la Konkerinto. Ĝi priskribas la eventojn pri la konkero de Anglujo en la jaro 1066, detalante la ŝlosilajn eventojn de tiu konkero, ĉefe la batalon de Hastings. Tamen preskaŭ duono de la scenoj prezentas eventojn antaŭ la invado.[1] Kvankam ĝi estas tre favora al Vilhelmo (ĝia celo certe estis pravigi liajn agadojn), la tapiŝo de Bayeux havas neestimeblan valoron dokumentan pri la kono de la 11-a jarcento en duklando Normandio kaj Anglujo: ĝi sciigas al ni pri vestaĵoj, kasteloj, ŝipoj kaj tiamaj vivkondiĉoj.

La tapiŝo de Bayeux estas nun videbla en la urba muzeo de Bayeux en la provinco Normandio de Francio.[1] Detala brodaĵa kopio el la 19-a jarcento ekspoziciatas en la urba muzeo de Reading en Britio. Ekde la jaro 2007 la tapiŝo konsideratas parto de la UNESKO-programo Memoro de la Mondo.[2]

la plena tapiŝo de Bayeux
Teppich von Bayeux.jpg
la plena tapiŝo de Bayeux

Prezento

La tapiŝo de Bayeux fakte ne estas tapiŝo; ĝi estas brodaĵo el ok naturaj koloroj de lanfadenoj sur lina tolaĵo. Ĝi konsistas el 8 eroj, entute ĉirkaŭ 70 metroj longa kaj ĉirkaŭ 50 (de 48 ĝis 51 aŭ 53) centimetroj alta, dividita je serioj de paneloj. Komence ĝi estis certe pli ol 70 metrojn longa, ĉar nun mankas kelkaj pecoj. Ĝi estis farita inter 1066 kaj 1082, eble en Anglujo, por ornami la episkopan palacon de Bayeux. Ĉiujare ĝi estis prezentita en la ĥorejo de la katedralo de Bayeux.

Estas broditaj 626 personoj en 30 ĝis 70 scenoj. Ĉiu sceno havas latinan komenton.

626 personoj, 202 ĉevaloj kaj muloj, 505 bestoj ĉiaspecaj, 37 konstruaĵoj, 49 arboj, ... en tute 1515 aĵoj prezentas informojn pri la 11-a jarcento.

La brodaĵoj estas sufiĉe precizaj por doni bonan bildon pri la vestaĵoj kaj la armiloj de la tiamaj militistoj. Sed ĝi montras ankaŭ multajn aliajn detalojn, kiel ekzemple la kometon de Halley, kiu dum la tiama epoko estis en sia plej sunproksima pozicio.

La rakonto

La ŝipo de Harold surteriĝas post ŝtormo sur la marbordo de Ponthieu

La rakonto komencas en la jaro 1064. Eduardo, reĝo de Anglujo, seninfana, sentas ke li mortos. Li petas al Harold, sia bofrato, veturi al Normandujo por anonci al Vilhelmo, duko de Normandujo, ke li elektis lin sukcedonto sur la angla trono.

Jen la scenoj reprezentitaj sur la brodaĵo:

  • La reĝo Eduardo sendas Harold al la duko Vilhelmo.
  • Harold malantaŭ hundaro rajdas marborden.
  • Harold preĝas en la preĝejo de Bosham.
  • Post lasta manĝaĵo Harold enŝipiĝas.
  • La ventego surteriĝas la ŝipojn ĉe la grafo Guy de Ponthieu.
  • La angloj surteriĝas.
  • Guy ordonas kapti Harold-on.
  • Harold malliberigita estas kondukita al Beaurain.
  • Diskuto pri la elaĉetsumo.
La mesaĝistoj de Vilhelmo la Konkerinto venas al Guy de Ponthieu
  • Vilhelmo sendas mesaĝistojn al Guy de Ponthieu.
  • Du kavaliroj kirasitaj rapidegas al Beaurain.
  • Vilhelmo ordonas al siaj mesaĝistoj.
  • Harold estas libera kaj konfidita al Vilhelmo.
  • Harold ĉe la pordego de la kastelo de Vilhelmo.
  • Intertraktado inter Vilhelmo kaj Harold.
  • La filino de Vilhelmo estas promesita al Harold.
  • Vilhelmo kaj Harold batalos kontraŭ la dukon Konan de Bretonujo.
  • En moviĝantaj sabloj de la rivero Couesnon (Monto Sankta Mikaelo).
  • En Dol la duko Konan fuĝas.
  • Atako de Rennes.
Atakantaj kavaliroj
Kapitulaco de la duko de Bretonujo en Dinan, Kastelo de Léhon (?)
  • La duko de Bretonujo kapitulacas.
  • Vilhelmo kavalirigas Harold-on.
  • Kune ili iras al Bayeux.
  • Harold ĵuras fidelon al Vilhelmo.
  • Harold reiras al Anglujo.
  • Harold raportas al la reĝo.
  • La korpo de Eduardo estas portita al la preĝejo Sankta Petro.
  • Morto kaj entombigo de Eduardo.
  • Surtronigo de Harold kun glavo kaj sceptro.
  • La kometo predikas malbonaĵojn al Harold.
  • Normandaj spionoj raportas al Vilhelmo pri la eventoj en Anglujo.
  • Vilhelmo ordonas konstruon de ŝiparo.
  • La ŝipoj konstruiĝas.
  • Lanĉado de la ŝipoj.
  • Armiloj kaj vinoj estas enŝipigitaj.
  • La ŝiparo velas al Britujo.
  • La duka ŝipo surteriĝas en Pevensey.
  • La viroj elŝipigos la ĉevalojn.
  • La normandaj kavaliroj rajdas al Hastings.
  • Supergardisto rigardas la kuiristojn.
Vilhelmo festenas kun la episkopo Odo
  • Vilhelmo festenas kun la episkopo Odo kaj siaj baronoj.
  • Konstruo de fortifikaĵo.
  • Gvatisto avertas Vilhelmon.
  • Vilhelmo preparas por renkontiĝo ku Harold.
  • La normandaj kavaliroj pretas por batalo.
  • Vilhelmo aŭdas alproksimiĝi la saksan armeon.
  • Gvatisto kuras al Vilhelmo.
  • Vilhelmo parolas al la militistoj.
  • Li kuraĝigas ilin heroe batali.
  • La infanterio saksa.
  • Morto de Lewine kaj Gyrd, fratoj de Harold.
  • La batalo furiozas.
  • La episkopo Odo kuraĝigas la virojn.
  • La duko Vilhelmo forprenas sian kaskon kaj rekuniĝas kun siaj soldatoj.
  • La armeo de Harold estas neniigita.
  • Harold ricevas mortigontan sagon en la okulon kaj mortas.
  • La venko de Hastings farigas Vilhelmon reĝo de Anglujo.
Other Languages
Afrikaans: Tapyt van Bayeux
አማርኛ: የባዬ ስጋጃ
Ænglisc: Baius tæpped
العربية: نسيج بايو
беларуская: Дыван з Баё
беларуская (тарашкевіца)‎: Дыван з Баё
български: Гоблен от Байо
español: Tapiz de Bayeux
Bahasa Indonesia: Tapestri Bayeux
íslenska: Bayeux-refillinn
Basa Jawa: Dèwangga Bayeux
Lëtzebuergesch: Tapisserie vu Bayeux
lumbaart: Aras de Bayeux
lietuvių: Bajė gobelenas
Bahasa Melayu: Dewangga Bayeux
Nederlands: Tapijt van Bayeux
norsk nynorsk: Bayeuxteppet
srpskohrvatski / српскохрватски: Tapiserija iz Bayeuxa
Simple English: Bayeux Tapestry
slovenščina: Tapiserija iz Bayeuxa
svenska: Bayeuxtapeten
українська: Гобелен з Байо
中文: 贝叶挂毯