Relativismo

Relativismo estas (ofte niajn tagojn) vorto aludanta plurajn konceptojn kaj referencas precipe al la akiro de la vero, diversforme akirita aŭ tute neekirebla. Pro tio ke la vero estas akordo de la homa menso kun la objekto enketita, prave estas dirate ke la vero estas relativa.

Relativismo, tamen, okazas nur kiam la homa menso ne uzas kiel kriterion de vero la objekton, sed ion alian: nome la speciala strukturo de la konanta menso aŭ ties kulturo aŭ sperto aŭ impresoj... Tiukaze la vero varias laŭ la sensaj kaj spiritaj kaj kulturaj kaj tempaj kaj lokaj kondicioj de la konanto: la vero do fariĝas, tiam, vere relativa ĉar ĝi pluestas malsame ĉe iu kaj ĉe alia.

Tia konceptado, foje apogita sur filozofiaj logikaĵoj, havas gravajn konsekvencojn se tia konsento etendiĝas ĝis la etikaj principoj, ĉar signifus ke eĉ pri tiuj ne povas esti akordo, kaj se ne pri tiuj, ankaŭ ne en la komunaj interpopolaj kaj interpersonaj rilatoj. Ĉi-kaze relativismo estas absoluta.

Relativismoj estas multaj kaj varie fundamentitaj, sed preskaŭ neniu deduktas la ekstremajn teoriajn kaj praktikajn konsekvencojn.

Malsameco de moroj kaj opinioj kaj tradicioj kaj sciencaj vidpunktoj... ne konkretigas relativismon, kiu serĉas ĉiam filozofian bazon. Pro tio eblas distingi diversajn relativismojn, inter kiuj tiuj apogiĝantaj, ekzemple, sur Psikologismo, pragmatismo, empiriismo, skeptikismo ktp.

Relativismo esktrema kaj relativismo modera

En la unua membras tiuj kiuj sin deklaras ĝismorte malamikoj, nivele de filozofio, de ĉiu teologio kaj de ĉiu metafiziko kaj, rilate moralon, de ĉiu aserto pri valoroj “absolutaj” de kiu ajn speco, kiel Dankins kaj James Watson laŭ kiuj moralo estas nur efiko biologia. La dua estas sekvata de tiuj kiuj ekcertas la kritikan penson firme malamikoj de ĉiu fundamentismo, sed kiuj kapablas agnoski ke la homo ne povas ne fondi sian ekziston sur valoroj, kies iuj estas absolutaj kaj nerezigneblaj, kiel ĉe Tomaso de Akvino, Kant, Gandhi, ...

Other Languages
العربية: نسبوية
български: Релативизъм
català: Relativisme
čeština: Relativismus
Deutsch: Relativismus
Ελληνικά: Σχετικισμός
English: Relativism
español: Relativismo
eesti: Relativism
euskara: Erlatibismo
français: Relativisme
עברית: רלטיביזם
hrvatski: Relativizam
magyar: Relativizmus
Bahasa Indonesia: Relativisme
íslenska: Afstæðishyggja
italiano: Relativismo
日本語: 相対主義
қазақша: Релятивизм
한국어: 상대주의
Latina: Relativismus
lietuvių: Reliatyvizmas
Nederlands: Relativisme
polski: Relatywizm
português: Relativismo
română: Relativism
русский: Релятивизм
srpskohrvatski / српскохрватски: Relativizam
Simple English: Relativism
slovenčina: Relativizmus
српски / srpski: Релативизам
svenska: Relativism
Türkçe: Görecilik
українська: Релятивізм
中文: 相對主義
Bân-lâm-gú: Siong-tùi-chú-gī