Orogenezo

Skema reprezento de kolizio de kontinentoj, plattektona situacio kiu povas konduki al montariĝo. Tektona plato estas parto de la litosfero (2), de kiu la terkrusto (1) estas parto. La maldekstra plato ŝoviĝas sub la dekstran kaj konsistis el oceana krusto (4) kaj kontinenta krusto (1), antaŭ ol la unua pro subdukcio subŝoviĝis en la astenosferon (3). Post tio ekestis kontinenta kolizio, dum kiu la krusto dikiĝis kaj la montaro (5) ekestis. Je (6) formiĝas plataĵo.

Orogenezo, aŭ montariĝo, estas rezulto de platotektonismo, moviĝo de platoj unu apud la alia, unu sur la alia kaj unu for de la alia. Dum tiuj ĉi moviĝoj foje ekestas montaro, kvankam tio ĉi estas plejofte nur la kaŭzo de moviĝoj kiuj kunpremas.

Nomo

Orogenezo devenas el la grekaj vortoj ὄρος (oros = monto) kaj γένεσις ('genesis = naskiĝo). La vorto estas neoficiala.[1]

Other Languages
العربية: تكون الجبال
asturianu: Oroxénesis
azərbaycanca: Tektogenez
български: Орогенеза
català: Orogènesi
čeština: Orogeneze
Ελληνικά: Ορογένεση
English: Orogeny
español: Orogénesis
eesti: Orogenees
euskara: Orogenia
فارسی: کوه‌زایی
suomi: Orogenia
français: Orogenèse
galego: Oroxénese
עברית: אורוגנזה
हिन्दी: पर्वतन
hrvatski: Orogen
Kreyòl ayisyen: Owojenèz
Bahasa Indonesia: Orogeni
italiano: Orogenesi
日本語: 造山運動
ქართული: ოროგენი
қазақша: Орогенез
한국어: 조산 운동
Кыргызча: Ороген
Limburgs: Orogenese
lietuvių: Kalnodara
Nederlands: Gebergtevorming
norsk nynorsk: Orogenese
occitan: Orogenèsi
polski: Orogeneza
português: Orogénese
română: Orogeneză
русский: Тектогенез
Scots: Orogeny
srpskohrvatski / српскохрватски: Orogeneza
Simple English: Orogeny
slovenčina: Orogenéza
slovenščina: Orogeneza
српски / srpski: Орогенеза
svenska: Orogenes
Türkçe: Orojenez
українська: Орогенез
oʻzbekcha/ўзбекча: Orogenez
Tiếng Việt: Kiến tạo sơn
中文: 造山運動
Bân-lâm-gú: Chō-san ūn-tōng