Niktagacoj

Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Niktagacoj
multflora mirabilo (Mirabilis multiflora)
multflora mirabilo (Mirabilis multiflora)
Biologia klasado
Regno:Plantoj Plantae
Divizio:Angiospermoj Magnoliophyta
Klaso:dukotiledonaj Magnoliopsida
Ordo:Kariofilaloj Caryophyllales
Familio:Niktagacoj Nyctaginaceae
JUSS.
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  
Information icon.svg

La Niktagacoj (Nyctaginaceae) estas plantfamilio en la ordo de la Kariofilaloj (Caryophyllales) ene de la angiospermoj. Krom kiel ornamplantoj nu malmultaj specioj el tiu familio estas uzataj de la homo.

Pisonia aculeata, ilustraĵo de Francisco Manuel Blanco

Priskribo

Habito kaj folioj

Abronia fragrans, desegno de detaloj

Ili estas unujaraj, multjara herbaj plantoj aŭ lignaj plantoj: arbustoj, malofte arboj, kelkfoje dornaj grimpplantoj kaj kelkaj Pisonia-specioj estas lianoj. La radikoj estas fibrecaj aŭ ofte karnecaj aŭ formas radiktubero. La tigoj ofte kreskas memstare vertikale, malofte rampante aŭ grimpante ĉe aliaj plantoj. Ĉe kelkaj herbaj specioj troviĝas dikiĝintaj nodojn. Ofte ekzistas nenormala sekundara dikkresko. Ofte la ligno oksidiĝas kiam ĝi estis tranĉita. Tiam ĝi fariĝas oranĝkolora aŭ ruĝa-bruna. La terminalaj burĝonoj ofte estas intensive brunaj. Ekzistas kelkaj gipstoleraj specioj, kiuj ofte estas endemiuloj.

La folioj estas plej ofte kontraŭstarantaj, malofte alternestarantaj aŭ spiralformaj. La foliparoj estas kelkfoje malsamaj. Petiolo ekzistas plej ofte. La simpla foliplato estas herba , kelkfoje karneca ĝis sukulenta, kun glata aŭ hara surfaco kaj glata aŭ noĉita rando. Ofte la folioj fariĝas malhelverdaj en seka stato. Stipuloj mankas.

Floraroj kaj floroj

La floroj staras kelkfoje unuope, plej ofte en akselaj au pintaj kunigitaj floraroj el cumaj, umbelaj, grapolaj aŭ faskaj infloreskeroj. La kelkfoje brile koloraj petalecaj brakteoj estas kelkfoje kunkrekintajkaj formas kalikfomajn involukrojn ĉirkaŭ floraro de unu ĝis 80 floroj.

La radisimetriaj floroj estas plej ofte duseksaj aŭ malofte unuseksaj. Kiam floroj estas unu seksaj, tiam la plantoj estas monoikaj. Plej ofte kvin (tri ĝis dek) sepaloj estas tube kunkreskintaj kaj aspektas petalsimile; ili estas la allogorgano de tiuj floroj. Petaloj mankas. La plej multaj tri ĝis kvin (unu ĝis 18, malofte ĝis 30) stamenoj estas kunkreskintaj je la bazo. Kun longeco de 200 µm la polenoj estas ĉe kelkaj taksonoj la plej grandaj de la angiospermoj, escepte de akvoplantaj specioj de la Cymodoceaceae (Alismatales)..[1] Ekzistas nur epiginaj karpeloj kun nur unu ovolo, kiu aspektas pro la involvantaj sepaloj hipogina. La mallarĝa pistilo finas en kopforma ĝis globa aŭ mallarĝa stigmo, kiu kelkfoje havas faskon da haroj. La sekretigado de la nektaro okazas ĉe la flora bazo. Multaj specioj ( de Anulocaulis, Cyphomeris, Acleisanthes, Mirabilis, Abronia, Tripterocalyx) floras vespere aŭ nokte (tial la angla komuna nomo „four o'clock family“ = kvina-hora-floro) kaj estas polenataj de noktopapilioj. Kleistogamaj (fermitaj kaj memfekkaja) kaj ĥasmogama (malfermitaj) floroj aperas krome en kvar genroj (Acleisanthes, Cyphomeris, Nyctaginia, Mirabilis).

Fruktoj kaj semoj

La fruktoj estas aĥensimilajnuksaimilaj, flugilfomaj aŭ ripaj kaj estas ankaŭ en matura stato envolvitaj en karnaj, ledraj aŭ lignaj bazoj de la kaliko. Ili havas nur po unu semo. La frukto nomiĝas „antokarpo“ kaj aspektas |drupsimila.

Enhavosubstancoj kaj kromosomaroj

Abronia ameliae
Abronia latifolia
Acleisanthes longiflora
Acleisanthes nevadensis
Allionia incarnata
Anulocaulis annulatus
Boerhavia repens
Guapira noxia
Neea laxa
Pisonia grandis

Ekzistas betalainoj kaj izoflavonoidoj. De flavonoloj ekzistas kaempferolo kaj/aŭ kvercetino. Povas ekzisti cianidino. Kalcioksalato-kristaloj ( rafidoj) akumuliĝas. Kelkaj taksonoj estas C3-plantoj (Bougainvillea, Mirabilis) aŭ C4-plantoj (Allionia, Boerhaavia).

La baza kromosomonombro estas n = 9, 10, 11 (8 ĝi pli ol 13)[1] (de multaj genroj la nombro de kromosomoj ne estas konata); estas raportitaj de kromosomaroj de 2n = 20 ĝis 2n = 136. Poliploidio kaj aneŭploidio ludas grandan rolon en la evolucio de kelkaj taksonoj.[2]

Other Languages
Afrikaans: Nyctaginaceae
العربية: شبية
asturianu: Nyctaginaceae
Cebuano: Nyctaginaceae
čeština: Nocenkovité
English: Nyctaginaceae
español: Nyctaginaceae
euskara: Nyctaginaceae
français: Nyctaginaceae
hrvatski: Noćurkovke
hornjoserbsce: Dźiwničkowe rostliny
Bahasa Indonesia: Nyctaginaceae
italiano: Nyctaginaceae
한국어: 분꽃과
lietuvių: Dyvinutiniai
Nederlands: Nyctaginaceae
polski: Nocnicowate
português: Nyctaginaceae
русский: Никтагиновые
Simple English: Nyctaginaceae
српски / srpski: Nyctaginaceae
українська: Nyctaginaceae
Tiếng Việt: Họ Hoa giấy
Winaray: Nyctaginaceae
中文: 紫茉莉科