Muso (besto)

Disambig.svgPor samtitola artikolo vidu la paĝon Muso.
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Muso
Troveblo de fosilioj: Malfrua Mioceno - Nun
Mus musculus
Mus musculus
Biologia klasado
Regno:Animaloj Animalia
Filumo:Ĥorduloj Chordata
Klaso:Mamuloj Mammalia
Ordo:Ronĝuloj Rodentia
Superfamilio:Musoidoj Muroidea
Familio:Musedoj Muridae
Subfamilio:Musenoj Murinae
Genro:Muso Mus
Linnaeus, 1758
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  
Information icon.svg

Muso (Mus) estas genro el familio de musedoj. La plej konata estas la hejma muso (Mus musculus), tre malgranda ronĝulo kiu vivas kutime en domoj. Tiu ĉi ronĝulo estas ofte manĝata de rabobirdoj, ekzemple agloj kaj akcipitroj.

Ili invadas domojn por nutraĵo kaj porokaze por ŝirmo. La peromisko blankpieda (Peromyscus leucopus) kaj la peromisko longvosta (Peromyscus maniculatus), kiel kelkaj aliaj oftaj specioj de musecaj ronĝuloj tra la tuta mondo, faras nestojn interne de domoj, sed ili apartenas al aliaj genroj. Katoj, sovaĝaj hundoj, vulpoj, rabobirdoj, serpentoj, kaj eĉ kelkaj artropodoj predas multe musojn. Tamen, la muso estas unu el la plej sukcesaj genroj mamulaj sur la tero nuntempa.

Musoj estas porokaze malutilaj ronĝuloj: ili difektas kaj manĝas rikoltojn, kaŭzas strukturan damaĝon, kaj disvastigas morbojn per siaj parazitoj kaj feko. En Nordameriko, la spirado de polvo kiu kontaktis musan fekon povas kaŭzi HPS (hantavirusan pulmosindromon), mortigan malsanon.

Unuavice noktaj bestoj, musoj kompensas sian malbonan vidsenson per aŭdsenso vigla, kaj fidas al la flarsenso por trovi nutraĵon kaj eviti predantojn.

Musoj kaj ratoj estas la plej uzitaj bestoj por laboratoriaj eksperimentoj.

Subgenroj

Ĉiuj anoj de la genro estas musoj. Tamen, la vorto muso ankaŭ estas uzata por specioj ekstere de tiu genro.

  • Genro Mus
    • Subgenro Coelomys (Orientazio)
    • Subgenro Mus (Eŭrazio kaj Nordafriko, kvankam la hejma muso tutmondas.)
    • Subgenro Nannomys (Subsahara Afriko)
    • Subgenro Pyromys (Orientazio)
    • Subgenro kaj specio Mus lepidoides
Other Languages
Afrikaans: Muis
Alemannisch: Mäuse
አማርኛ: ትንሽ አይጥ
Ænglisc: Mūs
العربية: فأر
ܐܪܡܝܐ: ܥܘܩܒܪܐ
অসমীয়া: নিগনি
asturianu: Mur
Atikamekw: Apikocic
Aymar aru: Achaku
azərbaycanca: Ev siçanı (cins)
žemaitėška: Pelie
български: Домашни мишки
བོད་ཡིག: ཙི་ཙི།
bosanski: Miš
català: Ratolí
Cebuano: Ilaga
Tsetsêhestâhese: Hóhkeehe
کوردی: مشک
čeština: Myš
Cymraeg: Llygoden
Deutsch: Mäuse
Ελληνικά: Ποντικός
English: Mus (genus)
español: Mus (animal)
eesti: Hiir
euskara: Mus (generoa)
فارسی: موش
suomi: Kotihiiret
Võro: Hiir
føroyskt: Mús
français: Mus (genre)
Nordfriisk: Echt müsen
Gaeilge: Luch
Gàidhlig: Luch
Gaelg: Lugh
עברית: עכבר
हिन्दी: मूषक
hrvatski: Miševi
hornjoserbsce: Myše
magyar: Mus
Ido: Muso
íslenska: Mús
italiano: Mus (zoologia)
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᕕᙵᖅ
Kongo: Ditutu
қазақша: Тышқандар
ಕನ್ನಡ: ಇಲಿ
한국어: 생쥐속
Latina: Mus (genus)
Ladino: Raton
Lingua Franca Nova: Mus
lingála: Mpóko
lietuvių: Naminės pelės
latviešu: Peles
मराठी: उंदीर
Bahasa Melayu: Mencit
эрзянь: Чеерь
مازِرونی: گل
Nāhuatl: Quimichin
Nederlands: Mus (geslacht)
norsk nynorsk: Slekta Mus
Sesotho sa Leboa: Legotlo
Diné bizaad: Naʼastsʼǫǫsí
occitan: Mus (genre)
ਪੰਜਾਬੀ: ਚੂਹਾ
polski: Mysz
پنجابی: چوآ
português: Mus
Runa Simi: Ukucha
română: Șoarece
armãneashti: Șoaricu
русский: Домовые мыши
русиньскый: Мышь
саха тыла: Кутуйах
sicilianu: Surci
Scots: Moose
srpskohrvatski / српскохрватски: Miš
Simple English: Mouse
slovenčina: Mus (rod)
slovenščina: Miš
chiShona: Mbeva
shqip: Miu
српски / srpski: Миш
Basa Sunda: Beurit
svenska: Möss
Kiswahili: Kipanya
தமிழ்: சுண்டெலி
తెలుగు: చిట్టెలుక
тоҷикӣ: Муш
Tagalog: Bubuwit
Türkçe: Fare
українська: Миша
اردو: چوہا
oʻzbekcha/ўзбекча: Sichqonlar
Tiếng Việt: Chuột nhắt
West-Vlams: Muus
Winaray: Mus (genus)
Wolof: Jinax
吴语: 小鼠
ייִדיש: מויז
中文: 小鼠属
Bân-lâm-gú: Mus
粵語: 鼠屬