Jakobo la 1-a (Anglio)

Jakobo la 6-a / la 1-a
Reĝo de Skotio, Anglio kaj Irlando
James I of England by Daniel Mytens.jpg
AntaŭuloElizabeto la 1-a [#]
Kronado1567 por Skotlando
1603 por Anglio
Persona informo
Naskiĝo19-an de junio 1566 (1566-06-19)
en Edinburgo
Morto27-an de marto 1625 (1625-03-27) (58-jara)
en Herefordshire
Mortokialodisenterio [#]
TomboAbatejo Westminster [#]
ReligioAnglikanismo [#]
ŜtatanecoReĝlando SkotlandoReĝlando Anglio [#]
Subskribo Jakobo la 1-a (Anglio)
Familio
DinastioStuartoj [#]
PatroHenry Stuart, Lord Darnley [#]
PatrinoMaria Stuart [#]
EdzinoAnne of Denmark [#]
IdojHenry Frederick StuartElizabeto Stuart • Margaret Stuart • Karlo la 1-a • Robert Stuart • Mary Stuart • Sophia of England [#]
Profesio
Okupopoeto • verkisto [#]
Reĝo de Skotlando Flago-de-Skotlando.svg
Jakobo la 6-a
Regado1567-1625
AntaŭuloMaria Stuart
SekvantoKarlo la 1-a
Reĝo de Anglio Flago-de-Anglio.svg
Jakobo la 1-a
Regado1603-1625
AntaŭuloElizabeto la 1-a
SekvantoKarlo la 1-a
Reĝo de Irlando Saint Patrick's Saltire.svg
Jakobo la 1-a
Regado1603-1625
AntaŭuloElizabeto la 1-a
SekvantoKarlo la 1-a
[#]Fonto: Vikidatumoj
v    
Information icon.svg
Jakobo la 1-a de Anglio

Jakobo la 6-a kaj 1-a (19-a de junio 156627-a de marto 1625) estis reĝo de Skotlando kiel Jakobo la 6-a, kaj Reĝo de Anglio kaj Reĝo de Irlando kiel Jakobo la 1-a. Li reĝis en Skotlando kiel Jakobo la 6-a ekde la 24-a de julio 1567, kiam li estis nur unujaraĝa, sukcedinte sian patrinon la reĝinon Maria la 1-a de Skotlando. Regentoj regis dum lia infanaĝo kaj junaĝo, kio finiĝis oficiale en 1578, kvankam li ne prenis kontrolon de la regado ĝis 1581.[1] La 24-a de marto 1603, kiel Jakobo la 1-a, li sukcedis la lastan Tudoran reĝon de Anglio kaj Irlando, Elizabeto la 1-a, kiu mortis sen sukcedontaro.[2] Li tiam regis Anglion, Skotlandon kaj Irlandon dum 22 jaroj, ĝis sia morto je sia aĝo de 58.[3]

Kvankam li regis akurate en Skotlando, li trafis malfacilaĵojn en Anglio,[4] inkludante la faman Pulvan konspiron en 1605 kaj postajn konfliktojn kontraŭ la Parlamento, kiu malamikiĝis kontraŭ li, ĉefe pri impostado. La absolutisma politiko de Jakobo, financa malrespondeco kaj la favoroj donitaj al malpopularaj amikoj setligis la bazon por la Angla enlanda milito, kiam oni juĝis kaj ekzekutis lian filon kaj sukcedonton, nome Karlo la 1-a.[5] Tamen, dumvive la reĝo ĝuis sufiĉe stabilan politikan situacion kaj en Anglio kaj en Skotlando, kaj la nuntempaj historiistoj konsideras Jakobon reĝon inteligentan kaj penseman.[6]

Dum lia reĝado pludaŭris la Elizabeta teatro kaj literaturo, pro grandaj verkistoj kiel William Shakespeare, John Donne, Ben Jonson kaj Francis Bacon, kiujn la reĝo helpis, kontribuante al la kultura florado.[7] Pasia pri teologio, la Reĝo mendis la tradukon de la Biblio kiu portas lian nomon, la King James Bible, kiu ankoraŭ estas la oficiala biblio de la Eklezio de Anglio. Probable neniam estis tioma literatura kaj kultura etoso danke al la Angla Krono. Jakobo mem estis saĝulo, aŭtoro de poezio, tradukoj kaj traktato pri poezio, verkoj kontraŭ sorĉistinoj kaj kontraŭ tabako (Daemonologie [1597][8] kaj A Counterblaste to Tobacco [1604]), meditadoj kaj komentarioj pri la Biblio, verkoj de politika teorio (The True Law of Free Monarchies [1598] kaj Basilikon Doron [1599]), kaj, kompreneble, sermonoj por la Parlamento. Sir Anthony Weldon asertis, ke Jakobo estis nomita "la plej saĝa stultulo de la Kristanaro", kaj ekde tiam oni havis tiun ideon de la monarko.[9]

Other Languages
azərbaycanca: I Ceyms
български: Джеймс I (Англия)
čeština: Jakub I. Stuart
հայերեն: Հակոբ Ա
Bahasa Indonesia: James Charles Stuart
Lëtzebuergesch: James I. vun England
lietuvių: Jokūbas VI
Malagasy: James VI and I
македонски: Јаков I (Англија)
Bahasa Melayu: James VI dan I
occitan: Jaume Stuart
srpskohrvatski / српскохрватски: James I Stuart
Simple English: James I of England
slovenčina: Jakub I. (Anglicko)
slovenščina: Jakob I. Angleški
српски / srpski: Џејмс I Стјуарт
Tiếng Việt: James I của Anh
Bân-lâm-gú: James 1-sè