Granado
English: Granada

Disambig.svgLa titolo havas ankaŭ aliajn signifojn, por vidi ilin bonvolu rigardi la apartigilan paĝon: Granado (apartigilo)
Granado
PanoGranada1.jpg

Flago

Blazono

FlagoBlazono
Administrado
Poŝtkodo18001–18015 [+]
Retpaĝarowww.granada.org [+]
Demografio
Loĝantaro232 462  (2019) [+]
Loĝdenso2 641 loĝ./km²
Geografio
Geografia situo37° 11′ N, 3° 36′ U (mapo)37.178055555556-3.6008333333333Koordinatoj: 37° 11′ N, 3° 36′ U (mapo) [+]
Alto738 m [+]
Areo88,02 km² (8 802 ha) [+]
HorzonoUTC+01:00 [+]
Granado (Hispanio)
DEC
Granado
Situo de Granado
Alia projekto
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo Granada [+]
Information icon.svg
vd
Granado

Granado, hispanlingve Granada, estas urbo en la aŭtonoma regiono de Andaluzio, Hispanio. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco. Estas situa en la centro de la komarko Vega de Granada, je altitudo de 680 m s. m., en ampleksa depresio formita de la rivero Genil kaj de la deklivaro de la montomasivo plej alta de la Iberia Duoninsulo, nome Sierra Nevada, kio markas ties klimaton.

Granado situas ĉe la piedo de la montaro Sierra Nevada, en la renkontiĝo de la rivero Darro kun Genil. Ties loĝantaro estas de 243.341 homoj, el kiuj oni kalkulas ke ĉirkaŭ 70.000 estas studentoj. En 2017 estis 232 770 loĝantoj (108 889 viroj kaj 125 869 virinoj),[1] en metropola areo de 498 365 loĝantoj.[2] La kvartaloj estas tre diferencaj inter si, parte pro la konstanta enmigrado ĝis la 1990-aj jaroj; la plej gravaj estas Albaicín, Sacromonte, Realejo, Centro-Sagrario, Zaidín, La Chana kaj La Cartuja.

Ties surfaco estas de 12.500 km². Ties koordinatoj estas jenaj: 37°13′N 3°41′U  /  37°13′N 3°41′U  /  (mapo)Koordinatoj: 37°13′N 3°41′U  /  37°13′N 3°41′U  /  (mapo)

La urbo estas sidejo de la Supera Tribunalo de Justico de Andaluzio, Sebto kaj Melilo, plej super organo de la jura povo en la regiono, same kiel de la Akuzistejo de Andaluzio, de la Konsulta Konsilio de Andaluzio, de la Notaria Kolegio de Andaluzio kaj de la Arkidioĉezo de Granado. Ĝi estas hejmo ankaŭ de aliaj regionaj institucioj kaj kulturaj kaj sciencaj kiel la Centro de Muzika Dokumentado de Andaluzio, la Biblioteko de Andaluzio, la Instituto de Astrofiziko de Andaluzio, la Andaluza Instituto de Geofiziko kaj Prevento de Tertremoj, la Instituto de Akademioj de Andaluzio, la Centro de Teatraj Studoj de Andaluzio kaj la Lerneja Konsilantaro de Andaluzio.

La islama Granado estis ĉefurbo de la Regno Ziria de Granado, dum la 11a jarcento, kaj de la Nazaria Granada Reĝlando inter la 13a kaj 14a jarcentoj. Post la konkero de la urbo fare de la Katolikaj Gereĝoj, ĝi restis kiel ĉefurbo de la kastilia Regno Granado, kiu estis jam simpla teritoria jurisdikcio kaj kiu restis ĝis 1833, kiam okazis nova provinca divido de Hispanio, ankoraŭ valida.

Granado konstituas kernon ricevanto de turismo, pro ĝiaj monumentoj kaj la proksimeco de la skiejo de Sierra Nevada, same kiel al la historia zono konata kiel La Alpujarra kaj al la parto de la granada marbordo konata kiel Costa Tropical. Inter ĝiaj historiaj konstruaĵoj, la Alhambra estas unu de la plej gravaj monumentoj de la lando, deklarata Monda heredaĵo de Unesko en 1994, kun ĝardeno de Ĝeneralifo kaj la Albayzín. Ĝia katedralo estas konsiderata kiel la unua renesanca preĝejo de Hispanio;[3] apude al la katedralo estas la Reĝa Kapelo, kiu estas hejmo de la tomboj de la Katolikaj Gereĝoj, nome Izabela kaj Fernando, same kiel de la reĝino Johana de Kastilio «la Frenezulino» kaj de la reĝo Filipo la 1-a, «la Belulo».

La kultura propono de Granado inkludas dudekon da muzeoj,[4] inter kiuj elstaras la Parko de la Sciencoj de Granado kaj la Muzeo de Belartoj de Granado, konsiderata la provinca pinakoteko plej antikva de la lando. Krome, la urbo estas hejmo de la sidejo de la Arkivo Manuel de Falla kaj de la Centro Federico García Lorca. Aliflanke, la urbo apartenas ekde 2014 al la Reto de Kreivaj Urboj de la UNESCO kiel Urbo de Literaturo, estante la unua hispanparolanta urbo kiu obtenis tiun deklaron.[5]

La Universitato de Granado, laŭ informo pri studentoj de 2007-2008, estas la kvara je nacia nivelo laŭ nombro de lernantoj[6] kaj esta unu de la destinoj plej popularaj por la universitatanoj eŭropaj de la programo Erasmus.[7][8] En tiu medio, la Universitato de Granado estas kunordiganto de la projekto ARQUS European University Alliance, kaj ekde 2019 estas uno de la dekunu hispanaj universitatoj elektitaj por formi parton de la superkampusoj eŭropaj enkadritaj en tiu programo.[9]

Other Languages
Afrikaans: Granada
አማርኛ: ግራናዳ
aragonés: Granada
العربية: غرناطة
مصرى: جرانادا
asturianu: Granada
Aymar aru: Granada
azərbaycanca: Qranada
تۆرکجه: قرانادا
беларуская: Гранада
беларуская (тарашкевіца)‎: Гранада
български: Гранада
বাংলা: গ্রানাডা
brezhoneg: Granada (Spagn)
català: Granada
کوردی: گرانادا
čeština: Granada
Cymraeg: Granada
dansk: Granada
Deutsch: Granada
Zazaki: Granada
Ελληνικά: Γρανάδα
English: Granada
español: Granada
eesti: Granada
estremeñu: Graná
فارسی: گرانادا
suomi: Granada
Gaeilge: Granada
Gàidhlig: Granada
galego: Granada
Hausa: Granada
Hawaiʻi: Granada
hrvatski: Granada
Kreyòl ayisyen: Grenade (Grenad)
magyar: Granada
հայերեն: Գրանադա
Bahasa Indonesia: Granada
Interlingue: Granada (Hispania)
íslenska: Granada
italiano: Granada
日本語: グラナダ
Jawa: Granada
ქართული: გრანადა
Qaraqalpaqsha: Granada
Taqbaylit: Granada
қазақша: Гранада
한국어: 그라나다
kernowek: Granada
Ladino: Granada
Lëtzebuergesch: Granada
lietuvių: Granada
latviešu: Granada
Malagasy: Granada
македонски: Гранада
मराठी: ग्रानादा
Bahasa Melayu: Granada
эрзянь: Гранада
Plattdüütsch: Granada
नेपाली: ग्रानाडा
Nederlands: Granada (stad)
norsk nynorsk: Granada
norsk: Granada
occitan: Granada
ਪੰਜਾਬੀ: ਗਰਾਨਾਦਾ
پنجابی: غرناطہ
português: Granada (Espanha)
Runa Simi: Granada
română: Granada
русский: Гранада
संस्कृतम्: ग्रानाडा
sicilianu: Granada
Scots: Granada
srpskohrvatski / српскохрватски: Granada
Simple English: Granada
slovenčina: Granada
slovenščina: Granada
shqip: Granada
српски / srpski: Гранада
Kiswahili: Granada
தமிழ்: கிரனாதா
Türkçe: Granada
татарча/tatarça: Гранада
Twi: Granada
українська: Гранада
اردو: غرناطہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Granada
Tiếng Việt: Granada
Volapük: Granada
Winaray: Granada
吴语: 盖纳达
中文: 格拉纳达
粵語: 格蘭納達