Fanatikismo

Fanatikuloj de Tanĝero de Eugène Delacroix, Minneapolis Institute of Arts.

Fanatikismo etimologie - ĉiam uzata kun negativa haloo – devenas el la religia sfero [1] kaj reirigas al la latina «fanaticum, "inspirita de diaĵo, invadita de dia instigo", siavive deveninta el fanum = "templa, siavice alproksimiĝanta al fas = "sankta juro"»[2][3]

Sinonimo estas ankaŭ la latina "ne fas est" = ne estas permesite de dioj. La latina radiko fas indikas, efektive, agon religiaspektan [4]

Alia prietimologia hipotezo, malpli certa tamen, kunligas fanatikismon al farsa radiko "fanaahm" = neniiĝo, detruiĝo en la amo al dieca.

El tiuj etimologioj evidentas ke karakterizo de fanatikismo estas vejno de io frenezeca, akompanata se ne kaŭzata en kreda stato sincera kaj aŭtentika, de zelo ekscesa kaj senkritika, precipe por religia afero, amapolitika aŭ pro obseda entuziasmo por ideo aŭ persono ktp.[5]

Medioj de fanatikismo

Religio

Teorie ĉiuj religioj eskludas el sia pedagogio fanatikismon, tamen foje ĝi estas tolerata se ne profitata por estendi influon de la sama religio, kiel oni vidas en la nunaj persekutoj kontraŭ alireligianoj en diversaj landoj. [6]

Akompananto de religia fanatikismo estas fideismo, nome akcepti sian religon senkritike kaj maltolero.

Se pri kristanismo, ĉu la parabolo de Jesuo pri zizanio (Mateo 13, 24-30) invito kontraŭ fanatikismo kaj maltolero?

Foje okazas konfuzo inter religia fanatikismo kaj firma adhero al sia religia kredo. La dua, fakte, ne inkluzivas la unuan.

Sporto

En la medio sporta, la diferenco inter fan kaj fanatikulo estas ke dum ambaŭ provas elbordiĝan plezuron aŭ precipan intereson por determinita subjekto, la konduto de fanatikulo kuŝas ĉe la limoj de debordiĝo kaj estas konsiderita kiel rompanto de regantaj moralaj aŭ konvenciaj normoj, dum tiu de la "fan" kutime ne rompas tiun normaron (ankaŭ se ofte estas taksata io ekscesa) [7]

La sinteno de fanatikulo kutime ĝenas aŭ distrigas, hontigas aŭ lasas indiferentaj la grandan amason de "fan" kiu antaŭ ago fanatika ofte asertas ke mem konsentas kun ĝi. Kiel eroj fanatikaj oni citas huliganojn (hooligan).

Other Languages
български: Фанатизъм
català: Fanatisme
čeština: Fanatismus
dansk: Fanatisme
Deutsch: Fanatismus
Ελληνικά: Φανατισμός
English: Fanaticism
español: Fanatismo
eesti: Fanatism
euskara: Fanatismo
فارسی: تعصب
français: Fanatisme
galego: Fanatismo
Հայերեն: Ֆանատիզմ
Bahasa Indonesia: Fanatisme
italiano: Fanatismo
ქართული: ფანატიზმი
қазақша: Фанатизм
한국어: 광신주의
lietuvių: Fanatizmas
Bahasa Melayu: Taklid
Nederlands: Fanatisme
norsk: Fanatisme
polski: Fanatyzm
português: Fanatismo
română: Fanatism
русский: Фанатизм
slovenčina: Fanatizmus
српски / srpski: Фанатизам
svenska: Fanatism
тоҷикӣ: Мутаассиб
Türkçe: Fanatiklik
українська: Фанатизм
oʻzbekcha/ўзбекча: Mutaassiblik
中文: 狂热主义