Demenco

Demenco (el la latina dementia "sen menso") estas deficito en kognaj, emociaj kaj sociaj kapabloj, kio kondukas al limigo de la socia, profesia agado. Ĝi estas malfacile diagnozebla Alchajmer-tipa malsano. Ĝi komenciĝas per la falo de mallongdaŭra memoro, sed ankaŭ la daŭra memoro, la movigado kaj la lingvo malfortiĝas, kion oni nur poste rimarkas. La mensa kapablo malkreskas, aperas kondutaj perturboj, ekz. malamika sinteno.

Medicine, demenco estas tiu malsaniĝo de la cerbo, dum kiu la orientiĝa kaj parola kapabloj grave malboniĝas. Aperas kurt-tempa forgesemo, oni forgesas situon de aĵoj, serĉas ofte vortojn, en fina stadio ne rekonas la konatojn kaj parencojn.

Ĝi estas nekuracebla, sed mildigebla simptomo. La demenco ekigita per malsanoj komencas ĉe maljunuloj, sed ĝi povas ekigi ankaŭ per lezioj de cerbo. Pleje ĝi apartenas al la maljunulaj psikiatriaj perturboj.

Difinoj

La difinoj enhavas la faladon de la intelektaj, sentimaj kaj socialaj kapabloj, kaj malhelpon de la socia vivo kaj de la plenumado de taskoj. Pleje la perturbo de memoro karakterizas ĝin. Ĝi komenciĝas per la falo de maldaŭra memoro, ankaŭ la memorado kaj la memorigado estas koncernitaj. Poste ankaŭ el la daŭra memoro falas memoroj, do la malsanuloj forgesas pli kaj pli kapablecon kaj pretecon.

Laŭ ICD 10

La demenco estas sindromo, kiun ekigas kronika aŭ pliseveranta malsano de cerbo. Ĝi damaĝas la altajn kognitivajn funkciojn, do memoro, pensado, orientiĝo, kalkulado, inteligado, lernado, lingvo, opiniado, kaj decidado estas damaĝitaj kun plena konscio. La sensaj organoj laboras kiel frue. Tiujn simptomojn akompanas emociaj perturboj, kaj sanĝiĝado de kontrolo de emocioj, la motivado, kaj la sociala vivo. Tiuj povas esti komence pli fortaj ol la centralaj simptomoj. Pro rekonado de demenco la simptomoj devas resti minimume duonjare. Ili povas ekigi per sindromo de Alzheimero, per malsano de cerbaj arterioj kaj venoj, aŭ per aliaj malsanoj aŭ lezioj, kiuj damaĝas pere aŭ senpere la nervajn ĉelojn.

Laŭ DSM-IV

La kognitiva manko ekas rekoneblan damaĝon de sociala vivo kaj en la laboro, kaj rezultas pli malbonan efektivecon. Tiuj ne povas esti pravigita per deliro aŭ per eka perturbo de konscio. Al la perturbo de memoro devas aliĝi unu aŭ pli el tiuj:

  • Afazio, perturbo de lingvo
  • Apraksio, perturbo de farado
  • Agnozio, perturbo de rekonado de personoj kaj objektoj
  • Diseksekutiva sindromo, perturbo de desegno, organizado, kaj sinsekvo
Other Languages
Alemannisch: Demenz
العربية: خرف
azərbaycanca: Demensiya
беларуская: Дэменцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Дэмэнцыя
български: Деменция
bosanski: Demencija
català: Demència
čeština: Demence
Cymraeg: Gorddryswch
dansk: Demens
Deutsch: Demenz
Zazaki: Demans
Ελληνικά: Άνοια
English: Dementia
español: Demencia
eesti: Dementsus
euskara: Dementzia
فارسی: زوال عقل
suomi: Dementia
français: Démence
Frysk: Demintens
Gaeilge: Néaltrú
galego: Demencia
Avañe'ẽ: Tarova
ગુજરાતી: ડિમેન્શિયા
עברית: שיטיון
hrvatski: Demencija
magyar: Demencia
Հայերեն: Մարազմ
Bahasa Indonesia: Demensia
italiano: Demenza
日本語: 認知症
қазақша: Алжу
한국어: 치매
kurdî: Demenza
Latina: Dementia
Lëtzebuergesch: Demenz
Limburgs: Verkiensje
lietuvių: Silpnaprotystė
latviešu: Plānprātība
македонски: Деменција
മലയാളം: മേധാക്ഷയം
Bahasa Melayu: Demensia
Malti: Demenzja
Nederlands: Dementie
norsk: Demens
polski: Otępienie
پښتو: عقل زوال
português: Demência
русский: Деменция
sicilianu: Demenza
Scots: Dementia
srpskohrvatski / српскохрватски: Demencija
Simple English: Dementia
slovenčina: Demencia
slovenščina: Demenca
Soomaaliga: Xusuusla'aanta
shqip: Demenca
српски / srpski: Деменција
Basa Sunda: Déménsia
svenska: Demens
Kiswahili: Dimenshia
தமிழ்: மறதிநோய்
Tagalog: Demensiya
Türkçe: Demans
українська: Деменція
اردو: زوال عقل
Tiếng Việt: Suy giảm trí nhớ
Vahcuengh: Binghfatmwnh
中文: 失智症
粵語: 痴呆