Aro (rivero)

Aro
A5 Aarebruecke.jpg
Ponto super la rivero Aro ĉe Arch
Longeco291 km
Alteco de la fonto2310 m
Meznombra trafluo590 m³/s
Akvokolekta areo17'620 km²
AlfluantojSarino, Reuss,
Limato kaj aliaj
Alfluas alRejno
Alteco de la enfluejo311 m
Rivero en Eŭropo
v  d  
Information icon.svg

Aro (germana lingvo Aare, france Aar, en malnoviĝinta lingvaĵo Arole) estas rivero en Svislando. Ĝi estas la ĉefa alfluanto de la Rejno. Ĝi alportas signife pli grandan kvanton de akvo al la Rejno ol iu alia alfluaĵo - multe pli ol Mozelo, Majno und Neckar, ja fakte pli ol la Rejno mem, kaj tial laŭ internaciaj kutimoj la ĉef-rivero fakte devus nomiĝi korekte Aro kaj ne Rejno.

La rivero longas 291 km, dum tiu vojo ĝi subenfluas 1565 m, kaj la akvo el areo de 17'620 km² enfluas ĝin. Aro estas la plej longa rivero, kiu inter sia fonto kaj sia enfluejo en alian akvovojon komplete restas en Svislando.

La rivero mallonge post la fonto ĉe pasejo Grimsel
Apud la bestoĝardeno Dählhölzli de Berno
La rivero en la protektita regiono "Wasserschloss" ĉe la alfluejo de la rivero Reuss
Alfluejo de la rivero en la Rejnon apud Koblenz
La Aro ĉe komunumo Araŭo

Vojo

La rivero fontas el la Ar-Glaĉeroj en regiono Grimsel, trafluas la valon Haslital kaj la profundan gorĝon Aareschlucht super la komunumo Meiringen. Apud la komunumo Brienz la ankoraŭ glaĉerakva rivero fluas en la lagon de Brienz. Mallonge post la elfluo el tiu lago la rivereto Lütschine enfluas ĝin. Sekve la rivero pasas la lagon de Thun, kie ĝi akceptas la akvojn de la riveretoj Kander, Simme kaj Engstlige.

Apud la komunumo Thun la rivero forlasas la lagon Lago de Thun kaj tra la vasta valo Aaretal fluas al direkto de la svisia ĉefurbo Berno. Dume la riveretoj Gürbe kaj Giesse kune alfluas ĝin. En Berno la rivero ĉirkaŭkurbas la malnovan urbocentron, antaŭ ol ĝi enfluas la lagon Wohlensee, kiu estas barita cele al produkto de elektro.

Post la alfluo de la rivero Saane apud la komunumo Aarberg la rivero tra kanalo Hagneck enfluas la lagon Bielersee kaj poste plu tra la kanalo Nidau, ĝis ĝi apud komunumo Büren retrafas sian originan, antikvan riverujon. La du kanaloj konstruiĝis meze de la 19-a jarcento kaj celis protekti la lagan regionon ĉirkaŭ la urbo Bern kontraŭ printempaj inundoj, kiam la rivero ne sukcesis fortransporti la akvoamasojn pro la degeliĝanta neĝo de la Alpa montaro.

Nun la rivero flua slaŭlonge del la Ĵurasa montaro nordorienten tra la urbo Soloturno, kaj akceptas la rivereton Emme. Sekvas la komunumoj Wangen, Bannwil, Aarwangen, Aarburg, Olten, Aaraukaj fine Brugg. Poste ĝi en rapida sinsekvo akceptas la akvon de la riveroj Reuss kaj Limato - la kunfluan regionon de la tri riveroj oni nomas "Wasserschloss der Schweiz" (akvokastelo de Svislando, kvankam simple temas pri multe da akvo kaj ne pri konkreta kastelo). La pejzaĝo oriente de la riveroj inter la komunumoj Thun kaj Aarwangen dum la mezepoko nomiĝis "eta Burgundio".

Post la enfluo de la du riveroj la Aare fluas norden, ĝis ĝi ĉe Koblenz (Svislando) vidalvide de Waldshut (Germanio) fluas en la Rejnon. Tiupunkte la Aare per 590 m³/s da akvo kompare al 439 m³/s da akvo de la Rejno estas la pli akvoriĉa rivero: el hidrologia vidpunkto do la Rejno enfluas la riveron Aare kaj ne inverse...

Other Languages
Alemannisch: Aare
العربية: آر (نهر)
asturianu: Aare
azərbaycanca: Aare
беларуская: Аарэ
беларуская (тарашкевіца)‎: Аарэ
български: Аар
brezhoneg: Aar
bosanski: Aare
català: Aar
Cebuano: Hagneck Kanal
corsu: Aare
čeština: Aara
Cymraeg: Afon Aare
dansk: Aare
Deutsch: Aare
Ελληνικά: Άαρ
English: Aare
español: Río Aar
eesti: Aare jõgi
euskara: Aar
فارسی: آر (رود)
suomi: Aare
français: Aar
galego: Río Aar
עברית: ארה (נהר)
hrvatski: Aare
magyar: Aare
Հայերեն: Աարե (գետ)
Bahasa Indonesia: Sungai Aar
italiano: Aar (fiume)
日本語: アーレ川
ქართული: აარე
қазақша: Ааре
한국어: 아레강
lumbaart: Aar
lietuvių: Arė
Nederlands: Aare
norsk nynorsk: Aare
norsk: Aare
occitan: Aar
Deitsch: Aare Rewwer
polski: Aare
português: Rio Aar
rumantsch: Aara
română: Aare
русский: Аре
sicilianu: Aar
srpskohrvatski / српскохрватски: Aare
Simple English: Aar
slovenčina: Aare
slovenščina: Aare
svenska: Aare
Türkçe: Aare
українська: Ааре
West-Vlams: Aare
მარგალური: აარე
中文: 阿勒河