Ŝtato

La kovrilpaĝo de la verko de Thomas Hobbes nome Leviathan alegorio de la ŝtato.
Ŝtatoj de la oficiala eŭrozono en 2015 (blue) krom aliaj ŝtatoj de la Eŭropa Unio (brune).
Subŝtatoj de la ŝtato Usono

Ŝtato estas, laŭ PIV, "politika formo de organizita socio en limdifinita teritorio, kies registaro havas super la tiea loĝantaro regantan, leĝodonan, jurisdikcian kaj administracian povon". La nocio "ŝtato" povas do inkluzivi en la praktika uzo la organizadon de la povo en tiu teritorio, kaj la teritorio mem. En tiu ĉi lasta kazo iuj Esperanto-parolantoj uzas anstataŭe vortojn kiel "lando" aŭ "regno". Koncerne la koncepton de la povo, oni uzas foje (ne tre ĝuste) kiel sinonimojn la terminojn ŝtato kaj registaro. La tria elemento de la tuto estas la loĝantaro kiel subjekto kaj objekto de tiu koncepto.

Ŝtato estas malsimpla temo. Laŭ Max Weber estas nacio, kiu havas teritorion kaj suverenecon. Laŭ Lenin, ŝtato estas organo kreita de reganta klaso por perforto al la aliaj. Al Antonio Gramsci estas loko, kie okazas la klasbatalado. Se iu ne volas pripenson, la nocio de Weber estas taŭga, sed se oni demandas, kio estas "suvereneco", do la nocio necese malsimpliĝos.

Ŝtato estas tiele organizita politika komunumo kiu funkcias sub unu sistemo de regado. La problemo ĉe tiu difino estas ke ĝi povas iĝi cirkla se oni konsideras oftan difinon de "registaro", ĉar ŝtatoj estas foje difinitaj kiel registaroj kaj reciproke registaroj kiel ŝtatoj.[1] Tio evidentiĝas kiam ambaŭ konceptoj aperas sinonime en sprimoj kiaj "la ŝtato" kaj "la registaro" ambaŭ reference al organizita politika grupo kiu plenumas aŭtoritaton super partikulara teritorio.[2]

Multaj homaj socioj estis regataj de ŝtatoj dum jarmiloj, sed ankaŭ multaj estis senŝtataj socioj. La unuaj ŝtatoj aperis antaŭ ĉiekaŭ 5,500 jaroj en konekto kun rapida kresko de urboj, inventado de la skribado, kaj kodigo de novaj formoj de religio. Laŭlonge de la tempo, vario de diversaj formoj disvolviĝis, uzante variojn de aljustigoj por sia ekzistado (kiaj tiuj pri didevena rajto, la teorio de la socia kontrakto ktp.). Nuntempe, tamen, la moderna nacio-ŝtato estas la hegemonia formo de ŝtato al kiuj la popoloj estas submetitaj.

Other Languages
Afrikaans: Staat
Alemannisch: Staat
አማርኛ: አገር ግዛት
aragonés: Estato
العربية: دولة
ܐܪܡܝܐ: ܐܬܪܐ
مصرى: دوله
asturianu: Estáu
azərbaycanca: Dövlət
تۆرکجه: دؤولت
башҡортса: Дәүләт
Boarisch: Stoot
žemaitėška: Valstībė
беларуская: Дзяржава
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзяржава
български: Държава
বাংলা: রাষ্ট্র
brezhoneg: Stad
bosanski: Država
буряад: Улас
нохчийн: Пачхьалкх
Cebuano: Estado
ᏣᎳᎩ: ᏍᎦᏚᎩ
کوردی: دەوڵەت
corsu: Statu
čeština: Stát
kaszëbsczi: Państwò
Чӑвашла: Патшалăх
Cymraeg: Gwladwriaeth
dansk: Stat
Deutsch: Staat
Zazaki: Dewlete
dolnoserbski: Stat
Ελληνικά: Κράτος
español: Estado
eesti: Riik
euskara: Estatu
estremeñu: Estau
فارسی: دولت
Fulfulde: Leydi
suomi: Valtio
Võro: Riik
français: État
furlan: Stât
Frysk: Steat
Gaeilge: Tír
galego: Estado
Avañe'ẽ: Tetã
Hawaiʻi: Moku‘āina
עברית: מדינה
हिन्दी: राज्य
Fiji Hindi: State
hrvatski: Država
hornjoserbsce: Stat
magyar: Állam
հայերեն: Պետություն
Ilokano: Estado
ГӀалгӀай: Паччахьалкхе
Ido: Stato
íslenska: Ríki
italiano: Stato
日本語: 国家
Basa Jawa: Nagara
ქართული: სახელმწიფო
Адыгэбзэ: Къэрал
қазақша: Мемлекет
ភាសាខ្មែរ: ប្រទេស
ಕನ್ನಡ: ದೇಶ
한국어: 국가
Перем Коми: Канму
къарачай-малкъар: Кърал
kurdî: Şehr
коми: Канму
Кыргызча: Мамлекет
Latina: Civitas
Ladino: Estado
Lëtzebuergesch: Staat
Limburgs: Staot
Ligure: Stato
lumbaart: Stat
lingála: Letá
ລາວ: ລັດ
lietuvių: Valstybė
latviešu: Valsts
Basa Banyumasan: Negara
олык марий: Кугыжаныш
македонски: Држава
മലയാളം: രാഷ്ട്രം
монгол: Улс
मराठी: राज्य
Bahasa Melayu: Negara (politik)
Mirandés: Stado
Napulitano: Stato
Plattdüütsch: Staat
Nedersaksies: Staot
नेपाल भाषा: राज्य
Nederlands: Staat
norsk nynorsk: Stat
norsk: Stat
Nouormand: État
occitan: Estat
Pälzisch: Staat
polski: Państwo
Piemontèis: Stat
پنجابی: ازاد دیس
Ποντιακά: Κράτος
پښتو: دولت
português: Estado
Runa Simi: Mama llaqta
Romani: Stato
română: Stat
armãneashti: Statu
русский: Государство
русиньскый: Штат
саха тыла: Ил
sicilianu: Statu
سنڌي: رياست
srpskohrvatski / српскохрватски: Država
Simple English: State
slovenčina: Štát
slovenščina: Država
Soomaaliga: Dowlad
shqip: Shteti
српски / srpski: Држава
Basa Sunda: Nagara
svenska: Stat
Kiswahili: Dola
ślůnski: Państwo
தமிழ்: அரசு
тоҷикӣ: Давлат
ไทย: รัฐ
Tagalog: Estado
Tok Pisin: Kantri
Türkçe: Devlet
Xitsonga: Tiko
татарча/tatarça: Дәүләт
удмурт: Кун
українська: Держава
اردو: ریاست
oʻzbekcha/ўзбекча: Davlat
vèneto: Stato
vepsän kel’: Valdkund
Tiếng Việt: Nhà nước
Winaray: Estado
Wolof: Réew
მარგალური: სახენწჷფო
ייִדיש: מדינה
Zeêuws: Land
中文: 國 (政治)
文言:
Bân-lâm-gú: Pang-kok
粵語: