Ŝako

Ŝako
align=center
Nombro de ludantoj2
Aĝa rekomendo5 jaroj kaj pli
Daŭro de ludo
  • amika ludo, sen horloĝo kutime 10–60 minutoj
  • turniraj ludoj, kun tempa kontrolo 2–7 horoj
  • fulma ludo, 2 kaj pli minutoj
  • koresponda ludo, monatoj kaj jaroj
Komplekseco de regulojmeza
Strategiomultaj
Hazardoforestas
Necesaj kapablojstrategia kaj taktika pensado
Estiĝo15-a jarcento
v  d  
Information icon.svg

Ŝako (el la persa شطرنج, Ŝatranĝ, reganto aŭ reĝo) estas klasika tabulludo por du ludantoj. La ludo estiĝis en la 15-a jarcento en suda Eŭropo per reguligo de la persa ludo ŝatranĝo, sekvanto de la malnova hindia ludo ĉaturango. Ŝako estas ludata sur ŝaktabulo, la kvadrata tabulo dividita en 8 × 8 kvadratojn, alterne nigraj kaj blankaj. Komence de la ludo ĉiu ludanto havas sume dek ses pecojn de ses specoj: reĝon, damon, po du turojn, kurierojn kaj ĉevalojn kaj ok peonojn. La ludantoj, markataj kiel "blanko" kaj "nigro" laŭ la koloro de pecoj (kelkfoje ankaŭ nomataj "helo" kaj "malhelo"), per kiuj ili ludas, alterne ŝovas la pecojn el unu ĉelo al alia. La celo de la ludo estas ŝakmato, tia atako de la reĝo de la rivalo, kiu estas nerepuŝebla. La ŝako ne enhavas elementon de hazardo; la ludon decidas kapabloj kaj konoj de la ludantoj.

Grava komponento de la ŝako estas ŝaka teorio, kiu havas karakteron de scienco. En kompozicia ŝako ni renkontiĝas kun arta aspekto de la ŝako. La lernado kaj ludado de ŝakoj estas rekomendata kiel maniero, kiel plibonigi kvaliton de pensado kaj disvolvi favorajn karakterajn ecojn. La ŝako estas unu el la plej popularaj ludoj de la mondo. Ŝakon ludas milionoj da homoj kiel neformale por amuzo, tiel ankaŭ en konkursa, sporta aspekto. Ŝakmatĉoj kaj turniroj estas organizataj ekde la komencoj de tiu ĉi ludo kaj signifa evoluo de la ŝaka sporta vivo okazas ekde la lasta kvarono de la 19-a jarcento. La unua oficiala ŝakmondĉampiono, Wilhelm Steinitz, ekbatalis sian titolon en la jaro 1886; lia hodiaŭa sekvanto estas la norvega ŝaka grandmajstro Magnus Carlsen.

En la dua duono de la 20-a jarcento komencis esti en la ŝako uzataj komputiloj; en la komencoj de evoluo de komputila tekniko estis kreigo de ŝaka programo konsiderata kiel bona testo de kapablo de komputiloj similigi homan pensadon. Komence neperfektaj programoj iom post iom pliboniĝis kaj en la jaro 1997 gajnis speciala ŝakkomputilo de firmao IBM matĉon kontraŭ la tiama majstro de la mondo - Garry Kasparov. La komputiloj en la rolo de sekundantoj ebligis ankaŭ plibonigon de preparo de ŝakistoj kaj interreto alportis kun si ankaŭ kreskon de populareco de ŝakludo trans la reto.

Other Languages
Afrikaans: Skaak
Alemannisch: Schach
አማርኛ: ሰንጠረዥ
aragonés: Escaques
Ænglisc: Blēobord
العربية: شطرنج
ܐܪܡܝܐ: ܛܠܦܣܢܐ
مصرى: شطرنج
asturianu: Axedrez
azərbaycanca: Şahmat
تۆرکجه: شطرنج
башҡортса: Шахмат
Boarisch: Schach
žemaitėška: Šakmatā
беларуская: Шахматы
беларуская (тарашкевіца)‎: Шахматы
български: Шахмат
भोजपुरी: शतरंज
Bahasa Banjar: Catur
বাংলা: দাবা
brezhoneg: Echedoù
bosanski: Šah
буряад: Шатар
català: Escacs
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Guók-cié chiông-gì
нохчийн: Шахматаш
کوردی: شەتڕەنج
čeština: Šachy
Чӑвашла: Шахмат
Cymraeg: Gwyddbwyll
dansk: Skak
Deutsch: Schach
dolnoserbski: Šach
ދިވެހިބަސް: ރާޒުވާ
Ελληνικά: Σκάκι
English: Chess
español: Ajedrez
eesti: Male
euskara: Xake
فارسی: شطرنج
suomi: Shakki
Võro: Malõ
føroyskt: Talv
français: Échecs
Nordfriisk: Schach
Frysk: Skaken
Gaeilge: Ficheall
贛語: 國際象棋
Gàidhlig: Tàileasg
galego: Xadrez
ગુજરાતી: ચેસ
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî-yòng-khî
עברית: שחמט
हिन्दी: शतरंज
Fiji Hindi: Satranj
hrvatski: Šah
hornjoserbsce: Šach
Kreyòl ayisyen: Echèk (jwèt)
magyar: Sakk
հայերեն: Շախմատ
interlingua: Chacos
Bahasa Indonesia: Catur
Interlingue: Chac
Ilokano: Ahedres
íslenska: Skák
italiano: Scacchi
日本語: チェス
Patois: Ches
la .lojban.: caxmati
Basa Jawa: Sekak
ქართული: ჭადრაკი
қазақша: Шахмат
한국어: 체스
kurdî: Sedrenc
Кыргызча: Шахмат
Latina: Scacci
Lëtzebuergesch: Schach
лезги: Шахматар
Lingua Franca Nova: Xace
Limburgs: Sjaaksjpèl
lietuvių: Šachmatai
latviešu: Šahs
मैथिली: शतरञ्ज
Malagasy: Eseky
македонски: Шах
മലയാളം: ചെസ്സ്
монгол: Шатар
मराठी: बुद्धिबळ
Bahasa Melayu: Catur
Mirandés: Xadreç
Nāhuatl: Cuappatōlli
Plattdüütsch: Schachspeel
Nedersaksies: Skaakn
नेपाली: बुद्धिचाल
नेपाल भाषा: चेस
Nederlands: Schaken
norsk nynorsk: Sjakk
norsk: Sjakk
Sesotho sa Leboa: Moruba wa sekgowa
occitan: Escacs
Livvinkarjala: Šahmuattukiža
ଓଡ଼ିଆ: ଚେସ
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ਤਰੰਜ
Norfuk / Pitkern: Ches
polski: Szachy
پنجابی: شطرنج
پښتو: سترنج
português: Xadrez
Runa Simi: Qhapaq chunkana
română: Șah (joc)
русский: Шахматы
русиньскый: Шахы
संस्कृतम्: चतुरङ्गक्रीडा
саха тыла: Саахымат
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱪᱮᱥ
sardu: Iscacos
sicilianu: Scacchi
Scots: Chess
davvisámegiella: Šáhkka
srpskohrvatski / српскохрватски: Šah
සිංහල: චෙස්
Simple English: Chess
slovenčina: Šach (hra)
slovenščina: Šah
shqip: Shahu
српски / srpski: Шах
Basa Sunda: Catur
svenska: Schack
Kiswahili: Sataranji
తెలుగు: చదరంగం (ఆట)
тоҷикӣ: Шоҳмот
Türkmençe: Küşt
Tagalog: Ahedres
Türkçe: Satranç
татарча/tatarça: Шахмат
українська: Шахи
اردو: شطرنج
oʻzbekcha/ўзбекча: Shaxmat
vèneto: Scachi
vepsän kel’: Šahmatad
Tiếng Việt: Cờ vua
Volapük: Cög
Winaray: Chess
吴语: 国际象棋
хальмг: Шатр
isiXhosa: Itshesi
მარგალური: ჭარდაკი
ייִדיש: שאך (שפיל)
中文: 國際象棋
Bân-lâm-gú: Kok-chè chhiūⁿ-kî
粵語: 國際象棋