Ĥorduloj

Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Ĥorduloj
Troveblo de fosilioj: Malfrua Ediacaran - ĉi-epoke
Thunnus albacares
Thunnus albacares
Biologia klasado
Domajno: Eŭkariotoj Eukaryota
Subdomajno: Unikonta
Superregno: Opistokontoj Opisthokonta
Regno: Bestoj Animalia
Subregno: Eumetazoa
(senranga filumo) Duflankuloj Bilateria
Superfilumo: Novbuŝuloj Deuterostomia
Ĥorduloj Chordata
Bateson, 1885
Aliaj Vikimediaj projektoj
v   d  
Information icon.svg

Ĥorduloj [1] (science: Chordata) estas filumo de celomuloj, kies korpo estas fortikigita per dorsa ĥordo ( chorda dorsalis), kiu formas bazon de spino.

Laŭ tradicia klasifiko, tiu ĉi filumo enhavas la subfilumon vertebruloj, kaj du aliajn vivantajn subfilumojn: tunikuloj kaj brankiostomuloj.

Laŭ kladistiko, la miksinuloj nun ne estas konsiderataj kiel vertebruloj, kaj miksinuloj kaj vertebruloj kune konsistigas la grupon kraniuloj.

El pli ol 65,000 vivantaj specioj de Ĥorduloj, ĉirkaŭ la duono el ili estas ostecaj fiŝoj de la klaso Osteichthyes. La plej grandaj kaj plej rapidaj animaloj, nome la blua baleno kaj la migra falko respektive, estas ĥorduloj, kiel same estas homoj. [2]

Origino de la nomo

Kvankam la nomo Chordata estas atribuita al William Bateson (1885), ĝi estis jam uzata ĉirkaŭ 1880. Ernst Haeckel priskribis taksonon enhavantan tunikulojn, brankiostomulojn kaj vertebrulojn en 1866. Kvankam li uzis la germanlingvan formon, on akceptis fare de la kodo IKZN pro ties sekva latinigo. [3]

Difino

Ĥorduloj formas filumon de animaloj kiuj estas bazataj sur duflanka korpoformon, [4] kaj estas difinitaj pro havo iel en siaj vivoj de ĉio el la jeno: [5]

  • Notokordo, nome rigida aro de kartilagoj kiuj etendas laŭlonge de la interno de sia korpo. Inter vertebrula subgrupo de ĥorduloj la notokordo disvolviĝas en vertebraro, kaj en tute akvaj specioj tio helpas al animalo naĝi per fleksado de sia vosto.
  • Dorsa neŭra tubo. Ĉe fiŝoj kaj aliaj vertebruloj, tio disvolviĝas en la mjelo, nome ĉefa komunika trunko de la nerva sistemo.
  • Faringotremoj. La faringo estas la parto de la gorĝo tuj interne de la buŝo. Ĉe fiŝoj la tremoj estas modifitaj por formi brankojn, sed ĉe kelkaj ĥorduloj ili estas parto de filtromanĝa sistemo kiu elprenas partiklojn de manĝo el la akvo en kiu vivas la animaloj.
  • Post-anusa vosto. Muskola vosto kiu etendiĝas malantaŭ la anuso.
  • Endostilo. Tio estas fendo ĉe la alventra muro de la faringo. Ĉe filtromanĝaj specioj ĝi produktas mukon por arigi manĝopartiklojn, kiuj helpas en transportado de manĝo al la ezofago. [6] Ĝi ankaŭ stokas jodon, kaj povas esti pramontro de la tiroida glando ĉe vertebruloj. [5]
Other Languages
Afrikaans: Rugstringdiere
Alemannisch: Chordatiere
አማርኛ: አምደስጌ
aragonés: Chordata
العربية: حبليات
অসমীয়া: ক'ৰডাটা
asturianu: Chordata
azərbaycanca: Xordalılar
башҡортса: Хордалылар
žemaitėška: Chuordėnē
беларуская: Хордавыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Хордавыя
български: Хордови
भोजपुरी: कार्डेट
বাংলা: কর্ডাটা
brezhoneg: Chordata
bosanski: Hordati
буряад: Хүбшэтэн
català: Cordats
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cék-só̤h dông-ŭk
کوردی: مازەداران
čeština: Strunatci
Cymraeg: Cordog
dansk: Chordater
Deutsch: Chordatiere
Ελληνικά: Χορδωτά
English: Chordate
español: Chordata
euskara: Kordatu
فارسی: طنابداران
føroyskt: Chordata
français: Chordata
Nordfriisk: Ragstringdiarten
Gaeilge: Chordates
Gàidhlig: Chordata
galego: Cordados
Gaelg: Chordata
客家語/Hak-kâ-ngî: Chit-sok thung-vu̍t
עברית: מיתרניים
हिन्दी: रज्जुकी
Fiji Hindi: Chordate
hrvatski: Svitkovci
Kreyòl ayisyen: Kòde
Հայերեն: Քորդավորներ
interlingua: Chordata
Bahasa Indonesia: Chordata
Ilokano: Kordata
íslenska: Seildýr
italiano: Chordata
日本語: 脊索動物
la .lojban.: skoselti'e
Basa Jawa: Chordata
ქართული: ქორდიანები
қазақша: Хордалылар
ಕನ್ನಡ: ಕಾರ್ಡೇಟ್
한국어: 척삭동물
Перем Коми: Мышксöнаэз
kernowek: Chordata
Кыргызча: Хордалуулар
Latina: Chordata
Lëtzebuergesch: Chordadéieren
Limburgs: Chordabieste
Ligure: Chordata
lietuvių: Chordiniai
latviešu: Hordaiņi
македонски: Хордови
മലയാളം: കോർഡേറ്റ
монгол: Хөвчтөн
Bahasa Melayu: Kordata
Malti: Chordata
Plattdüütsch: Ruggensnarendeerter
Nederlands: Chordadieren
norsk nynorsk: Ryggstrengdyr
Novial: Chordata
occitan: Chordata
ਪੰਜਾਬੀ: ਤੰਦਧਾਰੀ
polski: Strunowce
Piemontèis: Chordata
پنجابی: کورڈیٹ
português: Cordados
Runa Simi: Wasa tiwlliyuq
română: Cordate
русский: Хордовые
русиньскый: Хордовы
саха тыла: Хордалыктар
sicilianu: Chordata
Scots: Chordate
srpskohrvatski / српскохрватски: Svitkovci
Simple English: Chordate
slovenčina: Chordáty
slovenščina: Strunarji
српски / srpski: Хордати
Basa Sunda: Chordata
Kiswahili: Kodata
తెలుగు: కార్డేటా
тоҷикӣ: Танобдорон
Tagalog: Kordata
lea faka-Tonga: Monumanu filo siliva
Türkçe: Kordalılar
татарча/tatarça: Хордалылар
українська: Хордові
اردو: حبلیات
oʻzbekcha/ўзбекча: Xordalilar
West-Vlams: Chordabêestn
Winaray: Chordata
მარგალური: ქორდიანეფი
ייִדיש: כארדאטן
中文: 脊索动物
Bân-lâm-gú: Chek-soh tōng-bu̍t
粵語: 脊索動物