Ĉinio

Disambig.svgPor samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Ĉinio (apartigilo), Ĉina Popola Respubliko kaj Respubliko de Ĉinio.
Ĉinio

Tradicia ĉinlingvo: 中國 Simpligita ĉinlingvo: 中国

Tradicia ĉinlingvo: 中國

Simpligita ĉinlingvo: 中国

Zhongwen.svgTiu ĉi artikolo enhavas ĉinan tekston.
Sen taŭgaj subteniloj vi povas vidi demandsignojn, kvadratojn aŭ aliajn signojn anstataŭ ĉinaj karaktroj.

Ĉinio, aŭ Ĉinujo, estas vidita diversmaniere kiel antikva civilizo en Orienta Azio, kiu profunde kulture influis kelkajn najbarajn landojn kaj naciojn, aŭ kiel la modernaj nacioj kiuj estas daŭrigo de la civilizo.

Kun preskaŭ 4 000 jaroj da kontinua historio, Ĉinio estas unu el plej malnovaj civilizoj de la mondo.[1][2][3] Antaŭ la 19-a jarcento, ĝi posedis unu el la plej altnivelaj socioj kaj ekonomioj en la mondo,[4][5] sed en la civila malstabileco de ĝia fina dinastio, ĝi maltrafis la Industrian Revolucion kaj regresis en graveco. En la 19-a kaj 20-a jarcento, imperiismo kaj internaj militoj difektis la landon kaj ĝian ekonomion kaj alproksimiĝis la forfalo de imperia regulo.

En 1949, post la finiĝo de grava batalo en la Ĉina enlanda milito, aperis du ŝtatoj nomantaj sin "Ĉinio":

  • Flago de Tajvano La Respubliko de Ĉinio (RĈ), establita en 1912 en kontinenta Ĉinio, nun ofte Tajvano, regas super la insuloj de Tajvano kaj kelkaj periferiaj insuloj.

En la 1950-aj jaroj, ŝanĝo al ekonomiaj politikoj en Tajvano transformis la insulon en teknologio-direkte industriiĝintan ekonomion post periodo de altaj kreskigaj indicoj kaj rapida industriiĝo. En la Popola Respubliko en la 1970-aj jaroj okazis reformo nomata la "Kvar Modernigoj" - plibonigita agrikulturo, industrio, teknologio kaj defendo. Ĝi levis vivajn normojn kaj transformis la ŝtategon al rapide industriiĝanta monda superpotenco.[6][7] Malgraŭ tio, la ĈPR hodiaŭ ankoraŭ devas pritrakti la disiĝon inter riĉaj kaj malriĉaj ŝtatanoj, ekologia degenerado kaj serioza korupto.

Historie, la kulturo de Ĉinio etendiĝis trans Orienta Azio ĝenerale, kaj la ĉinan religion kaj skribsistemojn adoptis najbaraj landoj kiel Japanio, Koreio kaj Vjetnamio. Tra ĝia historio, Ĉinio estis la fonto de multaj gravaj inventaĵoj.[8] Ĝi havas ankaŭ unu el plej malnovaj skribsistemoj. Frua pruvo de homa setlado en la regiono estis trovita ĉe la Zhoukoudian-kaverno, unu el la plej fruaj sciataj specimenoj de Homo erectus, nun ofte nomata la Pekina Homo, kiu vivis proksimume antaŭ 300 000 ĝis 780 000 jaroj.[9]

Other Languages
Alemannisch: China
አማርኛ: ቻይና
Ænglisc: Cīna
العربية: الصين (منطقة)
ܐܪܡܝܐ: ܨܝܢ (ܐܪܥܐ)
Aymar aru: China
བོད་ཡིག: རྒྱ་ནག
brezhoneg: Sina
català: Xina
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dṳ̆ng-guók
čeština: Čína
Cymraeg: Tsieina
Deutsch: China
ཇོང་ཁ: རྒྱ་ནག
español: China (región)
Võro: Hiina
arpetan: Ch·ina
Gaeilge: An tSín
贛語: 中國
گیلکی: چین
Gaelg: Yn Çheen
客家語/Hak-kâ-ngî: Chûng-koet
עברית: סין (אזור)
हिन्दी: चीन
Bahasa Indonesia: Tiongkok (istilah)
íslenska: Kína
日本語: 中国
Patois: Chaina
Basa Jawa: Cina
ಕನ್ನಡ: ಚೀನಾ
한국어: 중국
kernowek: China
Bahasa Melayu: China
Nederlands: China
norsk nynorsk: Kina
norsk: Kina
Nouormand: Chinne
Picard: Kine
Deitsch: Tscheine
पालि: चीन
polski: Chiny
Runa Simi: Chunwa
română: China
русиньскый: Китай
संस्कृतम्: चीन
Simple English: China
slovenščina: Kitajska
српски / srpski: Кина (регион)
Basa Sunda: Tiongkok (istilah)
svenska: Kina (region)
ತುಳು: ಚೀನಾ
Türkçe: Çin (bölge)
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: خىتاي
українська: Китай
Tiếng Việt: Trung Quốc (khu vực)
walon: Chine
Winaray: Tsina
吴语: 中國
Yorùbá: Ṣáínà
中文: 中國
文言: 中國
Bân-lâm-gú: Tiong-kok
粵語: 中國