Murtadèla

Stemma Carpi.png Carpśàn
C'l artìcul chè 'l è scrit in CarpśànEmiliàn
Na grósa murtadèla pròunta p'r èser sfetlèda da la màchina sfetladóra.
Dal fèti sutìli 'd murtadèla armisćèda cui pistâc.
Na lunga murtadèla tajèda da 'n cô.

La murtadèla (mortadella in itagliàn) l'è 'n insachê 'd cherna dal nimêl, ch'a s cata bèle cunfesiunê dai salumifìsi e ch'a s còumpra ind i negósi alimentêr.
L'è fata sù cun di tàj pregê dal pōrc, tridê dimòndi fîn, armisćê cun di tuchèt ed lêrd e, insavurìda cun dal spési, la vìn pò insachèda e cóta lungamèint. 'L è 'n magnèr abastànsa grâs, el só calorìi per èto egl'ìn dintór'n ai 300 Kcal[1], e incòr i so grâs egl'ìn di grâs satur, a dìr pîn ed colesterôl[2], mo 'd lung a 'l tèimp a s è serchê 'd mijorèr i tàj dla cherna druèda e ślunghèr-en al tèimp 'd cutùra, in manéra da calèr pròpia la pêrt più grasa dal salùm[3].

«
... Che al nom 'd Bulògna grassa immurtaló
In tùtti el part dèl mònd ai nuster dé.

La Murtadêlla d st'zib tant decantâ,
Squisit e savuré fein mai ch'a vli,
Ch'vein dai bulgnis e furastir zercâ.

Magnala cún al mllòn, o pur .... Cùn l'u,
Cún i fig, o al furmai, o da per lì,
Sèimper la srà un magnein di miur s't'in vu.[4]»
(BLG)(Estad, in dal "Lunari per l'ann 1881" dal Duttòur Truvlein)
«
... Ch'l'imurtalèva al nòm ed Bulògna la gràsa
In tùti el pert dal mond ai noster dè.

La Murtadèla, 'd cal magnèr chè tant famōś,
Bunèsim e savurî in fìntànt ch'a vlî,
Ch'al vìn dmandê dai bulgnéś e dai furastér.

Magn-la col mlòun o anc .... Cun l'ùa,
Coi fîg o col furmàj, o da per lē,
La srà sèimper un magnarèin di miōr, s't in vō.»

Murtadèla Bulògna

"Murtadèla Bulògna" 'l è 'l nòm che la murtadèla cumùna l'à ciapê cun 'l arcgnusimènt da l' Uniòun Evropèa edl' IGP e che, grasi a 'l disiplinêr specìfic ch'al ghe cmànda, l'obedìs a 'l reghli a 'l riguêrd di ingrediìnt edla só preparasiòun e di pôst d'indû i gh'àn da deśgnìr el śó cherni da lavurèr.

Other Languages
العربية: مرتديلا
беларуская: Мартадэла
català: Mortadel·la
čeština: Mortadela
Deutsch: Mortadella
English: Mortadella
español: Mortadela
euskara: Mortadela
suomi: Mortadella
français: Mortadelle
עברית: מורטדלה
hrvatski: Mortadela
magyar: Mortadella
Հայերեն: Մորտադելա
한국어: 모르타델라
македонски: Мортадела
Napulitano: Murtarella
norsk: Mortadella
polski: Mortadela
português: Mortadela
русский: Мортаделла
Simple English: Mortadella di Bologna
српски / srpski: Мортадела
svenska: Mortadella
中文: 意式肉腸