Furmintòun

Bandiera di Modena.PNG Mudnés
Bandiera di Parma.PNG Pramsân
C'l artìcul chè 'l è scrit in MudnésEmiliàn
Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese'
Panòci ed furmintòun
Panòci ed furmintòun "fravla"

Al furmintòun (al nòm latèin l'è Zea mays) l'è na piànta dla famìa Poaceae, tribù Maydeae.

Al fóst cal tin só i chécch l'è al lècch, e l'è la pèrta ch'as bóta vìa; l'insém dal lècch e di chécch l'è la panòcia.

Al furmintòun l'è un di lavór da magnèr pió importànt in dl'America e in dl'Europa: cun al furmintòun as pól anca fèr l'òli (quèst chè an và mia bèin da frézer), al pop corn (quand i chécch i scòpien) e la farèina (druvèda da fèr la pulèinta e alcùni qualitê ed pan e 'd dólci); a-s pól anca tirèregh fóra un liquór.

As dróva anca da der da magnèr a i animèl, sopratótt i vàch e al galèini.

As pól anch brusèr per fèr dl'energìa cl'an fà brìsa di dàn a l'ambièint.

Mòdi ed dìr

  • (MUD) As dìs và a spanucèr al furmintòun per dìr a quelchidùn ch'al l'à fiachê a basta; al lavór dal spanuciadór, in di tèimp antìgh, l'éra un lavór di puvràz.
Na despanuciadùra dal furmintòun in di an '60.
Na despanuciadùra ed tèimp indrē.
  • (MUD) Un che l'è sèimper da la pàrt dal furmintòun l'è un cal stà da la pèrta ed chi cmànda e al 'n còrr brisa di résch; quest perchè un tèimp, in dal càmp, al furmintòun l'éra dimòndi volti datés da un canèl pin d'aqua ch'i cuntadèin druvèven d'anafièr, e acsè a l'éra al prémm a ciapèr l'aqua.

(BLG) Se per San Patrézi t'sumnarè al furmintón, t'cuiarè di bia panución:[1] San Patrézi al vin al 17 ed mèrz.

Other Languages
Afrikaans: Mielie
Alemannisch: Mais
አማርኛ: በቆሎ
aragonés: Zea mays
العربية: ذرة (نبات)
مصرى: دره
asturianu: Zea mays
Aymar aru: Tunqu
azərbaycanca: Qarğıdalı (bitki)
башҡортса: Шәкәр кукурузы
Boarisch: Gugaruz
Bikol Central: Mais
беларуская: Кукуруза
беларуская (тарашкевіца)‎: Кукуруза
български: Царевица
Bislama: Corn
bamanankan: Kaba
বাংলা: ভুট্টা
བོད་ཡིག: ཨ་ཤོམ།
brezhoneg: Maiz
bosanski: Kukuruz
буряад: Кукуруза
català: Dacsa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Iù-diĕng-báu
нохчийн: ХьаьжкӀа
Cebuano: Zea mays
ᏣᎳᎩ: ᏎᎷ
Tsetsêhestâhese: Ová'kemâhaemenôtse
کوردی: گەنمەشامی
čeština: Kukuřice setá
Чӑвашла: Чакан тулă
Cymraeg: Indrawn
dansk: Majs
Deutsch: Mais
Thuɔŋjäŋ: Anyuɔl
Zazaki: Lazut
dolnoserbski: Majs
ދިވެހިބަސް: ޒުވާރި
Ελληνικά: Καλαμπόκι
English: Maize
Esperanto: Maizo
español: Zea mays
eesti: Mais
euskara: Arto
estremeñu: Zea mays
فارسی: ذرت
Fulfulde: Masarji
suomi: Maissi
Võro: Mais
Na Vosa Vakaviti: Sila
føroyskt: Mais
français: Maïs
Nordfriisk: Meis (slach)
furlan: Blave
贛語: 粟米
galego: Millo
Avañe'ẽ: Avati
Bahasa Hulontalo: Binte
ગુજરાતી: મકાઈ
Hausa: Masara
客家語/Hak-kâ-ngî: Pâu-siuk
עברית: תירס
हिन्दी: मक्का (अनाज)
hrvatski: Kukuruz
hornjoserbsce: Prawa kukurica
Kreyòl ayisyen: Mayi
Հայերեն: Եգիպտացորեն
interlingua: Zea mays
Bahasa Indonesia: Jagung
Ilokano: Mais
ГӀалгӀай: ХьажкӀа
Ido: Maizo
íslenska: Maís
italiano: Zea mays
Patois: Kaan
la .lojban.: zumri
Basa Jawa: Jagung
ქართული: სიმინდი
Адыгэбзэ: Нартыху
Kabɩyɛ: Saamɩɖɛ
Kongo: Disângu
қазақша: Жүгері
한국어: 옥수수
къарачай-малкъар: Нартюх
kurdî: Garis
Кыргызча: Жүгөрү
Latina: Zea mays
Ladino: Mais
Lëtzebuergesch: Mais
Lingua Franca Nova: Mais
Limburgs: Meis
Ligure: Granon
lumbaart: Zea mays
lingála: Lisángú
latviešu: Kukurūza
मैथिली: मकै
Basa Banyumasan: Jagung
македонски: Пченка
മലയാളം: ചോളം
मराठी: मका
Bahasa Melayu: Jagung
မြန်မာဘာသာ: ပြောင်းဖူး
مازِرونی: کوگندم
Nāhuatl: Cintli
Napulitano: Granone
नेपाली: मकै
नेपाल भाषा: कःनि
Nederlands: Mais
norsk nynorsk: Mais
norsk: Mais
Diné bizaad: Naadą́ą́ʼ
occitan: Milh
ଓଡ଼ିଆ: ମକା
Ирон: Нартхор
ਪੰਜਾਬੀ: ਮੱਕੀ
Kapampangan: Mais
Deitsch: Welschkann
Piemontèis: Melia
پنجابی: مکی
Ποντιακά: Λαζούδ
پښتو: جوار
português: Milho
Runa Simi: Sara
română: Porumb
armãneashti: Câlâmbuchiu
русский: Кукуруза
Kinyarwanda: Ikigori
саха тыла: Кукурууза
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱡᱚᱱᱚᱲᱟ
sicilianu: Zea mays
Scots: Maize
سنڌي: مڪئي
srpskohrvatski / српскохрватски: Kukuruz
සිංහල: බඩ ඉරිඟු
Simple English: Maize
slovenčina: Kukurica siata
slovenščina: Koruza
chiShona: Chibage
Soomaaliga: Galley
shqip: Misri
српски / srpski: Кукуруз
Seeltersk: Turske Weete
Basa Sunda: Jagong
svenska: Majs
Kiswahili: Muhindi
తెలుగు: మొక్కజొన్న
Tagalog: Mais
Setswana: Mmidi/Mmopo
lea faka-Tonga: Koane
Türkçe: Mısır (bitki)
татарча/tatarça: Кукуруз
chiTumbuka: Chingoma
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كۆممىقوناق
українська: Кукурудза
اردو: مکئی
oʻzbekcha/ўзбекча: Makkajoʻxori
vèneto: Zea mays
vepsän kel’: Kukuruz
Tiếng Việt: Ngô
Winaray: Maís
吴语: 玉米
მარგალური: ლაიტი
ייִדיש: קוקורוזע
Yorùbá: Àgbàdo
Vahcuengh: Haeuxyangz
中文: 玉米
Bân-lâm-gú: Hoan-be̍h
粵語: 粟米