Χαλίφης
English: Caliph

Ο χαλίφης (αραβικά: خَليفة‎, χαλίφα, κυριολεκτικά: διάδοχος - του Μωάμεθ) είναι ηγεμονικός μουσουλμανικός κληρονομικός τίτλος. Ο ηγεμόνας μουσουλμανικής ούµα (κοινότητας). Όταν πέθανε ο Μωάμεθ (8 Ιουνίου 632) τον διαδέχθηκε στις πολιτικές και διοικητικές εξουσίες ο Αμπού Μπακρ ας–Σιντίκ με τον τίτλο "Χαλίφα ρασούλ Αλά(χ)" (Διάδοχος αγγέλου (αγγελιαφόρου) Θεού). Αυτός όμως ο όρος μάλλον καθιερώθηκε ως ηγεμονικός (θρησκευτικός και πολιτικός) επί ηγεμονίας του 2ου Χαλίφη Ουμάρ Α΄ λαμβάνοντάς το από το Κοράνι που έτσι αποδίδεται στον Αδάμ και τον Δαβίδ ως αντιβασιλείς του Θεού.

Ο Αμπού Μπακρ και οι τρεις άμεσοι διάδοχοί του θεωρήθηκαν μόνοι «τέλειοι» ή «ορθά καθοδηγούμενοι» (αλ-κουλάφα, αρ-ρασίντουμ). Μετά από αυτούς τον τίτλο του Χαλίφη έλαβαν 14 μουσουλμάνοι ηγεμόνες της Δυναστείας των Ομεϋαδών της Δαμασκού, στη συνέχεια 38 της Δυναστείας των Αββασιδών της Βαγδάτης (που κατέρρευσε το 1258 από τους Σελτζούκους Τούρκους), από τους απογόνους των Αββασιδών στο Κάιρο (1258-1517) παρότι η εξουσία ασκούταν από τους Μαμελούκους και από το 1517 που συνελήφθη ο τελευταίος των απογόνων πέρασε στον Σουλτάνο Σελίμ Α΄ «ως επικυριαρχίας αξίωμα διαδοχής». Έτσι ο τίτλος του Χαλίφη περνά σε όλους τους μετά Σελίμ Α΄ Σουλτάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι τις 3 Μαρτίου 1924 που καταργείται από την Τουρκική Δημοκρατία.

Παράλληλα με τις παραπάνω περιόδους, μετά την πτώση της Δυναστείας των Ομεϋαδών στη Δαμασκό (750), ο τίτλος υιοθετήθηκε από τον ισπανικό κλάδο (εκ της ίδιας Δυναστείας) που ηγεμόνευε στην Κόρδοβα από το 755 μέχρι το 1031. Ενώ τον ίδιο τίτλο οικειοποιήθηκε κι η Δυναστεία Φατιμιδών, ηγεμόνων της Αιγύπτου που υποστήριζαν ότι είναι απόγονοι της κόρης του Μωάμεθ της Φάτιμα και του συζύγου της Αλή.

Οι Σιίτες μουσουλμάνοι αποκαλώντας τον ανώτατο θρησκευτικό τους ηγέτη "Ιμάμη" θεωρούν ότι ο Χαλίφης μπορεί να είναι μόνο απευθείας απόγονος του Μωάμεθ, ενώ οι Σουνίτες υποστηρίζουν ότι το αξίωμα αυτό μπορούν να φέρουν μόνο οι απόγονοι των Κουραϊσιτών, φυλή από την οποία καταγόταν ο Μωάμεθ.

Πηγές

  • "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.60ος, σελ.348.
άλλες γλώσσες
aragonés: Califa
العربية: خليفة
অসমীয়া: খলিফা
asturianu: Califa
azərbaycanca: Xəlifə
تۆرکجه: خلیفه‌
башҡортса: Хәлифә
беларуская: Халіф
беларуская (тарашкевіца)‎: Халіф
български: Халиф
বাংলা: খলিফা
brezhoneg: Kalif
bosanski: Halifa
català: Califa
کوردی: خەلیفە
čeština: Chalífa
Чӑвашла: Халиф
Cymraeg: Califf
dansk: Kalif
Deutsch: Kalif
English: Caliph
Esperanto: Kalifo
español: Califa
eesti: Kaliif
euskara: Kalifa
فارسی: خلیفه
suomi: Kalifi
français: Calife
Frysk: Kalyf
galego: Califa
עברית: ח'ליפה
हिन्दी: ख़लीफ़ा
hrvatski: Kalif
magyar: Kalifa
հայերեն: Խալիֆ
Bahasa Indonesia: Khalifah
Ido: Kalifo
íslenska: Kalífi
italiano: Califfo
日本語: カリフ
ქართული: ხალიფა
қазақша: Халифа
한국어: 칼리파
kurdî: Xelîfetî
Latina: Calipha
lietuvių: Kalifas
latviešu: Kalifs
македонски: Калиф
മലയാളം: ഖലീഫ
Bahasa Melayu: Khalifah
Nederlands: Kalief
norsk nynorsk: Kalif
norsk: Kalif
ਪੰਜਾਬੀ: ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ
polski: Kalif
پنجابی: خلیفہ
português: Califa
русский: Халиф
سنڌي: خليفو
srpskohrvatski / српскохрватски: Kalif
Simple English: Caliph
slovenčina: Kalif
slovenščina: Kalif
српски / srpski: Калиф
Sunda: Khalifah
svenska: Kalif
Kiswahili: Khalifa
தமிழ்: கலீபா
తెలుగు: ఖలీఫా
тоҷикӣ: Халифа
Tagalog: Kalipa
татарча/tatarça: Хәлифә
українська: Халіф
اردو: خلیفہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Xalifa
Tiếng Việt: Khalip
吴语: 哈里发
ייִדיש: כאליף
中文: 哈里发
Bân-lâm-gú: Khalifah
粵語: 哈里發