Φωσφολιπίδια

Σχηματική αναπαράσταση της φωσφατιδυλοχολίνης
Σχηματική απεικόνιση φωσφολιπιδίων

Τα φωσφολιπίδια είναι οργανικές ενώσεις που μαζί με τα ουδέτερα λίπη και τα στεροειδή αποτελούν τις βασικές κατηγορίες των λιπιδίων.Τα φωσφολιπίδια είναι µια κατηγορία λιπιδίων που παρουσιάζει ποικιλίαδοµών.

Τα περισσότερο διαδεδομένα φωσφολιπίδια αποτελούν ενώσεις από ένα μόριο γλυκερόλης, δύο μόρια λιπαρών οξέων, ένα μόριο φωσφορικού οξέος και ένα μόριο ακόμη, μικρότερο, καλούμενο γενικά πολικό μόριο.

Τα πιο συνηθισµένα φωσφολιπίδια έχουν έναν κορµό γλυκερόλης καιονοµάζονται ειδικότερα γλυκεροφωσφολιπίδια ή φωσφογλυκερίδια. Τοαπλούστερο γλυκεροφωσφολιπίδιο έχει µια φωσφορική οµάδα στην ακραίαθέση της γλυκερόλης και από µια ακυλοµάδα στις άλλες δυο θέσεις.Ονοµάζεται φωσφατιδικό οξύ και είναι η µητρική ένωση των υπόλοιπωνγλυκεροφωσφολιπιδίων.

Οι αλκοόλες που συναντάµε συχνότερα στα γλυκεροφωσφολιπίδια είναι ηχολίνη, η αιθανολαµίνη, η ινοσιτόλη και η σερίνη. Τα αντίστοιχαγλυκεροφωσφολιπίδια ονοµάζονται φωσφατιδυλοχολίνη,φωσφατιδυλαιθανολαµίνη, φωσφατιδυλινοσιτόλη και φωσφατιδυλοσερίνη.


Κυριότερο φωσφολιπίδιο είναι η λεκιθίνη που ως πολικό μόριο φέρει μια αζωτούχο βάση, τη χολίνη.

  • Βιολογικός ρόλος

Βιολογικός ρόλος

Τα φωσφολιπίδια αποτελούν το δομικό υλικό της κυτταρικής ή πλασματικής μεμβράνης των οποίων η χημική συμπεριφορά τους παίζει καθοριστικό ρόλο στη ζωή των κυττάρων γενικότερα. Συγκεκριμένα η αρχή (κεφαλή) του μορίου των φωσφολιπιδίων είναι υδρόφιλη, ενώ αντίθετα το τέλος του μορίου τους, (η ουρά), είναι υδρόφοβη. Αυτό έχει ως συνέπεια όταν φωσφολιπίδια βρεθούν μέσα στο νερό να δημιουργούν στην επιφάνειά του ένα στρώμα (μορίων) του οποίου οι μεν κεφαλές βρίσκονται μέσα στο νερό, ενώ οι υδρόφοβες ουρές να βρίσκονται έξω από το νερό.
Επείδή όμως τα κύτταρα αφενός μεν περιέχουν υδατικό περιβάλλον και αφετέρου βρίσκονται τα ίδια (εξωτερικά) μέσα σε υδατικό επίσης περιβάλλον (μεσοκυττάριο υγρό), τα φωσφολιπίδια που συγκροτούν την πλασματική μεμβράνη, δημιουργούν εκ της συμεριφοράς τους αυτής μία διπλοστοιβάδα, της οποίας οι μεν υδρόφιλες κεφαλές (των φωσφολιπιδίων) να στρέφονται προς το εσωκυττάριο και εξωκυττάριο περιβάλλον, αμφότερα υδατικά, οι δε ουρές των μορίων τους να αλληλοπροσεγγίζονται στενά, κρυπτόμενες έτσι, στο εσωτερικό της διπλοστοιβάδας, σε μια δημιουργούμενη εκ των πραγμάτων, σταθερή δομή.

άλλες γλώσσες
العربية: دهن فسفوري
български: Фосфолипид
bosanski: Fosfolipid
català: Fosfolípid
čeština: Fosfolipid
dansk: Fosfolipid
Deutsch: Phospholipide
English: Phospholipid
español: Fosfolípido
euskara: Fosfolipido
فارسی: فسفولیپید
français: Phospholipide
Gaeilge: Fosfailipid
galego: Fosfolípido
hrvatski: Fosfolipidi
Bahasa Indonesia: Fosfolipid
íslenska: Fosfólípíð
italiano: Fosfolipide
日本語: リン脂質
Basa Jawa: Fosfolipid
한국어: 인지질
Lëtzebuergesch: Phospholipid
lumbaart: Fosfolipid
lietuvių: Fosfolipidai
latviešu: Fosfolipīdi
македонски: Фосфолипид
Nederlands: Fosfolipide
norsk nynorsk: Fosfolipid
norsk: Fosfolipid
polski: Fosfolipidy
português: Fosfolípido
română: Fosfolipidă
русский: Фосфолипиды
srpskohrvatski / српскохрватски: Fosfolipid
Simple English: Phospholipid
slovenčina: Fosfolipid
slovenščina: Fosfolipid
српски / srpski: Fosfolipid
svenska: Fosfolipid
Türkçe: Fosfolipit
українська: Фосфоліпіди
oʻzbekcha/ўзбекча: Fosfolipidlar
Tiếng Việt: Phospholipid
中文: 磷脂