Τζίμι Κάρτερ

Τζέιμς Κάρτερ
JimmyCarterPortrait2.jpg
39ος Πρόεδρος των ΗΠΑ
Περίοδος
20 Ιανουαρίου 1977 – 20 Ιανουαρίου 1981
Αντιπρόεδρος Ουώλτερ Φ. Μονταίηλ
Προκάτοχος Τζέραλντ Φορντ
Διάδοχος Ρόναλντ Ρήγκαν
76ος Κυβερνήτης της Τζόρτζια
Περίοδος
12 Ιανουαρίου 1971 – 14 Ιανουαρίου 1975
Αναπληρωτής Λέστερ Μάντοξ
Προκάτοχος Λέστερ Μάντοξ
Διάδοχος Τζωρτζ Μπάσμπι
Μέλος της Γερουσίας της
Τζόρτζια
από την 14η Περιφέρεια
Περίοδος
14 Ιανουαρίου 1963 – 10 Ιανουαρίου 1967
Προκάτοχος Νέα περιφέρεια
Διάδοχος Χιου Κάρτερ
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 1 Οκτωβρίου 1924 (1924-10-01) (93 ετών)
Πλέινς, Τζόρτζια, ΗΠΑ
Εθνικότητα Αμερικανός
Υπηκοότητα Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Πολιτικό κόμμα Δημοκρατικό
Σύζυγος Ρόζαλυν Σμιθ (1946–σήμερα)
Παιδιά Τζακ
Τζέιμς
Ντόννελ
Έιμι
Βραβεύσεις Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης
Grand-croix de l'Ordre de la Couronne
Θρήσκευμα Βαπτιστής[1]
Υπογραφή Jimmy Carter Signature-2.svg

Ο Τζέιμς Ερλ «Τζίμυ» Κάρτερ (James Earl "Jimmy" Carter Jr, 1 Οκτωβρίου 1924) είναι Αμερικανός πολιτικός, ο οποίος χρημάτισε 39ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών (1977–1981) και ήταν ο παραλήπτης του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης το 2002, ο μόνος Πρόεδρος των ΗΠΑ που έλαβε αυτό το βραβείο αφότου άφησε το αξίωμα του. Προτού γίνει Πρόεδρος, ο Κάρτερ υπηρέτησε ως αξιωματούχος του Ναυτικού των ΗΠΑ, ήταν αγρότης, υπηρέτησε δύο θητείες ως Γερουσιαστής της Τζόρτζια και μία ως Κυβερνήτης της Τζόρτζια (1971–1975).[2]

Ως Πρόεδρος, ο Κάρτερ δημιούργησε δύο νέα κυβερνητικού επιπέδου υπουργεία (στα αγγλικά των ΗΠΑ ονομάζoνται departments, δηλαδή τμήματα): το Υπουργείο Ενέργειας και το Υπουργείο Εκπαίδευσης. Εγκαθίδρυσε μια εθνική ενεργειακή πολιτική που περιελάμβανε την διατήρηση, τον έλεγχο των τιμών, και τις νέες τεχνολογίες. Στα εξωτερικά ζητήματα, ο Κάρτερ επεδίωξε τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, τις Συνθήκες του Καναλιού του Παναμά, τον δεύτερο γύρο των Συνομιλιών Περιορισμού Στρατηγικών Όπλων (SALT II), και επέστρεψε την Ζώνη του Καναλιού του Παναμά στον Παναμά.

Σε όλη την καριέρα του, ο Κάρτερ επίμονα έδινε έμφαση στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ανέλαβε το αξίωμα του σε περίοδο διεθνούς στασιμοπληθωρισμού, ο οποίος παρέμεινε σε όλη τη θητεία του. Το τέλος της προεδρικής του θητείας σημαδεύτηκε από την Ιρανική κρίση ομηρίας του 1979-1981, την ενεργειακή κρίση του 1979, το πυρηνικό ατύχημα του Three Mile Island, την Σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν (στο τέλος του 1979), το μποϋκοτάζ των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων της Μόσχας του 1980 από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών και την του 1980.

Μέχρι το 1980, η δημοτικότητα του Κάρτερ είχε διαβρωθεί. Επιβίωσε από μια προκριματική αναμέτρηση ενάντια στον Τεντ Κέννεντι για το χρίσμα του Δημοκρατικού Κόμματος στις εκλογές του 1980, αλλά έχασε στις εκλογές από τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο Ρόναλντ Ρέιγκαν. Στις 20 Ιανουαρίου 1981, λεπτά μετά την λήξη της θητείας του Κάρτερ, οι 52 Αμερικανοί αιχμάλωτοι στην πρεσβεία των ΗΠΑ στην Τεχεράνη ελευθερώθηκαν, τερματίζοντας την 444ήμερη κρίση ομηρίας στο Ιράν.[3]

Αφότου άφησε το αξίωμα του, ο Κάρτερ και η σύζυγος του Ρόζαλυν ίδρυσαν το Carter Center το 1982,[4] μία μη κυβερνητική, μη κερδοσκοπική οργάνωση που λειτουργεί για την προαγωγή των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Έχει ταξιδέψει εκτεταμένα για να διεξάγει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, να είναι παρατηρητής εκλογών, και να προάγει την πρόληψη ασθενειών και την εκρίζωση τους στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο Κάρτερ είναι πρόσωπο κλειδί στην επιχείρηση Habitat for Humanity,[5] και επίσης παραμένει ιδιαίτερα ενεργός στην Παλαιστιανική Διένεξη. Τον Μάρτιο 2012, δύο μήνες πριν ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα ανακοινώσει ότι είναι υπέρ του γάμου των ομοφυλοφίλων, ο Κάρτερ δήλωσε πως είναι υπέρ του να επιτρέπεται να παντρεύονται τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια.

άλλες γλώσσες
Afrikaans: Jimmy Carter
Alemannisch: Jimmy Carter
አማርኛ: ጂሚ ካርተር
aragonés: Jimmy Carter
العربية: جيمي كارتر
asturianu: Jimmy Carter
azərbaycanca: Cimmi Karter
تۆرکجه: جیمی کارتر
Boarisch: Jimmy Carter
žemaitėška: Jimmy Carter
Bikol Central: Jimmy Carter
беларуская: Джэймс Эрл Картэр
беларуская (тарашкевіца)‎: Джэймз Эрл Картэр
български: Джими Картър
Bislama: Jimmy Carter
brezhoneg: Jimmy Carter
bosanski: Jimmy Carter
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Jimmy Carter
Cebuano: Jimmy Carter
čeština: Jimmy Carter
Cymraeg: Jimmy Carter
Deutsch: Jimmy Carter
ދިވެހިބަސް: ޖިމީ ކާރޓަރ
emiliàn e rumagnòl: Jimmy Carter
English: Jimmy Carter
Esperanto: Jimmy Carter
español: Jimmy Carter
euskara: Jimmy Carter
français: Jimmy Carter
arpetan: Jimmy Carter
Gaeilge: Jimmy Carter
Gàidhlig: Jimmy Carter
galego: Jimmy Carter
客家語/Hak-kâ-ngî: Jimmy Carter
עברית: ג'ימי קרטר
hrvatski: Jimmy Carter
hornjoserbsce: Jimmy Carter
magyar: Jimmy Carter
Հայերեն: Ջիմի Քարթեր
interlingua: Jimmy Carter
Bahasa Indonesia: Jimmy Carter
Ilokano: Jimmy Carter
íslenska: Jimmy Carter
italiano: Jimmy Carter
Basa Jawa: Jimmy Carter
ქართული: ჯიმი კარტერი
한국어: 지미 카터
Ripoarisch: Jimmy Carter
kurdî: Jimmy Carter
kernowek: Jimmy Carter
Lëtzebuergesch: Jimmy Carter
Lingua Franca Nova: James Earl Carter
lumbaart: Jimmy Carter
lingála: Jimmy Carter
lietuvių: Jimmy Carter
Malagasy: Jimmy Carter
Bahasa Melayu: Jimmy Carter
မြန်မာဘာသာ: ကာတာ၊ ဂျင်မီ
مازِرونی: جیمی کارتر
Plattdüütsch: James Earl Carter
नेपाल भाषा: जिम्मी कार्टर
Nederlands: Jimmy Carter
norsk nynorsk: Jimmy Carter
occitan: Jimmy Carter
Kapampangan: Jimmy Carter
polski: Jimmy Carter
Piemontèis: Jimmy Carter
پنجابی: جمی کارٹر
português: Jimmy Carter
Runa Simi: Jimmy Carter
rumantsch: Jimmy Carter
română: Jimmy Carter
Kinyarwanda: Jimmy Carter
sicilianu: Jimmy Carter
srpskohrvatski / српскохрватски: Jimmy Carter
Simple English: Jimmy Carter
slovenčina: Jimmy Carter
slovenščina: Jimmy Carter
српски / srpski: Џими Картер
svenska: Jimmy Carter
Kiswahili: Jimmy Carter
Tagalog: Jimmy Carter
Türkçe: Jimmy Carter
татарча/tatarça: Джимми Картер
українська: Джиммі Картер
oʻzbekcha/ўзбекча: Jimmy Carter
Tiếng Việt: Jimmy Carter
Winaray: Jimmy Carter
მარგალური: ჯიმი კარტერი
Yorùbá: Jimmy Carter
Bân-lâm-gú: Jimmy Carter
粵語: 卡特
isiZulu: Jimmy Carter