Μπάσο

Ένα κοινό ηλεκτρικό μπάσο

Το μπάσο είναι έγχορδο μουσικό όργανο που παίζεται με τα δάχτυλα ή τον αντίχειρα, με τεχνικές όπως slapping, popping, tapping και thumbing, ή με πένα. Το σχήμα του είναι παρόμοιο με αυτό της ηλεκτρικής κιθάρας, διαφέρει όμως στο μήκος του λαιμού και στην απόσταση των τάστων μεταξύ τους. Συνδέεται με ενισχυτή στις ζωντανές εμφανίσεις. Έχει τέσσερις χορδές συνήθως, αν και υπάρχουν και πεντάχορδα, εξάχορδα ή ακόμα και με μεγαλύτερο αριθμό χορδών μπάσα.
Το μπάσο αντικατέστησε σταδιακά το κοντραμπάσο, έτσι σήμερα χρησιμοποιείται σχεδόν σε όλα τα είδη μουσικής, ροκ, τζαζ, ποπ, χέβι μέταλ, κάντρι, μπλουζ, ενώ έχει πάρει και θέση και σε ορχήστρες. Συνήθως αποτελεί μέρος του ρυθμικού τμήματος ενός μουσικού συνόλου, ωστόσο σε ορισμένα είδη, κυρίως στη τζαζ, στη φανκ και στη χέβι μέταλ μουσική, συμμετέχει και με σόλο.

Ιστορία

Δημιουργία

Ο Αμερικάνος μουσικός και εφευρέτης Πολ Τούτμαρκ θεωρείται ο εφευρέτης του μπάσου, όταν, τη δεκαετία του 1930, κατασκεύασε ένα μπάσο στη μορφή της κιθάρας για ευκολότερη μετακίνηση σε σχέση με το ογκώδες κοντραμπάσο. Στα τέλη της επόμενης δεκαετίας, ο γιος του, Μπαντ, εισήγαγε το μπάσο στην αγορά, χωρίς όμως μεγάλη επιτυχία τότε.

Μαζική παραγωγή

Εκείνος που ξεκίνησε τη μαζική κατασκευή και πώληση μπάσων ήταν ο Λέο Φέντερ, ιδρυτής της παγκοσμίου φήμης εταιρείας μουσικών οργάνων Fender, τη δεκαετία του ’50[1]. Η εταιρεία Gibson προώθησε ένα μοντέλο μπάσου σε σχήμα βιολιού και λίγο αργότερα, ένα άλλο παρόμοιο με την ηλεκτρική κιθάρα Gibson SG που η ίδια εμπορευόταν. Σύντομα, κυκλοφόρησε στην αγορά και το Thunderbird, το πρώτο μπάσο με διπλούς μαγνήτες, έναντι των παραδοσιακών μονών. Τα μοντέλα της Gibson ήταν μικρότερα σε μέγεθος από αυτά της Fender[2]. Το 1957, η Rickenbacker κυκλοφόρησε το κλασικό μοντέλο Rickenbacker 4000, το πρώτο μπάσο που ο λαιμός ενώνεται με το σώμα του οργάνου και δεν κολλάει απλώς πάνω του[3].

Ένα Rickenbacker 4001

Δεκαετίες '60-'70-'80

Η ακμή της ροκ μουσικής τη δεκαετία του '60 αύξησε τον ανταγωνισμό μεταξύ των εταιρειών. Μπάσα όπως τα Mustang και Jazz Bass της Fender και το EB-3 της Gibson χρησιμοποιήθηκαν από ροκ μουσικούς μεγάλων συγκροτημάτων. Επίσης, τη δεκαετία του ’70 δημιουργήθηκε το πρώτο πεντάχορδο μπάσο, με την προσθήκη μιας χαμηλότερης χορδής, από την εταιρεία Tobias, και το 1975 δημιουργήθηκε από τον Καρλ Τόμσον το πρώτο εξάχορδο μπάσο.
Τη δεκαετία του 1980 εμφανίστηκαν και τα πρώτα άταστα μπάσα. Όπως λέει και το όνομά τους, τα μπάσα αυτά δεν χωρίζονταν σε τάστα, όπως τα συμβατικά ηλεκτρικά μπάσα, παίρνοντας τη μορφή της ταστιέρας των κοντραμπάσων. Ο ιδιαίτερος ήχος του άταστου μπάσου χρησιμοποιήθηκε ευρέως στη τζαζ μουσική, αν και ροκ μουσικοί, όπως ο Έρικ Κλάπτον και ο Ντέιβιντ Γκίλμουρ των Pink Floyd, αλλά και χέβι μέταλ μπασίστες, όπως ο Στιβ Ντι Τζόρτζιο, χρησιμοποίησαν άταστα μπάσα. Ένας από τους μεγαλύτερους μπασίστες που χρησιμοποίησαν άταστο μπάσο ήταν ο Τζάκο Παστόριους, ο οποίος μόνος του αφαίρεσε τα τάστα από το Fender Jazz μπάσο του[1]. Την ίδια δεκαετία χρησιμοποιήθηκαν και ακουστικά μπάσα, δηλαδή μπάσα σε μορφή ακουστικής κιθάρας.

Δεκαετία του '90-Σήμερα

Τα τελευταία χρόνια τα πεντάχορδα μπάσα έχουν εξαπλωθεί, καθώς είναι πιο διαθέσιμα από παλιότερα. Η τελευταία καινοτομία στην κατασκευή μπάσων είναι τα ψηφιακά μπάσα, τα οποία μπορούν να παράγουν πολλούς διαφορετικούς ήχους.

άλλες γλώσσες
Afrikaans: Baskitaar
Alemannisch: E-Bass
aragonés: Baixo electrico
العربية: غيتار البيس
asturianu: Baxu
azərbaycanca: Bas gitara
Boarisch: E-Boss
беларуская: Бас-гітара
беларуская (тарашкевіца)‎: Бас-гітара
български: Бас китара
brezhoneg: Gitar-boud
bosanski: Bas-gitara
čeština: Basová kytara
Cymraeg: Gitâr fas
dansk: El-bas
Deutsch: E-Bass
English: Bass guitar
Esperanto: Basgitaro
español: Bajo eléctrico
eesti: Basskitarr
فارسی: گیتار بیس
français: Guitare basse
Gaeilge: Dordghiotár
Gàidhlig: Beus-ghiotàr
galego: Baixo
עברית: גיטרה בס
हिन्दी: बेस गिटार
hrvatski: Bas-gitara
interlingua: Basso
Bahasa Indonesia: Gitar bass
íslenska: Rafbassi
italiano: Basso elettrico
Basa Jawa: Gitar bas
ქართული: ბას-გიტარა
한국어: 베이스 기타
Lëtzebuergesch: E-Bass
Limburgs: Basgitaar
lietuvių: Bosinė gitara
latviešu: Basģitāra
македонски: Бас-гитара
Bahasa Melayu: Gitar bes
မြန်မာဘာသာ: ဘေ့စ်ဂစ်တာ
Nedersaksies: Basgitaar
Nederlands: Basgitaar
norsk nynorsk: Bassgitar
norsk: Bassgitar
português: Baixo elétrico
română: Chitară bas
русский: Бас-гитара
sicilianu: Bassu (chitarra)
srpskohrvatski / српскохрватски: Bas-gitara
Simple English: Bass guitar
slovenčina: Basová gitara
slovenščina: Bas kitara
српски / srpski: Бас-гитара
svenska: Elbas
ślůnski: Basgitara
Türkçe: Bas gitar
українська: Бас-гітара
oʻzbekcha/ўзбекча: Bas gitara
Tiếng Việt: Guitar bass
中文: 電貝斯
粵語: 低音結他