Μονισμός

O μονισμός ή ενισμός[1] είναι η θεωρία που ανάγει την ποικιλία του κόσμου σε μία ενότητα μέσω του πνεύματος. Ο μονισμός δέχεται μια μόνο αρχή των όντων και αντιτίθεται απόλυτα στο δυϊσμό ή στις θεωρίες "περί πολλών ουσιών".[2] Υποστηρίζει δηλαδή τη μοναδικότητα της πραγματικότητας και την ύπαρξη μιας μόνο ουσίας στο σύμπαν. Έτσι, μονιστές π.χ. ήταν οι Ίωνες φιλόσοφοι οι οποίοι έκαναν αναγωγή όλων των πραγμάτων σε μια πρώτη ύλη, ο Θαλής ο Μιλήσιος στο νερό, ο Αναξιμένης στον αέρα, ο Ηράκλειτος στη φωτιά. Οι δύο σημαντικότερες κατηγορίες του μονισμού, είναι ο υλισμός και ο ιδεαλισμός. Για τον πρώτο, μοναδική ουσία του σύμπαντος είναι η ύλη, ενώ για το δεύτερο το πνεύμα.

Ο ερμηνευτικός μονισμός επιχειρεί την ερμηνεία μιας σειράς φαινομένων με αναγωγή τους σε μια αρχή, σε ένα και μόνο παράγοντα. Παρ' όλα αυτά η πλουραλιστική θεώρηση και ερμηνεία των φαινομένων θεωρείται από πολλούς πιο σωστή και αντικειμενική. Ο αξιολογικός μονισμός έγκειται στη μονομερή κατάφαση μιας και μόνης αξίας και στην παραγνώριση των άλλων (π.χ. αποδοχή μόνο της θρησκευτικής ή μόνο της αισθητικής αξίας).[3]

Αντίθετες προς το μονισμό θεωρίες είναι η διαρχία και ο πλουραλισμός.

Δείτε επίσης

άλλες γλώσσες
asturianu: Monismu
azərbaycanca: Monizm
български: Монизъм
bosanski: Monizam
català: Monisme
čeština: Monismus
dansk: Monisme
Deutsch: Monismus
English: Monism
Esperanto: Monismo
español: Monismo
eesti: Monism
euskara: Monismo
suomi: Monismi
français: Monisme
עברית: מוניזם
hrvatski: Monizam
magyar: Monizmus
Հայերեն: Մոնիզմ
Bahasa Indonesia: Monisme
Ido: Monismo
íslenska: Einhyggja
italiano: Monismo
日本語: 一元論
ქართული: მონიზმი
қазақша: Монизм
ಕನ್ನಡ: ಏಕತ್ವವಾದ
한국어: 일원론
Кыргызча: Монизм
Latina: Monismus
lietuvių: Monizmas
македонски: Монизам
монгол: Монизм
norsk: Monisme
occitan: Monisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਦਵੈਤਵਾਦ
polski: Monizm
português: Monismo
română: Monism
русский: Монизм
Scots: Monism
srpskohrvatski / српскохрватски: Monizam
Simple English: Monism
српски / srpski: Монизам
svenska: Monism
Türkçe: Monizm
українська: Монізм
اردو: واحدیت
Tiếng Việt: Thuyết nhất nguyên
中文: 一元论
粵語: 一元論