Κυανιούχο νάτριο

Κυανιούχο νάτριο
Γενικά
Όνομα IUPAC Κυανιούχο νάτριο
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος NaCN
Μοριακή μάζα 49,0072 amu
Αριθμός CAS 143-33-9
SMILES [C-]#N.[Na+]
InChI InChI=1S/CN.Na/c1-2;/q-1;+1
Αριθμός EINECS 205-599-4
Αριθμός RTECS VZ7525000
Αριθμός UN 1689
PubChem CID 8929
ChemSpider ID 8587
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης 563,7 °C (836,9 K)
Σημείο βρασμού 1496 °C (1769 K)
Πυκνότητα 1,5955 gr/cm3
Διαλυτότητα
στο  νερό
48,15 gr/100 ml (10 °C)
63,7 gr/100 ml (25 °C)
Διαλυτότητα
σε άλλους διαλύτες
διαλυτό σε: αμμωνία, μεθανόλη, αιθανόλη,
ελάχιστα διαλυτό στο διμεθυλομεθαναμίδιο
Δείκτης διάθλασης ,
nD
1,452
Εμφάνιση λευκό στερεό
Χημικές ιδιότητες
pKa 4,5 (εξάυδρο)
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες (25°C, 100 kPa).

Το κυανιούχο νάτριο είναι ανόργανη χημική ένωση, ένα άλας του νατρίου με μοριακό χημικό τύπο NaCN. Σε κανονικές συνθήκες είναι λευκό στερεό, πολύ ευδιάλυτο στο νερό. Η μεγάλη συγγένεια της ρίζας του κυανίου με τα μέταλλα ευθύνεται για τη μεγάλη τοξικότητα αυτού όπως άλλων ευδιάλυτων στο νερό κυανιούχων αλάτων. Η κυριότερη χρήση του είναι η εξόρυξη χρυσού, που εκμεταλλεύεται αυτή την ιδιότητα. Με επίδραση οξέων απελευθερώνει δηλητηριώδες αέριο υδροκυάνιο:

NaCN + H2SO4 → HCN + NaHSO4

Παραγωγή και χημικές ιδιότητες

Το κυανιούχο νάτριο παράγεται με την επίδραση καυστικού νατρίου σε υδροκυάνιο [1]:

HCN + NaOH → NaCN + H2O

Η παγκόσμια παραγωγή εκτιμήθηκε σε 500 χιλιάδες τόνους το έτος 2006. Παλαιότερα παρασκευαζόταν με τη μέθοδο Castner-Kellner, που βασίζεται στην αντίδραση αμιδίου του νατρίου με άνθρακα σε υψηλές θερμοκρασίες:

NaNH2 + C → NaCN + H2

Η δομή του στερεού NaCN σχετίζεται με αυτή του χλωριούχου νατρίου. [2] Το κυανιούχο κάλιο (KCN) έχει επίσης παρόμοια δομή. Το κάθε κατιόν Na+ σχηματίζει δεσμούς π με δύο ομάδες ανιόντων CN, καθώς και δύο «κεκαμμένους» δεσμούς Na---CN και άλλους δύο Na---NC. [3]

Επειδή το άλας αυτό προέρχεται από ασθενές οξύ, μετατρέπεται εύκολα σε υδροκυάνιο με υδρόλυση: ακόμα και το υγρό στερεό NaCN εκλύει μικροποσότητες υδροκυανίου στον αέρα, κάτι που τού προσδίδει τη χαρακτηριστική οσμή πικρ αμυγδάλου (η αντίληψη αυτής της οσμής προϋποθέτει γενετική προδιάθεση [4]). Το κυανιούχο νάτριο αντιδρά με όλα τα ισχυρά οξέα απελευθερώνοντας υδροκυάνιο. αυτό προσθέτει στην επικινδυνότητά του. Η τοξικότητά του αναιρείται πιο αποτελεσματικά με υπεροξείδιο του υδρογόνου (H2O2), με το οποίο αντιδρά παράγοντας κυανικό νάτριο (NaOCN) και νερό [1]:

NaCN + H2O2 → NaOCN + H2O
άλλες γλώσσες
bosanski: Natrij-cijanid
čeština: Kyanid sodný
Deutsch: Natriumcyanid
Esperanto: Natria cianido
Кыргызча: Натрий цианиди
Nederlands: Natriumcyanide
polski: Cyjanek sodu
português: Cianeto de sódio
srpskohrvatski / српскохрватски: Natrijum cijanid
slovenščina: Natrijev cianid
српски / srpski: Natrijum cijanid
svenska: Natriumcyanid
اردو: Sodium cyanide
Tiếng Việt: Natri xyanua
中文: 氰化钠