Ισπανική γλώσσα

Ισπανικά
español και castellano
castellano
Φυσικοί ομιλητές472 εκατομμύρια (2016)
590 εκατομμύρια (2017)
ΤαξινόμησηΙνδοευρωπαϊκές γλώσσες
Σύστημα γραφήςΙσπανική αλφαβήτα
Κατάσταση
Επίσημη γλώσσα
ΡυθμιστήςΣύνδεσμος Ακαδημιών της Ισπανικής Γλώσσας
(Βασιλική Ισπανική Ακαδημία και άλλες 21 εθνικές ακαδημίες)
ISO 639-1es
ISO 639-2spa
ISO 639-3spa
Linguasphere51-AAA-b
Hispanophone global world map language 2.svg
  Περιοχές όπου τα ισπανικά είναι επίσημη γλώσσα
  Πάνω από το 1/4 του πληθυσμού είναι ισπανόφωνοι
  Το 10-20% του πληθυσμού είναι ισπανόφωνοι
  Το 5-9% του πληθυσμού είναι ισπανόφωνοι
  Περιοχές όπου ομιλούνται φυσικές μετεξελίξεις των ισπανικών (κρεολικές γλώσσες)

Τα ισπανικά (ισπαν.:español)[1]είναι μια ιβηρική ρομανική γλώσσα. Είναι η ευρύτερα ομιλούμενη ρομανική γλώσσα και σύμφωνα με ορισμένες πηγές, είναι η δεύτερη γλώσσα στον κόσμο σε αριθμό ομιλητών ως μητρική γλώσσα[2]. Ομιλείται ως πρώτη γλώσσα από περίπου 560 εκατομμύρια ανθρώπους. Θεωρείται η δεύτερη πιθανώς σημαντική γλώσσα μετά την αγγλική σε ό,τι αφορά τον δυτικό κόσμο, χάρη στην αυξανόμενη χρήση της στις ΗΠΑ, της σχετικής επιβολής της στην εκπαίδευση, της αυξανόμενης οικονομίας του ισπανόφωνου κόσμου, της επιρροής της στη μουσική βιομηχανία και την παγκόσμια λογοτεχνία.

Είναι η δεύτερη γλώσσα του κόσμου από τον αριθμό των ανθρώπων που την ομιλούν ως μητρική γλώσσα μετά την κινεζική γλώσσα, με437 εκατομμύρια φυσικούς ομιλητές, και την ομιλούν ως την πρώτη και τη δεύτερη γλώσσα με 472 εκατομμύρια εγγενείς τομείς, φτάνοντας τα 590 εκατομμύρια των ανθρώπων, αν μιλάμε με ομιλητές με περιορισμένες ικανότητες, έτσι ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ως η τρίτη γλώσσα στον κόσμο από τον συνολικό αριθμό των ομιλητών μετά από τα Μανδαρινικά και τα Αγγλικά με περισσότερους από 21 εκατομμύρια φοιτητές και ο τρίτος στη διεθνή επικοινωνία μετά την αγγλική Η ισπανική γλώσσα είναι ο τρίτος πιο μορφωμένος πληθυσμός στον κόσμο (5,47% του συνόλου), είναι η τρίτη πιο χρησιμοποιούμενη γλώσσα για την παραγωγή πληροφοριών στα μέσα ενημέρωσης και επίσης η τρίτη γλώσσα με περισσότερους χρήστες του Διαδικτύου, μετά από κινέζικα και αγγλικά, με περίπου 256 εκατομμύρια χρήστες, που αντιπροσωπεύουν το 7,6% του συνόλου.

Ονομασία

Οι Ισπανοί αποκαλούν τη γλώσσα τους εσπανιόλ (español) όταν τη συγκρίνουν ή την ταξινομούν μαζί με γλώσσες άλλων χωρών, αλλά την αποκαλούν καστεγιάνο (castellano) από την περιοχή της Καστίλης όταν τη συγκρίνουν με άλλες γλώσσες της Ισπανίας όπως η γαλικιανή, η Βασκική και η καταλανική/βαλενθιανή. Το ισπανικό σύνταγμα του 1978 χρησιμοποιεί τον όρο castellano ως ορισμό της επίσημης γλώσσας του κράτους, διακρίνοντάς τη από τις las demás lenguas españolas («τις άλλες ισπανικές γλώσσες»). Στο άρθρο 3 του συντάγματος αναφέρονται τα παρακάτω:

El castellano es la lengua española oficial del Estado. (...) Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas...
Τα Καστιλιάνικα είναι η επίσημη ισπανική γλώσσα του Κράτους. (...) Άλλες ισπανικές γλώσσες θα είναι επίσημες στις αντίστοιχες Αυτόνομες Κοινότητες...

Ωστόσο, σε ορισμένα σημεία της Ισπανίας, ιδιαίτερα σε εκείνα στα οποία ομιλείται η γαλικιανή, η βασκική και η καταλανική, η επιλογή ιδιαίτερου λεξιλογίου αποκαλύπτει την αίσθηση του ανήκειν του ομιλητή και πιθανώς τις πολιτικές του απόψεις. Κάτοικοι δίγλωσσων περιοχών θεωρούν πιθανώς προσβλητικό τον τίτλο español, καθώς ο συγκεκριμένος όρος επιλέχθηκε από τον δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο, επί της εποχής του οποίου απαγορεύθηκε η χρήση τοπικών ιδιωμάτων και γιατί υπονοεί ότι η βασκική, η γαλικιανή και η καταλανική δεν είναι γλώσσες της Ισπανίας. Η επιλογή του όρου español προτιμάται κυρίως από τους εθνικιστές που πιστεύουν στη χρήση της γλώσσας ως στοιχείου ενότητας του κράτους ή όσους επιθυμούν να υποδηλώσουν την αποστασιοποίηση της περιοχής τους από το υπόλοιπο κράτος.

Ταξινόμηση και σχετικές γλώσσες

Η ισπανική είναι μέλος του κλάδου των ρομανικών γλωσσών της οικογένειας των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, καταγόμενη κυρίως από τη λατινική γλώσσα και διατηρεί πολλά κοινά στοιχεία με τις γλώσσες των όμορων ευρωπαϊκών κρατών.

Ως γλώσσα σχετίζεται με αρκετές άλλες σε ό,τι αφορά στη φωνολογία, τη γραμματική και την ορθογραφία. Πλησιέστερη όλων των μείζονων γλωσσών είναι η πορτογαλική γλώσσα. Ωστόσο, η ισπανική συνδέεται στενά με την καταλανική, την αστουριανή, τη γαλικιανή και αρκετές άλλες ρομανικές γλώσσες. Η ιταλική γλώσσα μοιάζει αρκετά με την ισπανική γεγονός που κάνει δυνατή τη σχετική επικοινωνία ανάμεσα στους δύο λαούς. Λιγότερες είναι οι ομοιότητες με τη γαλλική και τη ρουμανική. Η πορτογαλική στο πεδίο της ορθογραφίας είναι όμοια με την ισπανική από πολλές απόψεις αλλά έχει διακριτή φωνολογία.

Ιστορία

Η ισπανική γλώσσα αναπτύχθηκε από τη δημώδη λατινική, με επιδράσεις από την κελτιβηρική, τη βασκική και την αραβική, στον βορρά της ιβηρικής χερσονήσου. Κατά τη διάρκεια της Επανακατάκτησης, τούτη η βόρεια διάλεκτος μεταφέρθηκε νότια και σήμερα παραμένει μειονοτική γλώσσα στο Μαρόκο.

Η πρώτη γραμματική για την ισπανική γλώσσα (Gramática de la Lengua Castellana) γράφτηκε στη Σαλαμάνκα, της Ισπανίας, το 1492 από τον Έλιο Αντόνιο ντε Νεμπρίχα. Όταν παρουσιάστηκε το έργο στην Ισαβέλλα της Καστίλης εκείνη φέρεται ότι ρώτησε, Τι χρειάζομαι ένα τέτοιο έργο, αν ήδη γνωρίζω τη γλώσσα;. Η απάντηση που έλαβε ήταν, Κυρία, η γλώσσα είναι το εργαλείο της αυτοκρατορίας. Με την Gramática και –αργότερα- την Ortografía του (1517) ο Νεμπρίχα επιβράδυνε την ακατάσχετη εισροή λατινικών λέξεων στα Ισπανικά που χαρακτήριζε τα προηγούμενα χρόνια.

Από τον 16ο αιώνα και μετά η γλώσσα πέρασε στην Αμερική, στην Ομοσπονδία της Μικρονησίας, το Γκουάμ, τις νήσους Μαριάνες, το Παλάου και τις Φιλιππίνες μέσω του ισπανικού αποικισμού. Ιδιαίτερα στην αμερικανική ήπειρο γνώρισε ιδιαίτερη εξέλιξη με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί πληθώρα διαλέκτων με διαφοροποιήσεις, κυρίως στη φωνολογία αλλά και στο λεξιλόγιο και τον τομέα της γραμματικής και του συντακτικού.

Κατά τον 20ο αιώνα η ισπανική εισήχθη στην Ισημερινή Γουινέα και τη Δυτική Σαχάρα και τμήματα των Η.Π.Α., όπως το Ισπανικό Χάρλεμ στην πόλη της Νέας Υόρκης, που δεν ανήκαν στην Ισπανική αυτοκρατορία.

Γεωγραφική κατανομή

Τα ισπανικά είναι μια από τις επίσημες γλώσσες των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πλειοψηφία των ομιλητών της γλώσσας βρίσκονται στο Δυτικό Ημισφαίριο και την Ισπανία.

Το Μεξικό έχει το μεγαλύτερο πληθυσμό ισπανόφωνων (106 εκατομμύρια ομιλητές), ενώ ακολουθούν η Κολομβία (44 εκ.), η Ισπανία (40 εκ.), η Αργεντινή (39 εκ.) κι οι [2].

Τα ισπανικά αποτελούν επίσημη και πιο σημαντική γλώσσα σε 20 χώρες: Αργεντινή, Βενεζουέλα, Βολιβία, Γουινέα Ισημερινού, Γουατεμάλα, Δυτική Σαχάρα, Δομινικανή Δημοκρατία, Ελ Σαλβαδόρ, Ισημερινός, Ισπανία, Κολομβία, Κόστα Ρίκα, Κούβα, Μεξικό, Νικαράγουα, Ονδούρα, Ουρουγουάη, Παναμάς, Παραγουάη, Περού, Πουέρτο Ρίκο, και Χιλή.

Στο Μπελίζ, τα ισπανικά δεν έχουν αναγνωριστεί επίσημα, αλλά είναι η μητρική γλώσσα περίπου του μισού πληθυσμού, ενώ από το 20% των κατοίκων ομιλείται ως δεύτερη γλώσσα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα ισπανικά μιλιούνται από το 75% του ισπανόφωνου πληθυσμού, καθώς κι από έναν μικρό, αλλά συνεχώς αυξανόμενο αριθμό ομιλητών, οι οποίοι χρησιμοποιούν τη γλώσσα στο εμπόριο, στον επαγγελματικό τομέα, καθώς και στην πολιτική.

Στην Βραζιλία, η ισπανική γλώσσα έχει αποκτήσει σημαντικότατο κύρος ως δεύτερη γλώσσα μεταξύ νεαρών σπουδαστών και πολλών επαγγελματιών. Τα τελευταία χρόνια, με τη Βραζιλία να μειώνει τις εμπορικές της δραστηριότητες με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη και με το να αυξάνει τις εμπορικές της δραστηριότητες και τους δεσμούς της με τους ισπανόφωνους γείτονές της (ιδιαίτερα και ως μέλος του εμπορικού μπλοκ της Mercosur ), μεγάλος ζήλος έχει υπάρξει για τη διγλωσσία και την άψογη γνώση των ισπανικών στη χώρα (το ίδιο επιζητούν και οι Πορτογάλοι με τις γειτονικές τους χώρες). Στις 7 Ιουλίου του 2005, το [3]. Η στενή γενετική σχέση μεταξύ των δύο γλωσσών, όπως και το γεγονός ότι τα ισπανικά είναι η κυρίαρχη αλλά και επίσημη γλώσσα σχεδόν όλων των χωρών που συνορεύουν με τη Βραζιλία συμβάλλουν στη διάδοσή της. Πρότυπα ισπανικά και λαντίνο (εβραιοϊσπανικά που ομιλούνται από Εβραίους Σεφαρδίτες) μπορεί επίσης να ομιλούνται ως κύρια γλώσσα από Βραζιλιάνους ισπανικής καταγωγής, οικονομικούς μετανάστες από τις γειτονικές ισπανόφωνες χώρες από Σεφαρδίτες Βραζιλιάνους αντίστοιχα, που την έχουν διατηρήσει ως πατροπαράδοτη γλώσσα. Επιπλέον, στις συνοριακές περιοχές της Βραζιλίας που έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το εκπαιδευτικό τους σύστημα, τα ισπανικά διδάσκονται εδώ και χρόνια. Σε άλλες πάλι πόλεις και χωριά της συνοριακής γραμμής (ιδιαίτερα κατά μήκος των συνόρων Ουρουγουάης - Βραζιλίας) ομιλείται συχνά μία μεικτή γλώσσα γνωστή ως Portuñol (Πορτογαλλοισπανικά).

Στην Ευρώπη και σε χώρες εκτός της Ισπανίας, τα ισπανικά ομιλούνται σε ισπανόφωνες κοινότητες μεταναστών, κυρίως στην Ανδόρα (όπου ομιλούνται, παρά το ότι δεν αποτελούν επίσημη γλώσσα), στην Ολλανδία, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο όπου υπάρχει μία ισχυρή κοινότητα στο Λονδίνο. Υπάρχει κατακόρυφη άνοδος στη δημοτικότητα των ισπανικών στην Αγγλία τα τελευταία χρόνια. Τα Ισπανικά ομιλούνται πολύ από τον πληθυσμό του Γιβραλτάρ, παρά το ότι τα Αγγλικά παραμένουν η επίσημη γλώσσα του κρατιδίου. Επίσης ομιλείται η Yanito (ή llanito), μία ισπανοαγγλική μεικτή γλώσσα.

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια η ισπανική έχει γνωρίσει μεγάλη διάδοση. Διδάσκεται μάλιστα πιλοτικά και στη δημόσια εκπαίδευση, ενώ από το 1999 λειτουργεί τμήμα Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και τμήμα Ισπανικής Γλώσσας και Πολιτισμού στο ΕΑΠ (Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο).

Στην ευρύτερη περιοχή της Ωκεανίας, τα Ισπανικά είναι η έβδομη γλώσσα που ομιλείται περισσότερο στην Αυστραλία, καθώς εκεί υπάρχει ισχυρή ισπανόφωνη κοινότητα (Σύδνεϋ). Ομιλείται επίσης από τους περίπου 3.000 κατοίκους της Νήσου του Πάσχα, που ανήκει στη Χιλή. Οι εθνότητες των νησιών Γκουάμ, Παλάου, και Βόρειες Μαριάνες, Νησιά Μάρσαλ και Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας κάποτε αποτελούνταν από ισπανόφωνους, αλλά τώρα πια τα Ισπανικά έχουν ξεχαστεί, αν και έχει παραμείνει η επιρροή της Ισπανικής γλώσσας στις τοπικές γλώσσες των ιθαγενών.

Στην Ασία η ισπανική γλώσσα ακολουθεί μάλλον καθοδική πορεία. Τα Ισπανικά σταμάτησαν να αποτελούν την επίσημη γλώσσα των Φιλιππίνων το 1987, και τώρα ομιλούνται μόνο από λιγότερους από 0,01% των κατοίκων; 2.658 ισπανόφωνοι (μέτρηση του 1990). Ωστόσο, μία μοναδική και ιδιαίτερη γλώσσα, η ισπανοασιατική κρεολική γλώσσα, η Chabacano, ομιλείται επίσης από το 0,4% του πληθυσμού των Φιλιππίνων; 292.630 (1990 census). Άλλες πάλι γλώσσες και διάλεκτοι των Φιλιππίνων περιέχουν μεγάλες ποσότητες ισπανικών λέξεων. Ανάμεσα στα υπόλοιπα ασιατικά κράτη, τα ισπανικά ομιλούνται ακόμη από παλιούς μετανάστες, όπως εκείνοι που γεννήθηκαν στο Μεξικό κινεζικής καταγωγής και επέστρεψαν στην Κίνα στην τρίτη ή στην τέταρτη γενιά και ιαπωνικής εθνικότητας Περουβιανοί που επέστρεψαν στην πατρίδα των προγόνων τους, στην Ιαπωνία.

Στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική, υπάρχουν μικρές ισπανόφωνες κοινότητες στο Ισραήλ (όπου ομιλούνται και τα κλασικά ισπανικά και τα λαντίνο), στο βόρειο Μαρόκο (επίσημα ισπανικά και λαντίνο), στην Τουρκία (λαντίνο), και στις ισπανικές Θέουτα και Μελίγια.

Στη Βόρεια Αμερική και στην Καραϊβική, τα ισπανικά ομιλούνται επίσης από πληθυσμιακές ομάδες στην Αρούμπα, στον Καναδά (κυρίως στο Τορόντο και στο Μόντρεαλ), στις Ολλανδικές Αντίλλες (κυρίως στα Μποναίρ, Κουρασάο και Άγιος Μαρτίνος (Ολλανδία)), Τρινιντάντ και Τομπάγκο, και στις Αμερικανικές Παρθένους Νήσους (Παρθένους Νήσους και κυρίως στο Σαιντ Κρουά).

Στην Ανταρκτική, οι εδαφικές ιδιαιτερότητες και οι σταθερές βάσεις της Αργεντινής, της Χιλής, του Περού, της Ουρουγουάης και της Ισπανίας σηματοδοτούν την Ισπανική ως επίσημη γλώσσα της περιοχής και των περίκλειστων εδαφών.

Διάλεκτοι της ισπανικής

Παγκόσμιος χάρτης με τις κυριότερες διαλέκτους των ισπανικών.

Η ισπανική γλώσσα αποτέλεσε αρχικά μια από τις πολυάριθμες ρομανικές διαλέκτους που ομιλούνταν στην Ιβηρική χερσόνησο, έχοντας ως επίκεντρο τη σημερινή επαρχία του Μπούργος και την Κανταβρία. Η σταδιακή επέκταση της αρχικά Κομητείας κι έπειτα Βασιλείου της Καστίλης προς τα μουσουλμανικά εδάφη του νότου και προς τα γειτονικά της χριστιανικά κράτη οριοθέτησε σε μεγάλο βαθμό και την διαλεκτολογική της εξέλιξη. Γενικότερα επομένως ακολούθησε την τάση της διαλεκτολογικής γεωγραφίας να ακολουθεί την πορεία της χριστιανικής ανακατάκτησης της χερσονήσου σε έναν άξονα βορρά-νότου και την φυσική εξέλιξη των ρομανικών γλωσσών στον άξονα δύση-ανατολή. Η πρώτη γεωγραφική διάσταση χωρίζει τα ισπανικά σε δύο μεγάλες διαλεκτολογικές ομάδες: βόρειες και νότιες ενώ η δεύτερη σε δυτικά και ανατολικά.[3]

Βόρειες διάλεκτοι της Ιβηρικής και πρότυπη ισπανική

Στις βόρειες δυτικές διαλέκτους εντάσσονται οι διάλεκτοι της Αστούριας, της Κανταβρίας και της Καστίλης που παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες στις άτονες προσωπικές αντωνυμίες, και τη χρήση του υποκοριστικού επιθύματος [-ino] και του επαυξητικού [-on], σε αντίθεση με τις βόρεις ανατολικές (Αραγονία) που παρουσιάζουν κλίση των απαρεμφάτων.[4] Αντίθετα στις κεντρικές βόρειες διαλέκτους (Μπούργος, Χώρα των Βάσκων, Λα Ριόχα, Ναβάρα), εντοπίζεται η αντικατάσταση της υποτακτικής του αορίστου από τη δυνητική που, στα πλαίσια μιας ευρύτερης υποχώρησης της υποτακτικής, δεν εμφανίζει υποτακτική στις δευτερεύουσες προτάσεις.[5] Επίσης υφίστανται διάλεκτοι των ισπανικών στις παραδοσιακά δίγλωσσες περιοχές της Ισπανίας με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έκαστη.[6]

Η πρότυπη ισπανική γλώσσα βασίζεται σε μια γενική μορφή της διαλέκτου της παλαιάς Καστίλης, που εντάσσεται επομένως στις βόρειες κεντρικές διαλέκτους των ισπανικών.[7] Η ιστορία του προτύπου σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε ομαλή. Ο Αλφόνσος Ι' προώθησε την πρώτη κανονικοποίηση της καστιλιανικής γλώσσας βασισμένος στη γλώσσα των ευγενών του Τολέδο, η πλειοψηφία των οποίων προέρχονταν από την περιοχή του Μπούργος, προωθώντας με αυτόν τον τρόπο μια ξεκάθαρα βορειοκαστιλιανική διάλεκτο ως επίσημη γλώσσα του στέμματος της Καστίλης.[8] Με τη σειρά του, ο κρατικός συγκεντρωτισμός με κέντρο τη νέα πρωτεύουσα του Φίλιππου Β΄, Μαδρίτη, και ο επικοισμός της από άτομα προερχόμενα από την παλαιά Καστίλη, εδραίωσε το κύρος των βόρειων ισπανικών διαλέκτων έναντι των νοτίων παρά την προφανέστατη πληθυσμιακή τους υστέρηση. Σήμερα τα ιδιώματα του Μπούργος και του Βαγιαδολίδ μαζί με την ομιλία των ανώτερων τάξεων της Μαδρίτης αποτελούν τα κύρια πρότυπα.[9] Χαρακτηριστικά τους όπως η διατήρηση του πλάγιου ουρανικού φωνήματος έναντι του ουρανικού προσεγγιστικού βρίσκονται σε μαζική υποχώρηση, διατηρώντας ωστόσο έτερα όπως τη χρήση της αδύναμης αντωνυμίας le εκεί όπου άλλοι χρησιμοποιούν lo, χαρακτηριστικό αποδεκτό και από τη Βασιλική Ακαδημία ως έγκυρο.[10]

Νότιες διάλεκτοι της Ιβηρικής

Η Σεβίλλη, χάρη στην οικονομική της ισχύ, μετά την κατάκτησή της το 1248 από τον Φερδινάνδο Γ', ανεδείχθη σε ανταγωνιστικό κέντρο του Τολέδο και της Μαδρίτης. Αυτό το γεγονός είχε αποφασιστικές συνέπειες για την εξέλιξη των νοτίων διαλέκτων, μιας και το ιδίωμα κύρους των οποίων πήγαζε από τη Σεβίλλη, και της διαλεκτολογικής ποιότητας των ισπανικών της Αμερικής που βασίστηκαν σε αυτό.[11] Κύρια χαρακτηριστικά των νοτίων διαλέκτων που σε μεγάλο βαθμό μεταφέρθηκαν στην Αμερική όπου ισχύουν μέχρι σήμερα υπήρξαν η σύγχυση των μεσαιωνικών φωνημάτων /dz/, /ts/, /s/ και /z/ σε ένα οδοντικό /s/ (που παρήγαγε δύο εναλλακτικές: την προφορά ενός χειλοδοντικού αλλόφωνου γνωστό ως θεθέο και την προφορά ενός φατνιακού αλλόφωνου, γνωστό ως σεσέο), η σύγχυση πλαγίου και προσεγγιστικού ουρανικού, η απώλεια του ενδοφωνηεντικού /d/ και των κορωνικών συμφώνων στη συλλαβική έξοδο.[12] Στα ανδαλουσιανικά ιδιώματα το σύγχρονο φώνημα της σύγχυσης των συριστικών είναι το οδοντικό /θs/, που παρουσιάζει και το, επίσης λατινοαμερικανικό, σεσέο, αλλά και το, αποκλειστικά ανδαλουσιανικό, θεθέο.

Αμερικανικές διάλεκτοι

Τα ισπανικά στην Ασία και την Αφρική

Τα ισπανικά ομιλούνται επίσης από περιορισμένο αριθμό ατόμων στην Αφρική (Ισημερινή Γουινέα) και τις Φιλιππίνες.

Αριθμός ομιλητών

Χώρες με μεγάλο πληθυσμό ισπανόφωνων
οι χώρες αλφαβητικάΟι χώρες με φθίνουσα σειρά
  1. Αϊτή (1.650.000)
  2. Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι (3.980)
  3. Ανδόρρα (40.000)
  4. Αργεντινή (41.248.000)
  5. Αρούμπα (105.000)
  6. Αυστραλία (150.000)
  7. Αυστρία (1.970)
  8. Βενεζουέλα (26.021.000)
  9. Βολιβία (7.010.000)
  10. Βραζιλία (19.700.000)
  11. Γαλλία (2.100.000)
  12. Γαλλική Γουιάνα (13.000)
  13. Γερμανία (410.000)
  14. Γουατεμάλα (8.163.000)
  15. Γουιάνα (198.000)
  16. Γουινέα Ισημερινού (447.000)
  17. Δομινικανή Δημοκρατία (8.850.000)
  18. Δυτική Σαχάρα (341.000)
  19. Ελ Σαλβαδόρ (6.859.000)
  20. Ελβετία (172.000)
  21. Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (41.000.000)
  22. Ηνωμένο Βασίλειο (900.000)
  23. Ισημερινός (10.946.000)
  24. Ισπανία (44.400.000)
  25. Ισραήλ (160.000)
  26. Ιταλία (455.000)
  27. Ιαπωνία (500.000)
  28. Καναδάς (272.000)
  29. Κίνα (250.000)
  30. Κολομβία (45.600.000)
  31. Κόστα Ρίκα (4.220.000)
  32. Κούβα (11.285.000)
  33. Κουβέιτ (1.700)
  34. Κουρασάο (112.450)
  35. Λίβανος (2.300)
  36. Μαρόκο (960.706)
  37. Μεξικό (106.255.000)
  38. Μπελίζ (130.000)
  39. Μποναίρ (5.700)
  40. Νέα Ζηλανδία (26.100)
  41. Νικαράγουα (5.503.000)
  42. Νότια Κορέα (90.000)
  43. Ολλανδία (17.600)
  44. Ονδούρα (7.267.000)
  45. Ουρουγουάη (3.442.000)
  46. Παναμάς (3.108.000)
  47. Παραγουάη (4.737.000)
  48. Περού (26.152.265)
  49. Πορτογαλία (1.750.000)
  50. Πουέρτο Ρίκο (4.017.000)
  51. Ρουμανία (7.000)
  52. Ρωσία (1.200.000)
  53. Σουηδία (39.700)
  54. Τουρκία (29.500)
  55. Τρινιντάντ και Τομπάγκο (32.200)
  56. Φιλιππίνες (2.900.000)
  57. Φινλανδία (17.200)
  58. Χιλή (15.795.000)
  1. Μεξικό (106.255.000)
  2. Κολομβία (45.600.000)
  3. Ισπανία (44.400.000)
  4. Αργεντινή (41.248.000)
  5. Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (41.000.000)
  6. Περού (26.152.265)
  7. Βενεζουέλα (26.021.000)
  8. Βραζιλία (19.700.000)
  9. Χιλή (15.795.000)
  10. Κούβα (11.285.000)
  11. Ισημερινός (10.946.000)
  12. Δομινικανή Δημοκρατία (8.850.000)
  13. Γουατεμάλα (8.163.000)
  14. Ονδούρα (7.267.000)
  15. Βολιβία (7.010.000)
  16. Ελ Σαλβαδόρ (6.859.000)
  17. Νικαράγουα (5.503.000)
  18. Παραγουάη (4.737.000)
  19. Κόστα Ρίκα (4.220.000)
  20. Πουέρτο Ρίκο (4.017.000)
  21. Ουρουγουάη (3.442.000)
  22. Παναμάς (3.108.000)
  23. Φιλιππίνες (2.900.000)
  24. Γαλλία (2.100.000)
  25. Πορτογαλία (1.750.000)
  26. Αϊτή (1.650.000)
  27. Ρωσία (1.200.000)
  28. Μαρόκο (960.706)
  29. Ηνωμένο Βασίλειο (900.000)
  30. Ιαπωνία (500.000)
  31. Ιταλία (455.000)
  32. Γουινέα Ισημερινού (447.000)
  33. Γερμανία (410.000)
  34. Δυτική Σαχάρα (341.000)
  35. Καναδάς (272.000)
  36. Κίνα (250.000)
  37. Γουιάνα (198.000)
  38. Ελβετία (172.000)
  39. Ισραήλ (160.000)
  40. Αυστραλία (150.000)
  41. Μπελίζ (130.000)
  42. Κουρασάο (112.450)
  43. Αρούμπα (105.000)
  44. Νότια Κορέα (90.000)
  45. Ανδόρρα (40.000)
  46. Σουηδία (39.700)
  47. Τρινιντάντ και Τομπάγκο (32.200)
  48. Τουρκία (29.500)
  49. Νέα Ζηλανδία (26.100)
  50. Ολλανδία (17.600)
  51. Φινλανδία (17.200)
  52. Γαλλική Γουιάνα (13.000)
  53. Ρουμανία (7.000)
  54. Μποναίρ (5.700)
  55. Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι (3.980)
  56. Λίβανος (2.300)
  57. Αυστρία (1.970)
  58. Κουβέιτ (1.700)
Είναι δύσκολο να καθοριστεί ο ακριβής αριθμός των ομιλητών της ισπανικής καθώς δε ζουν όλοι σε χώρες όπου η γλώσσα είναι επίσημη. Παρόμοια, οι περισσότεροι ισπανόφωνοι των ΗΠΑ είναι δίγλωσσοι σε ισπανικά και αγγλικά.

Φωνολογία

ΙσπανικάΕλληνικάΔΦΑ
aαa
bββ
c (ομαλά)κk
c (με ακόλουθα φωνήεντα i και e)θθ[3]
c (με ακόλουθα φωνήεντα i και e) Αμερικάνικα Ισπανικάσs
chτσ [1]
dδð
eεe
fφf
g (ομαλά)γɣ
g (με ακόλουθα φωνήεντα i και e)χx
gu (με ακόλουθα φωνήεντα i και e)γɣ
hάηχοάηχο
iιi
jχx
lλl
llγι, λι[2]ʝ, ʎ
mμm
nνn
ñνιɲ
oοo
pπp
qu (με ακόλουθα φωνήεντα i και e)κk
rρr
sσs
tτt
uουu
v (ίδιο με b)ββ
xξks
yγιʝ, j
zθθ[3]
z (Αμερικάνικα Ισπανικά)σs

1. ^Όπως τα αγγλικά "cherry".

2. ^Σχεδόν παντού προφέρεται γι, σε λίγες περιοχές της Ισπανίας και Αμερικής προφέρεται λι

3. ^Προφέρεται θ της Βόρειας Ισπανίας και της Ισημερινής Γουινέας

Σχέσεις με άλλες γλώσσες

Τα ισπανικά σχετίζονται στενά με τις άλλες γλώσσες της Ιβηρικής χερσονήσου, όπου τα Αστουριανά, Αραγονέζικα, Γαλικιανά, Λαντίνο, Λεονές, Μιραντές, και την πορτογαλική γλώσσα οι ομιλητές της οποίας είναι ικανοί να καταλάβουν τα ισπανικά σε ικανό βαθμό.[13][14][15][16]

Στο επίπεδο της γλωσσικής οικογένειας των Ρομανικών γλωσσών (λατινογενείς γλώσσες), μέλος της οποίας είναι και η ισπανική, υπάρχει στενή συγγένεια με την ιταλική γλώσσα ως προς το λεξιλόγιο και τη φωνολογία, καθώς και με την γαλλική ως προς το λεξιλόγιο.[17]

ΛατινικάΙσπανικάΓαλικιανάΠορτογαλικάΑστουριανάΑραγονέζικαΚαταλανικάΓαλλικάΙταλικάΡουμάνικαΜετάφραση
nosnosotros/nosnós1nós1nós, nosotrosnusatrosnosaltres
(αρχ. nós)
nous2noi/noialtri3noiεμείς
frater germanumhermanoirmánirmãohermanuchirmángermà
(αρχ. frare)4
frèrefratellofrateαδερφός
dies martis (Κλασικά)
feria tertia (Εκκλησιαστικά)
martesmartes/terza feiraterça-feiramartesmartesdimartsmardimartedìmarțiΤρίτη
cantiō(nem)
canticum
canción
cántico
canción/cançom5
cántico
canção
cântico
canción
canciu)
cantacançóchansoncanzonecântecτραγούδι
magis
plus
más
(αρχ. plus)
máismais
(αρχ. chus και plus)
másmás
més)
més
(αρχ. pus or plus)
pluspiùmai/plusπερισσότερο
manus sinistramano izquierda6
(αρχ. mano siniestra)
man esquerda6mão esquerda6
(αρχ. mão sẽestra)
manu izquierda6
esquierda;
ή manzorga
)
man cuchamà esquerra6
(αρχ. mà sinistra)
main gauchemano sinistramâna stângăαριστερό χέρι
nihil
nullam rem natam
nadanada
(επίσης ren και res)
nada
(επίσης neca και nula rés,

αρχ. rem)

nada
(επίσης un res
)
cosaresrien/nulniente/nullanimic/nulτίποτα
cāseus formaticusquesoqueixoqueijoquesuquesoformatgefromageformaggio/caciocaș7τυρί

1. Επίσης nós outros στα νεότερα πορτογαλικά (π.χ. Λουσιάδες), και nosoutros στα Γαλικιανά
2. Εναλλακτικά και nous autres στα γαλλικά.
3. Επίσης noialtri στις νότιες ιταλικές διαλέκτους.
4. Μεσαιωνικά καταλανικά (π.χ. Llibre dels fets).
5. Κατά τη συνήθη γραφή
6. Από το βασκικό esku, χέριd" + erdi, μισόf ανολοκλήρωτοe".Το ίδιο αρνητικό νόημα ισχύει και για το λατινικό sinistra(m) (σκοτεινό, ατυχέςe").
7.Το ρουμάνικοn caș από το λατινικό cāsevs σημαίνει τύπος τυριού. Ο γενικός όρος για το τυρί στα ρουμάνικα είναι brânză (άγνωστης ετυμολογίας).[18]

Γραμματική

Η ισπανική είναι μία σχετικώς κλιτή γλώσσα, με ένα διγενές γραμματικό σύστημα και περίπου 50 ρηματικά κλιτικά παραδείγματα, αλλά περιορισμένη κλίση στα ουσιαστικά και στις αντωνυμίες.

Όσον αφορά στη σύνταξη, η κύρια σειρά των όρων της πρότασης είναι Υποκείμενο - Ρήμα - Αντικείμενο, αν και δε λείπουν και παραλλαγές τους μοντέλου αυτού. Τα ισπανικά είναι μια γλώσσα όπου ο προσδιορισμός έπεται του του προσδιοριζόμενου. Έτσι, τα επίθετα μπαίνουν ως επί το πλείστον μετά τα ουσιαστικά και χρησιμοποιούνται προθέσεις.

Τα ισπανικά είναι επίσης γλώσσα pro-drop, δηλαδή, όπως και στα ελληνικά, η δήλωση του υποκειμένου και με προσωπική αντωνυμία δεν είναι γραμματικά υποχρεωτική. Η κατεύθυνση της κίνησης κωδικοποιείται λεξικά, μέσα στο ρήμα, και όχι συντακτικά, με ξεχωριστό επίρρημα που συνοδεύει στο ρήμα, όπως συμβαίνει στα αγγλικά.

Παραπομπές

  1. openarchives.ekt.gr[νεκρός σύνδεσμος] El plurilingüísmo español
  2. http://www.ne.se/spr%C3%A5k/v%C3%A4rldens-100-st%C3%B6rsta-spr%C3%A5k-2010[1]
  3. Fernández Ordoñez 2016: 388.
  4. Fernández Ordoñez 2016: 390.
  5. Fernández Ordoñez 2016: 389.
  6. Fernández Ordoñez 2016: 395.
  7. Brown 2009: 1020.
  8. Penny 2002: 21.
  9. Pountain 2017: 148.
  10. Pountain 2017: 149.
  11. Penny 2002: 21.
  12. Fernández Ordoñez 2016: 400.
  13. Jensen 1989
  14. Penny 2000: 14
  15. Dalby 1998: 501
  16. Ginsburgh and Weber 2011: 90
  17. «- Ethnologue». Ethnologue. 
  18. Often considered to be a substratum word. Other theories suggest, on the basis of what is used to make cheese, a derivation from Latin brandeum (originally meaning a linen covering, later a thin cloth for relic storage) through an intermediate root *brandea. For the development of the meaning, cf. Spanish manteca, Portuguese manteiga, probably from Latin mantica ('sack'), Italian formaggio and French fromage from formaticus. Romanian Explanatory Dictionary

Βιβλιογραφία

  • Fernández Ordoñez, I. (2016): «Dialectos del español peninsular» στο Gutiérrez-Rexach: Enciclopedia de lingüística hispánica. Routledge.
  • Gutiérrez-Rexach (2016): Enciclopedia de lingüística hispánica. Routledge.
  • Keith Brown (2009) (επιμ.), Concise Encyclopedia of Languages of the World. Οξφόρδη, Elsevier.
  • Penny, R. (20022[1991]: A History of the Spanish Language. Cambridge University Press.
  • Pountain, C. (2017): Exploring the Spanish Language: An Introduction to Its Structures and Varieties. Routledge.

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Για την Ισπανική γλώσσα

Λεξικά

Γραμματική βοήθεια

Διδακτικά εγχειρίδια


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Spanish language της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την ιστορικό/συντάκτες).
άλλες γλώσσες
адыгабзэ: Испаныбзэ
Afrikaans: Spaans
Akan: Spanish
Alemannisch: Spanische Sprache
አማርኛ: እስፓንኛ
Aymar aru: Kastilla aru
azərbaycanca: İspan dili
башҡортса: Испан теле
žemaitėška: Ispanu kalba
Bikol Central: Tataramon na Espanyol
беларуская: Іспанская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Гішпанская мова
български: Испански език
भोजपुरी: स्पेनिश भाषा
bamanankan: Espankan
བོད་ཡིག: སེ་པན་སྐད།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: স্প্যানিশ ঠার
brezhoneg: Spagnoleg
bosanski: Španski jezik
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨅᨔ ᨔᨄᨎᨚᨒ
català: Castellà
Chavacano de Zamboanga: Lengua Español
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤-băng-ngà-ngṳ̄
Cebuano: Kinatsila
Chamoru: Españót
qırımtatarca: İspan tili
čeština: Španělština
kaszëbsczi: Szpańsczi jãzëk
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їспанїискъ ѩꙁꙑкъ
Чӑвашла: Испан чĕлхи
Cymraeg: Sbaeneg
Zazaki: İspanyolki
dolnoserbski: Špańšćina
ދިވެހިބަސް: އިސްޕެނިޝް
eʋegbe: Spangbe
emiliàn e rumagnòl: Spagnôl
Esperanto: Hispana lingvo
español: Idioma español
euskara: Gaztelania
estremeñu: Luenga castellana
føroyskt: Spanskt mál
français: Espagnol
arpetan: Castilyan
Nordfriisk: Spoonsk spriak
Frysk: Spaansk
Gaeilge: An Spáinnis
Gagauz: İspan dili
贛語: 西班牙語
kriyòl gwiyannen: Èspangnòl
Gàidhlig: Spàinntis
Avañe'ẽ: Karaiñe'ẽ
ગુજરાતી: સ્પેનિશ ભાષા
Gaelg: Spaainish
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî-pân-ngà-ngî
עברית: ספרדית
Fiji Hindi: Spanish bhasa
hornjoserbsce: Španišćina
Kreyòl ayisyen: Lang panyòl
հայերեն: Իսպաներեն
interlingua: Lingua espaniol
Bahasa Indonesia: Bahasa Spanyol
Interlingue: Hispan
ГӀалгӀай: ХIиспаной мотт
íslenska: Spænska
italiano: Lingua spagnola
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᐸᐃᓂᑎᑐᑦ
日本語: スペイン語
Patois: Panish
la .lojban.: sanbau
ქართული: ესპანური ენა
Qaraqalpaqsha: İspan tili
Адыгэбзэ: Эспаныбзэ
Kongo: Kispanya
қазақша: Испан тілі
kalaallisut: Spanskisut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាអេស្ប៉ាញ
한국어: 스페인어
Перем Коми: Эспаннёл кыв
къарачай-малкъар: Испан тил
Ripoarisch: Schpanische Sproch
kernowek: Spaynek
Кыргызча: Испан тили
Lëtzebuergesch: Spuenesch
лакку: Спанс маз
лезги: Испан чIал
Lingua Franca Nova: Espaniol (lingua)
Limburgs: Castiliaans
lingála: Lispanyoli
لۊری شومالی: زڤون اْسپانیایی
lietuvių: Ispanų kalba
latviešu: Spāņu valoda
олык марий: Испан йылме
Māori: Reo Pāniora
Minangkabau: Bahaso Spanyol
македонски: Шпански јазик
монгол: Испани хэл
кырык мары: Испани йӹлмӹ
Bahasa Melayu: Bahasa Sepanyol
မြန်မာဘာသာ: စပိန်ဘာသာစကား
مازِرونی: ایسپانیولی
Dorerin Naoero: Dorerin Pain
Nāhuatl: Caxtillahtolli
Napulitano: Lengua spagnuola
Plattdüütsch: Spaansche Spraak
Nedersaksies: Spaans
नेपाल भाषा: स्पेनी भाषा
Nederlands: Spaans
norsk nynorsk: Spansk
norsk: Spansk
Novial: Spanum
Nouormand: Espangnô
Sesotho sa Leboa: Sespan
Diné bizaad: Naakaii bizaad
Chi-Chewa: Chispanezi
occitan: Espanhòu
Livvinkarjala: Ispanien kieli
Pangasinan: Salitan Espanyol
Kapampangan: Espanyol (amanu)
Papiamentu: Spaño
Picard: Éspaingnol
Deitsch: Schpaanisch
Norfuk / Pitkern: Spanish
Piemontèis: Lenga spagneula
پنجابی: ہسپانوی
português: Língua castelhana
Runa Simi: Kastilla simi
rumantsch: Lingua spagnola
română: Limba spaniolă
armãneashti: Limba ispańolâ
tarandíne: Lènga spagnole
русиньскый: Шпанєльскый язык
Kinyarwanda: Icyesipanyole
संस्कृतम्: स्पैनिश भाषा
саха тыла: Испаан тыла
sicilianu: Lingua spagnola
davvisámegiella: Spánskkagiella
Sängö: Espanyöl
srpskohrvatski / српскохрватски: Španski jezik
Simple English: Spanish language
slovenčina: Španielčina
slovenščina: Španščina
Gagana Samoa: Fa'asipaniolo
chiShona: ChiSpanish
Soomaaliga: Af-Isbaanish
српски / srpski: Шпански језик
Sranantongo: Spanyorotongo
SiSwati: Sipanishi
Sesotho: Sespain
Seeltersk: Spoanske Sproake
svenska: Spanska
Kiswahili: Kihispania
ትግርኛ: ስፓኒሽ
Türkmençe: Ispan dili
Setswana: Sespan
Tok Pisin: Tok Spen
Türkçe: İspanyolca
Xitsonga: Xipaniya
татарча/tatarça: Испан теле
Twi: Spanish
reo tahiti: Reo Paniora
тыва дыл: Испан дыл
удмурт: Испан кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسپان تىلى
українська: Іспанська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Ispan tili
Tshivenda: Spanish
vepsän kel’: Ispanijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Tây Ban Nha
West-Vlams: Spoans
Volapük: Spanyänapük
Winaray: Kinatsila
Wolof: Wu-ispaañ
吴语: 西班牙语
isiXhosa: IsiSpain
მარგალური: ესპანური ნინა
ייִדיש: שפאניש
Yorùbá: Èdè Spéìn
Vahcuengh: Vah Sihbanhyaz
Zeêuws: Spaons
中文: 西班牙语
文言: 西班牙語
Bân-lâm-gú: Se-pan-gâ-gí
粵語: 西班牙文
isiZulu: IsiSpeyini